Кіріспе
1960 жылдардағы АҚШ стратегиясы президент Линдон Б. Джонсонның кезінде кеңінен танымал болды. 1974 жылғы Вьетнам соғысы туралы американдық деректі фильмінде де айтылды.
the 1974 American documentary about the Vietnam War
"Жүректерді жеңу" немесе "халықтың қолдауын ұтып алу" стратегиясы Вьетнам және АҚШ үкіметтері Вьетнам соғысы кезінде вьетнамдықтардың қолдауын жеңіп алу және Вьетконгтың көтерілісін жеңу үшін қолданған стратегиялар мен бағдарламаларды білдіреді. "Тыныштық орнату" жүректерді жеңудің формалды түрі болып табылады. Алайда, бұл жағдайда ол көтеріліспен күресу процесі ретінде де анықталды. Оңтүстік Вьетнам үкіметінің Вьетконгтың ықпалындағы ауылдық аймақтар мен халыққа бақылауын орнату немесе қайта жаңарту үшін әскери, саяси, экономикалық және әлеуметтік шаралар қолданылды. 1967-1971 жылдар аралығында CORDS деп аталатын бірлескен әскери-азаматтық ұйым қандай да бір жетістіктерге қол жеткізді, бірақ соғыстың сипаты партизандық соғыстан Оңтүстік және Солтүстік Вьетнам армиялары арасындағы конвенциялық соғысқа өтті. 1975 жылы Солтүстік Вьетнам жеңіске жетті. Тыныштық орнату немесе жүректерді жеңу мақсаттары көбінесе 1965-1968 жылдар аралығында АҚШ ұстанған оттық күш, жылдамдық және әлсірету стратегиясына қарама-қарсы болды. АҚШ сол жылдары ұстанған "іздеу және жою" стратегиясынан гөрі, ауылдық халықты "ұстап, қорғау" және осылайша Оңтүстік Вьетнам үкіметінің қолдауын алуға басымдық берілді.
Малайзиядағы төтенше жағдай
"Жүректер мен саналар" деген сөз тіркесін алғаш рет 1952 жылдың ақпанында британдық генерал Джеральд Темплер қарсы көтеріліс соғысы контекстінде қолданды. Малайялық төтенше жағдай деп белгілі қақтығыс туралы айтқан Темплер соғыстағы жеңіс "жунглиге көбірек әскер жіберуде емес, малайзиялықтардың жүрегінде және санасында" жатқанын айтты. Малайзиядағы британдықтар коммунистік партизандарға қарсы әскери шаралармен қатар, халықты қорғау, ауылдық халқының көтерілісшілерге көмектесуін және қолдауын азайту, көтерілісшілердің ұйымдасқан құрылымы мен жоспарлары туралы ақпарат жинау және ауыл тұрғындарына мемлекеттік қызметтердің көрсетілуін қамтамасыз ету мақсатында бірқатар әлеуметтік және экономикалық бағдарламаларды іске қосты. Британдықтардың Малайядағы қарсы көтеріліске қарсы күрестегі әрекеттері мен саясаты болашақта көтерілісшілермен күреске үлгі болды, соның ішінде Вьетнамдағы АҚШ соғысы да осы үлгіге сүйенді. Сыншылар Малайядағы төтенше жағдайға қарағанда көптеген көтерілістерге қарсы күресу әлдеқайда қиын болды және "жүректер мен саналар" бағдарламаларының әсері көбінесе артық бағаланды деп мәлімдейді.
Нго Динь Диемнің үкіметі
Оңтүстік Вьетнамның ұлтшыл президенті Нго Динь Дием Вьетконгтың елдің ауылдық аймақтарындағы ықпалын тоқтату мақсатында бірқатар бағдарламалар енгізді. 1959 жылы Дием «Агровилл» бағдарламасын құрды, ол шаруаларды нығайтылған ауылдарға көшіруді көздеді. Алайда, бағдарлама сәтсіз аяқталды, себебі шаруаларды үйлерінен күштеп көшіру және мемлекеттік қызметкерлердің қадағалауымен жаңа үйлер салу талаптары оларды наразылыққа ұшыратты. Вьетконг агровиллерде терроризм мен саботаж жасады. 1961 жылы Дием үкіметі «Стратегиялық ауылдар» бағдарламасын құрды, ол нығайтылған ауылдарда шаруалардың өздерін-өздері қорғауына баса назар аударды. Теория бойынша, бұл бағдарлама Вьетконгтың шабуылдарын болдырмау үшін Оңтүстік Вьетнам армиясының (ARVN) бөлімшелерін ауылдарға жақын орналастырып, қауіптерге жылдам жауап беруді қамтамасыз етуге тиіс болды. «Стратегиялық ауылдар» бағдарламасы халық арасында үкіметке қолдау көрсетуге және олардың тұрмыс деңгейін жақсартуға бағытталған. Бірақ бағдарлама тым жылдам және халықтың қолдауысыз іске асырылды, нәтижесінде көптеген ауылдар Вьетконгтың бақылауына өтті. «Стратегиялық ауылдар» бағдарламасы 1963 жылдың қараша айында Дием үкіметі армия тарапынан құлатылып, Дием қаза болған кезде тоқтатылды. Көптеген ауылдар тасталып, шаруалар бұрынғы үйлеріне қайта оралды. «Стратегиялық ауылдар» бағдарламасы Вьетнам соғысы бойында жалғасқан АҚШ саясатындағы қайшылықты көрсетті. Вьетнамдағы Әскери Көмек Кеңесші Тобының (MAAG) басшысы, генерал Лайонел С. МакГарр, бағдарламаға қарсы болды, өйткені ол тұрақты қорғаныс жүйесін құрып, ARVN бөлімшелерін шектейді деп санады. Керісінше, Американ елшілігі MAAG ұсынған ARVN-нің жылдам іздеу және жою операциялары ауылдық аймақтағы Вьетконгтың ықпалын басудың алғашқы қадамы ғана деп есептеді. Дием үкіметі «Жүректер мен саналар» бағдарламасынан тағы екі жобаны іске қосты. «Чье Хой» бағдарламасы Вьетконг қатарынан дезертирлерді ынталандырды. Сонымен қатар, Дием Оңтүстік Вьетнам полициясы мен барлау қызметін күшейте отырып, Вьетконгтың инфрақұрылымын бұзуға тырысты, оның маңызды жетекшілерін ұстап, өлтіру немесе тұтқындау арқылы. АҚШ осы бағдарламалардың барлығына көмек көрсетті, бірақ олардың бастамасы негізінен Оңтүстік Вьетнамға тиесілі болды.
In 1961, the Diem government created the Strategic Hamlet Program, which differed from the Agrovilles in its emphasis on self defense by the peasants in their fortified villages. The program in theory would prevent Viet Cong attacks by stationing South Vietnamese army (ARVN) units near the hamlets to respond quickly to threats. The strategic hamlet program was intended to gain support among the people for the government and to raise their standard of living. The program was implemented too rapidly and without popular support and many or most hamlets fell under Viet Cong control. The Strategic Hamlet Program effectively ended in November 1963 when the Diem government was overthrown by the army and Diem was killed. Most of the hamlets were subsequently abandoned and peasants moved back to their old homes. The Strategic Hamlet Program highlighted the schism in U. S. policy that would continue throughout the Vietnam War. General Lionel C. McGarr, head of the Military Assistance Advisory Group (MAAG) in Vietnam objected to the program because it would create a static defense and tie down units of the ARVN. Conversely, the American Embassy believed that the mobile search and destroy missions by the ARVN as advocated by MAAG were only a preliminary measure to overcome the increasing Viet Cong control of the countryside. Diem's government created two other hearts and minds programs. The Chieu Hoi program encouraged defections from the Viet Cong. Diem also bolstered the South Vietnamese police and intelligence agencies to disrupt the Viet Cong infrastructure by capturing, killing, or arresting key Viet Cong operatives. The U. S. provided assistance for the operation of all these programs, but they were primarily the creation of the South Vietnamese.
Джон Ф. Кеннеди
Кеннеди 1961 жылғы қаңтарда президенттік лауазымға кіріскен кезде-ақ қарсы көтеріліс философиясымен сіңіп кеткен еді. Ол әскердің арнайы күштерін жылдам кеңейтті, бірақ әскер басшылығы Вьетконг көтерілісін жеңу үшін Кеннедидің әскери, экономикалық және әлеуметтік шараларды үйлестіру туралы көзқарасын қолдауға құлшынбады. Генерал Джордж Деккер Кеннедиге «кез келген жақсы әскер партизандармен күресе алады» деді, ал әскер полиция, жасақтар және жартылай әскери күштерге қарағанда Оңтүстік Вьетнам армиясын (ARVN) нығайтуға басымдық берді. Халықты татуластыру немесе халықтың жүрегі мен санасын жеңу бағдарламалары Вьетнамдағы АҚШ кеңесшілері мен басқа да әскери қызметкерлерінің санының үнемі өсуіне аз ғана үлес қосты. АҚШ әскери басшылығы Оңтүстік Вьетнам армиясына көрсетілген көмек нәтежесін беріп жатыр деп үміттенеді. Әскери көмек көрсету басқармасының (MACV) бірінші қолбасшысы Пол Д. Харкинс, дәстүрлі соғысты қолдаушы, «соғыстың әскери фазасын 1963 жылы дерлік толығымен жеңуге болады» деп болжады. Кеннеди 1963 жылғы қарашада Нго Динь Диемнің қазасынан үш апта өткен соң қайтыс болды. Кеннедидің кеңесшісі Роджер Хилсман «Кеннеди әкімшілігі партизандық соғысқа қарсы тұру тұжырымдамасын, әскери шаралар енгізілген саяси бағдарлама идеясын жасады, бірақ Дием режимін немесе тіпті Пентагонның жоғары деңгейлерін оған әділ баға беруге әліге дейін көндіре алмадық» деді.
Соғыс күшейе түседі
1964 жылы Вашингтон мен Сайгонның жаңа үкіметтері жаңа тыныштандыру бағдарламаларын құрды, себебі 1963 жылғы АҚШ-тың оңтайлы көзқарасына қарамастан, Вьетконгтың үнемі көбірек аумақтар мен халықты бақылауға алуда екені анық болды. Британдық қарсы көтеріліс сарпашысы Роберт Грейнджер Кер Томпсон үкіметтің өмір сүруі қауіптің астында тұрғанын айтты. Қорғаныс министрі Роберт Макнамара 1964 жылдың мамыр айында «Үкімет пен MACV қауіпсіз деп санаған елді мекендерге Вьетконгтың қалай үнемі шабуыл жасап, басып алуын» түсінбейтінін мәлімдеді. Тыныштандыру бағдарламасының келесі нұсқасы 1964 жылы жасалды, ол жоспарлауға және орындауға алғаш рет АҚШ елшілігі мен MAC/V, қазір генерал Уильям Уэстморленд басқаратын, тікелей қатысты. Чиен-Танг (Жеңіс үшін күрес) тыныштандыру бағдарламасы Стратегиялық елді мекендер бағдарламасына қарағанда аз мақсатты болды, ол үкімет бақылауындағы аумақтардан коммунистер бақылауындағы аумақтарға қарай, «мұнай дағы» сияқты, ауылдық аймақтарға қауіпсіздік пен қызметтер ұсыну арқылы біртіндеп кеңеюді көздеді. Чиен-Танг бағдарламасымен бірге Хоп Так (Жеңіс) бағдарламасы да болды, ол АҚШ әскерін алғаш рет тыныштандыруға тікелей қатыстырды. Хоп Так Оңтүстік Вьетнам үкіметінің бақылауындағы аймақтарды Сайгоннан сыртқа қарай біртіндеп кеңейтуді көздеді. Бұл бағдарламалар да сәтсіз аяқталды, себебі Оңтүстік Вьетнам армиясы даулы аймақтардағы ауыл тұрғындарына жеткілікті қауіпсіздік бере алмады. 1965 жылы Оңтүстік Вьетнам үкіметі құлдыраған кезде АҚШ соғысқа тікелей араласып, көптеген американдық жауынгерлік әскерлерді жіберді. Тыныштандыру бағдарламалары Вестморлендтің Вьетконгты және Солтүстік Вьетнам армиясының санын іздеу және жою миссиялары арқылы жоюға тырысқан, АҚШ-тың жылдамдығы мен оттық күшінің артықшылықтарын пайдаланған стратегиясына екінші орынға түсті. Вьетконгты жеңу үшін Вестморленд өзінің стратегиясын бір сөзбен түйіндеді: «Оттық күш». Көптеген АҚШ шенеуніктері мен әскери офицерлері бұл стратегияның дұрыстығына күмән келтірді. 1966 жылы генерал Крейтон Абрамс басқарған армиялық зерттеуде тыныштандыру АҚШ-тың Вьетнамдағы басты басымдығы болуы керек және АҚШ елшісі Вьетнамдағы барлық АҚШ қызметтеріне, соның ішінде әскери қызметке «шешімді билікке» ие болуы керек деген қорытындыға келді. Вестморленд зерттеудегі ұсыныстарды іске асыруға кедергі келтірді.
Жүректер мен сана бағдарламаларына жаңаша көңіл бөліну
1965 жылы американдық әскери күштердің артуы Вьет Конг пен Солтүстік Вьетнам армиясының толыққанды әскери жеңіске жетпеуіне себеп болды. Генерал Нгуен Дук Тан үкіметтік бейбіттендіру бағдарламаларын басқарды, соның нәтижесінде жастардан құралған Революциялық даму кадрларын құрды. Бұл кадрлар ауылдық жерлерде қауіпсіздік пен мемлекеттік қызметтерді жақсарту мақсатында командалар құрамында қызмет етті. 1967 жылы революциялық кадрлардың саны 21 000-ға жетті, бірақ дезертирлік жасағандар мен Вьет Конг тарапынан қаза тапқандардың саны көп болды. Аймақтық күштер мен халық күштері сияқты жергілікті қорғаныс күштерінің саны 1966 жылы шамамен 200 000-нан 300 000-ға дейін артты. Американдықтар оларды "Рафф-Паффс" деп атады, олар үкімет бақылауындағы ауылдарда қауіпсіздікті сақтауға жауапты болды. Соғыс кезіндегі олардың қазасы ARVN-нің қазасынан асып түсті. Президент Линдон Джонсон президент Кеннедидің Вьетнам соғысында бейбіттендірудің маңыздылығына сенімін бөлісті. 1966 жылдың ақпан айында Джонсон Гавайиде Оңтүстік Вьетнам және американдық басшылармен өткен кездесуде "бейбіттендіру туралы жақсы хабарды барлығының санасына сіңіруге тырысты". Бұл АҚШ-тың Оңтүстік Вьетнам халқының жүрегі мен санасын жеңіп алуға бағытталған жаңа күш-жігердің басталуын білдірді.
"Жүректер мен саналар" сөз тіркесін танымал ету
Вьетнамға қатысты президент Джонсон «жүректер мен саналар» деген сөз тіркесін 28 рет қолданды. Осы жағдайлардың онда Джонсон сөздерді кері бұрып, «сана мен жүрек» деген сөз тіркесін қолданды. Ол бұл сөз тіркесін тұңғыш рет 1964 жылғы 16 қаңтарда, ал соңғы рет 1968 жылғы 19 тамызда қолданды. Ол сөздерін әртүрлі аудиторияға арнады, соның ішінде мемлекет басшыларына, конгрессмендерге және американдық халыққа. Сонымен қатар, Джонсон әртүрлі топтардың «жүректері мен саналарына» қатысты, соның ішінде жоғарыда аталған аудиториялар мен тіпті бүкіл адамзатты қамтиды. Оның сөз тіркесін қолдануы көбінесе 1965 жылғы 4 мамырдағы «Texas Electric Cooperatives, Inc. кешкі асқа арналған кездесудегі сөздерінен» алынған. Сол күні кешке ол: «Сондықтан біз Вьетнамда соғысуға дайын болуымыз керек, бірақ түпкілікті жеңіс сол жерде өмір сүретін адамдардың жүрегі мен санасына байланысты болады. Оларға үміт пен электр энергиясын жеткізу арқылы сіз бүкіл әлемдегі бостандық үшін өте маңызды үлес қосасыз» деді. Джонсонның бұл сөз тіркесін қолдануы, мүмкін, Америка революциялық соғысының патриоты және АҚШ-тың екінші президенті Джон Адамстың 1818 жылғы 13 ақпанда жазған хатындағы сөзіне негіделген: «Революция соғыс басталмас бұрын жасалды. Революция халықтың санасында және жүрегінде болды; олардың діни сезімдеріндегі, міндеттері мен жауапкершіліктеріндегі өзгеріс. Халықтың принциптеріндегі, пікірлеріндегі, сезімдеріндегі және көңіл күйіндегі осы радикалды өзгеріс – нағыз американдық революция болды». Дегенмен, бұл сөз тіркесі бұрын да қолданылған, бірақ бұл контексте оны сирек мойындайды. Джон Адамс білімді адам болды, Гарвардта оқып, 1755 жылы бакалавр, ал 1758 жылы магистр дәрежесін алды. Сондықтан, ол Бруттан кейін Марк Антонийдің көпшілыққа сөйлеген сөзінің бір бөлігі ретінде Шекспирдің осы терминді қолдануын білген болуы мүмкін. Марк Антоний былай деді: «Эй, мырзалар, егер мен сіздердің жүректерің мен саналарыңызды бүлікке және ашуға итермелегім келсе…»
АҚШ-ты бір бетке шығару
1966 жылы Джонсон ЦРУ қызметкері және Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің мүшесі Роберт В. Комерді ("Блоуторч Боб") Оңтүстік Вьетнамдағы тұрақтандыруды бақылау үшін арнайы көмекшісі етіп тағайындады. Комердің міндеті – АҚШ үкіметінің агенттіктерін – әскери, Мемлекеттік департамент, ЦРУ және Халықаралық даму агенттігін – тұрақтандыру жобаларына біріктіру болды. Комер тұрақтандыру жауапкершілігін генерал Вэстморленд басқаратын MAC/V-ге, АҚШ тұрақтандыру күшін басқаратын азаматтық орынбасар арқылы жүктеуді ұсынды, ол АҚШ әскери және азаматтық қызметкерлеріне басшылық ететін еді. Оның ұсынысы барлық агенттіктерде қолдау таппағанымен, Комер Джонсонның қолдауымен оны іске асыруға тырысты. Алғашқы қадам ретінде 1966 жылдың қарашасында барлық азаматтық тұрақтандыру бағдарламаларын үйлестіру үшін Азаматтық операциялар кеңсесі (OCO) құрылды. OCO сәтсіз аяқталды, бірақ Комер мен Джонсонның тұрақтандыру бағдарламасын MAC/V басқаруының маңыздылығы туралы көзқарасын нығайтты. Комер президент Джонсонның қалаған тұрақтандыруына үш міндетті біріктіру арқылы ғана қол жеткізілуі мүмкін екенін айтты. Тұрақтандырудың ең маңызды және негізгі шарты – қауіпсіздік болды, себебі ауылдық халық Вьетконг пен Солтүстік Вьетнам армиясынан оқшаулануы керек еді. Бұл мақсатқа жету үшін көтерілісшілер ауылдық халық арасындағы инфрақұрылымын жою арқылы және олардың жүрегін жеңу, санасын өзгерту арқылы, сондай-ақ Оңтүстік Вьетнам үкіметі мен АҚШ әскери күштерінің қолдауын немесе кемінде толеранстығын қамтамасыз ету үшін бағдарламалар жасау арқылы әлсіретілуі керек еді. Комер атап өткен үшінші мәселе – жаңа стратегияны кең ауқымда қолдану қажеттігі болды, соның арқасында бұрын көтерілісшілердің бастамасымен жүрген соғысты өзгертуге болады еді.
CORDS-ті құру
Ұйымдастыру тұрғысынан, Комердің пікірінше, бейбіттендіру мақсаттарына жету үшін күш-жігерді бір басшылық астына шоғырландыру қажет болды. Ол, тек АҚШ әскери күштерінің ғана кең ауқымды бейбіттендіру жоспарын іске асыруға қажетті ресурстар мен кадрлық әлеуеті бар екеніне сенді. Бастапқы күдіктерге қарамастан, Уэстморленд жоспармен келісті, бірақ азаматтық ведомстволар қарсылық танытты. Олар АҚШ әскерінің көптеген қызметкерлерімен және зор ресурстарымен салыстырғанда маргиналдануынан және ықпал ету мүмкіндігінен қорқып, үстемдікке ұшырауларынан қаушады. Джонсон олардың наразылығын ескермеді және 1967 жылдың 9 мамырында Азаматтық операциялар және революциялық дамуды қолдау ұйымы (CORDS) құрылды. Комер Вестморлендтің үш орынбасарының бірі болып тағайындалды, оған елші атағы берілді және үш жұлдызды генерал шенімен теңестірілді. АҚШ тарихында елшінің әскери басшылықтың қарамағында қызмет етуі және әскери персонал мен ресурстарға билік беруі алғашқы рет болды. Комер өзінің орынбасары ретінде әскери офицерді таңдады және CORDS-тің әрбір бөлімшесінде әскери орынбасары бар азаматтық қызметкер немесе, керісінше, азаматтық орынбасары бар әскери командир болуын қалыптастырды. Ол Вьетнамдағы барлық бейбіттендіру және азаматтық істер бағдарламаларын – әскери және азаматтық – CORDS билігіне біріктірді. 4980 қызметкерден бастап, CORDS жұмысының алғашқы алты ай ішінде 8327 адамға дейін өсті. 1968 жылы CORDS барлық 44 провинцияда жұмыс істеді және ақырында Вьетнамның барлық 250 ауданында қызмет атқарды. CORDS қызметкерлерінің 85 пайызы әскерилер, ал қалғаны азаматтық қызметкерлерді құрады. Әр провинцияны әдетте полковник болатын вьетнамдық провинция басшысы басқарды, оған американдық провинциялық аға кеңесші көмек көрсетті. Кеңесшінің штаты аумақтық және қоғамдық дамуды бақылайтын азаматтық бөлімге және қауіпсіздік мәселелерін шешетін әскери бөлімге бөлінді.
Теттен кейінгі табыстар
1968 жылдың 24 қаңтарында Комер «жағдай өзгеріп жатыр» деп ескертті. Жеті күннен кейін Вьетконг және Солтүстік Вьетнам армиясы Тет шабуылын бастады. Тет, CORDS көмегімен ауылдағы Сайгон үкіметінің ықпалын әлсіретті. Кейбір аймақтарда Өңірлік және Халық күштері қалалар мен кенттерді қорғау үшін ауылдарды тастап кетті, нәтижесінде 6500-ден астам адам, соның ішінде дезертирлер де зардап шекті. Тет Оңтүстік Вьетнам мен оның американдық одақтасы үшін психологиялық және стратегиялық жеңіліс болды, бірақ Вьетконгтың ауыр шығындарын тудырып, Оңтүстік Вьетнам билігі мен CORDS-тің ауылға ертерек оралуына мүмкіндік берді. «Recovery» жобасы ауыл тұрғындарына азық-түлік пен құрылыс материалдарын таратып, CORDS-ті қалалар мен кенттерді қайта құру жұмысына қатыстырды. 1968 жылдың мамырына қарай «салыстырмалы түрде қауіпсіз» елді мекендерде тұратын ауыл халқының саны Тетке дейінгі 67 пайыздық деңгейге жетті. Вьетнамдағы АҚШ-тың жаңа тобы «жүректерді жеңу» бағдарламасын кеңейтуді ұсынды. Елші Эллсуорт Банкер тыныштық орнату бағдарламаларын қолдады; генерал Крейтон Абрамс Уэстморлендті MACV командирі ретінде алмастырды; ал Уильям Колби Абрамстың тыныштық орнату жөніндегі орынбасары ретінде Комердің орнына келді. Абрамс соғысты жүргізу стратегиясын «бір соғыс тұжырымы» деп атады. Абрамстың сөзіне сүйенсек, АҚШ «азаматтарды қорғауға баса назар береді, осылайша азаматтық үкімет өзінің билігін орната алады, бұл бұрынғы соғыстың мақсатынан – жау күштерін жоюдан өзгеше». Абрамстың «бір соғыс тұжырымы» Вьетнамдағы және Вашингтондағы АҚШ армиясының генералдарынан қарсылық көріп, ол АҚШ әскери стратегиясындағы барлық өзгерістерді жүзеге асыра алмады. 1969 жылы АҚШ әскерінің шығарылуы басталғанда Абрамстың жоспарын қабылдауға жасаған тырабысы оқиғаларға оқсып қалды, бірақ Оңтүстік Вьетнам үкіметі оның жоспарының көптеген элементтерін қабылдады. Абрамс пен Банкердің қолдауымен және 1968 жылы Вьетконгтың шеккен шығындарының нәтижесінде CORDS командирі Колби 1969 жылдан 1972 жылға дейін тыныштық орнатудағы маңызды прогресс туралы хабарлады. Тыныштық орнатуға АҚШ жұмсаған қаражат күрт өсті және 1970 жылдың басында CORDS Вьетнамның ауыл тұрғындарының 93 пайызы «салыстырмалы түрде қауіпсіз ауылдарда» өмір сүргенін мәлімдеді. Солтүстік Вьетнамдық құжаттар 1972 жылғы Солтүстік Вьетнам шабуылының бір себебі тыныштық орнатудағы прогреске тоқтама салу болғанын көрсетеді. CORDS және АҚШ-тың «жүректерді жеңу» бағдарламаларына қатысуы 1972 жылдың тамызында АҚШ-тың соңғы құрлық әскерлерінің Вьетнамнан шығарылуымен тоқтатылды.
Жүректер мен сана бағдарламаларын бағалау
Ричард А. Ханттың «Тыныштық» атты кітабында Вьетнамдағы жүректер мен сана бағдарламаларының табыстылығы күмәнді болды. CORDS бағдарламасының жоғары лауазымды шенеуніктері үлкен жетістіктерге қол жеткізгендерін мәлімдеді. Алайда, кейбір тарихшылар бейбітшілік бағдарламаларының Вьетконгты елдің ауылдық аймақтарындағы күшті позициясынан ығыстыра алмағанын айтады. Ұзақ жылдар бойы сәтсіздікке ұшыраған бейбітшілік бағдарламаларынан кейін, 1968-1972 жылдар аралығында CORDS бағдарламасы үшін көрсетілген табыс, ішінара, Вьетконгтың 1968 жылғы Тет шабуылы мен одан кейінгі әрекеттерде шеккен ауыр шығындарымен байланысты болды. 1968 жылғы Тетке дейін 84 000 болған Вьетконг инфрақұрылымының саны 1972 жылы 56 000-ға дейін төмендегені есептеледі. Дегенмен, батальондық шайқастардың саны азайғанымен, сол кезеңде Вьетконгтың шағын топтарының саны шамамен екі есеге өсті, бұл жүректер мен сана бағдарламаларының тиімділігін көрсетеді (оның жақтастары сенгендей). 1972 жылдың қаңтар айында елші Бункер коммунистерге «Вьетнамдастыру мен бейбітшіліктің сәтсіздікке ұшырағаны туралы жария мәлімдемелерін дәлелдеу үшін үлкен әскери шабуылға көшуге тура келеді» деп ескертті. Бункердің болжамына сәйкес, 1972 жылдың 30 наурызында Солтүстік Вьетнам Пасха шабуылын бастады. Оңтүстік Вьетнам американдық әуе көмегімен шабуылға қарсы тұрғанымен, Солтүстік Вьетнам әскері Оңтүстік Вьетнам аумағының маңызды бөлігін бақылауға алып, бір миллионнан астам адамды қоныстан аударды. Комер Оңтүстік Вьетнамдағы жүректер мен сана бағдарламаларының толық сәтсіздігін АҚШ-тың бюрократиялық мәдениетімен қатар, Оңтүстік Вьетнам үкіметінің әкімшілік және әскери кемшіліктеріне байланысты деп санайды. Вьетнамға қарсы көтеріліс стратегиясы АҚШ-тың Вьетнамға қатысуының басынан-ақ, әсіресе президенттер Кеннеди мен Джонсон тарапынан ұсынылды, бірақ «саясат пен іс жүзіндегі нәтижелер арасында үлкен айырмашылық болды». Вьетнамда жүректер мен сана бағдарламаларын іске асырудың алғашқы қадамдары дәстүрлі соғысқа жұмсалған ресурстар мен адам күшімен салыстырғанда шағын көлемде болды. Тіпті 1967 жылы CORDS құрылғаннан кейін де «бейбітшілікті орнату өте үлкен дәстүрлі әскери күшке қарағанда шағын толықтыру болды. Бұл әдіс жеткілікті масштабта қолданылған жоқ, бірақ бұл тым кеш болды». Комер сонымен қатар АҚШ институттарын дәстүрлі емес, саяси соғыста дәстүрлі тактика мен стратегияға сүйенгені үшін сынады. «Вьетнамдық жағдайға бейімделудің орнына біз жаумен өзімізге қолайлы жолмен күрестік, қорқынышты шығындарға ұшырадық және кейбір трагикалық жанама әсерлерге тап болдық, өйткені бізде басқаша әрекет етуге жеткілікті мүмкіндік болмады. Институционалдық инерция басым болды». ЦРУ офицері және кейіннен ЦРУ директоры болған Уильям Колби: «Пентагон өзі білетін жалғыз соғыста күресуге мәжбүр болды және басқа соғыста күресе алатын американдық ұйым болған жоқ» деді. Ричард Нойштадт Вьетнамдағы бейбітшілікті орнату туралы пессимистік пікір білдірді. «Азиядағы азаматтық соғыста АҚШ-тың шектеулі ресурстармен жеңіске жетуі мүмкін емес деп мәлімдеу надандық еді. Менің ойымша, біз адамдардың жүрегі мен санасын өзгерте аламыз немесе жеңе аламыз деп ойлау да надандық еді, біз өзімізге бағынбаған елді демократияландыруға тырысып, Сайгон үкіметі арқылы ұлттық мемлекет құруға ұмтылуымыз да сондай-ақ надандық еді. Американың әскери күштері мен азаматтық бюрократиясы мұндай міндеттерді орындауға жеткілікті дайын емес».