Кіріспе

Құс түрлері

Ақ қанатты қарлығаш (Tachycineta albiventer) – Колумбия, Венесуэла, Тринидад және Аргентинадағы тропикалық Оңтүстік Америкада жыл бойы көбейетін құс. Ол Анды тауларының батысында табылмайды. Бұл қарлығаш көбінесе көшпейді.

Таксономия

Ақ қанатты қарлығаш 1780 жылы француз ғалымы Жорж Луи Леклер, Буффон графы, өзінің "Құстардың табиғи тарихы" еңбегінде, Француз Гвианасының Кайен қаласынан әкелінген үлгі бойынша сипаттаған. Құстың суреті Франсуа Николас Мартинет салған, қолмен боялған пластинкада да бейнеленген. Бұл пластинка Эдме Луи Даубентонның қадағалауымен Буффонның мәтініне қосымша жасалған. Пластинканың қолтаңбасында да, Буффонның сипаттамасында да ғылыми атау болмаған, бірақ 1783 жылы голланд натуралисі Питер Боддарт өзінің "Жарықтандырылған суреттер каталогында" Hirundo albiventer есімді екі атаулы номенклатураны ұсынды. Ақ қанатты қарлығаш қазірде 1850 жылы неміс орнитологы Жан Кабанис ашқан Tachycineta туысына жататын тоғыз түрдің бірі болып саналады. Түр монотипті, қазіргі таңда ешқандай кіші түрлер танылмайды.

Сипаттама

Ересек ақ қанатты қарлығаштың ұзындығы және салмағы бар. Оның үстіңгі жағы көк-жасыл, ішкі жағы мен құйрығы ақ, ал екінші қанат қауырсындарында ақ жиектері болады. Қанаттары мен құйрығы қара түсті. Оның қара қоңыр көздері, қара мурын және аяқтары бар. Еркектер мен ұрғашылар бір-біріне ұқсас, бірақ ұрғашыларының қанатында ақ түс аз болады. Жастардың ішкі жағы сұрғылт, жалпы түсі ересектерге қарағанда бозғылт. Жастардың қанатында да ақ түс аз. Ақ қанатты қарлығаштарды мангр қарлығашынан қапталдарында ақ жолақтың болмауы және қанаттарында ақ түстің көп болуымен ажыратуға болады. Олар көбінесе Тынық мұхитының жағалауында, әсіресе Оңтүстік Американың оңтүстік бөлігінде кездеспейді. Олар тас арасында немесе адам жасаған құрылыстарда қоныстанады. Ұялар әдетте судан бірнеше метр биіктікте салынады, жұптар жеке-жеке ұялайды. Бір жұпта 3-6 ақ жұмыртқа болады, олардың мөлшері шамамен және салмағы бар. Ұшу жолдары тік, олар қанаттарын қағып ұшады.

Қорғау

Ақ қанатты қарлығаш IUCN бойынша өте кең таралған ареалы, көрінетін тұрақты саны және ірі популяциясы негізінде "Тәуекел азаматтығы" санатына жатқызылған.