Кіріспе

Престон және Уайр темір жолы Ланкаширдегі Файлдтегі егіс жерлерін ашу, Флитвуд портына және Престондағы Ланкастер каналына қол жеткізу мақсатымен құрылды: ол 1840 жылы ашылды. Байланысты компания док құрылысын салды, нәтижесінде компанияның атауы Престон және Уайр темір жолы, порты және док компаниясы болып өзгерді. Жолаушылар тасымалы күткеннен де жақсы дамыды, ал компания 1846 жылы ашылған, жаңадан пайда болған Блэкпул және Литам курорттарына сала желілерін салды. Ол кезде желі Ланкашир және Йоркшир темір жолына жалға берілді, кейіннен Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолы жалға алуға үлесін қосты, ол кейін толық меншікке айналды. Престон және Уайр темір жолы Престон және Уайр бірлескен темір жолы ретінде ортақ иелікте болды. Блэкпул және Литам темір жолы 1863 жылы Престон және Уайр темір жолымен қосылмай, желі салды. 1871 жылы ол Престон және Уайр тобының құрамына енді. Флитвудтағы кемелермен жүзуге байланысты жолаушылар трафигі 19 ғасыр бойы жалғасты, ал балық аулау маңызды болды, бірақ Блэкпулдің демалыс және туризм орталығы ретінде үлкен өсуі P&WR желісіне басымдық берді. Ланкашир, Йоркшир және басқа да өнеркәсіптік қалаларға жазғы сенбі күндері трафик өте көп болды. Темір жол демалыс кезінде туристердің жергілікті саяхаттарын жүзеге асырды, ал Блэкпулден Флитвудқа дейінгі бағыт 20 ғасырдың басында жиі теміржолмен қамтамасыз етілді. 1960 жылдан кейін Блэкпулге жолаушылар тасымалындағы темір жолдың дерлік монополиясы күрт төмендеді, Блэкпул орталық станциясы жабылды және жер дамыту үшін сатылды. 2018 жылы Блэкпул Солтүстік желісін электрлендіру арқасында Лондон мен Манчестер әуежайына тікелей пойыздар келді.

Шығу тегі

Солтүстік Одақ темір жолы 1838 жылғы 31 қазанда Парксайдтан Ливерпуль және Манчестер темір жолы арқылы Престонға дейінгі желіні ашты. Бұрын, Файлдтегі ауыл шаруашылығы аудандарын солтүстік-батыстағы теңіз портына және шығыс жағындағы Ланкастер каналына қосуға рұқсат берілген жергілікті желі болған. Риббл сағасының солтүстігінде және Уайр өзенінің бойында орналасқан Файлдта мол егіншілік жерлер бар еді, бірақ жолдары нашар болды және кеме қатынасы үшін порт болмады. Питер Хескет 1824 жылы Россалл Холл иелігіне ие болды және 1831 жылы өзінің атына Флитвудты қосуға Корольдік рұқсат алды. Ол, егер Престонға темір жол байланысы жасалса және Уайр өзенінің қорғалған сағасында порт салынса, иелікті дамытуға болатынын түсінді. Порт Флитвудқа айналды, бірақ сол кезде онда елді мекен болған жоқ. 1835 жылғы 3 шілдеде Престон және Уайр темір жолы мен порты компаниясына 130 000 фунт стерлингтік уәкілеттік капиталмен рұқсат беру туралы акт қабылданды. 1837 жылғы 5 мамырдағы тағы бір акт сол күні уәкілеттік алған Ланкастер және Престон қосылыс темір жолымен байланысқа рұқсат берді. Сондай-ақ, Престон қаласындағы Солтүстік Одақ темір жолының станциясына кіруге рұқсат берілді. Док өте қажет деп есептелді және компанияға Флитвудта 100 000 фунт стерлингтік капиталмен док салуға рұқсат берілді. Престон және Уайр док компаниясы докты салды және екі компания 1839 жылғы 1 шілдеде біріктіріліп, Престон және Уайр темір жолы, порты және док компаниясын құрды. Питер Хескет Флитвуд 1836 жылы Флитвуд қаласын негіздеді.

Жол және ашылу

Желі Флитвудты құрайтын баспаның оңтүстік бөлігіндегі Док-стриттегі терминалдан басталды. Ол оңтүстікке қарай екі мильге жуық түзу сызықта "Салқын шұңқырлар" деп аталатын таяз сулы батпақтар арқылы жалғасты, онда жолдың бір бөлігін толқындардан қорғайтын дамба салу жоспарланған еді. Батпақты мелиорациялау мақсатында дамба салу көзделгенімен, құрылыс кезінде инженерлік қиындықтар туындады, сондықтан ағаштан жасалған көпөлменің бірнеше бөлігімен алмастырылды. Желі Пултон және Киркхам қалаларына дейін созылды, ал базар күндері Киркхам мен Престон арасындағы Салвик және Лиа Роуд аймақтарында пойыздарды тоқтату үшін шаралар қабылданды. Аталған жерлерде станциялар болған жоқ. Престон станциясы – Лейтон-стриттегі Модлендс, ол Ланкастер каналының жанындағы терминал болды. Көлік көлемі күтілгеннен асып түсті: алғашқы айда 20 000 жолаушы, ал 1841 жылдың алты жазғы айында барлығы 108 000 жолаушы тасымалданды. Жолды Солтүстік Одақ темір жолының локомотивтері мен вагондары қамтамасыз етті. Ланкастер және Престон қосылыс темір жолы 1840 жылдың 25 маусымында ашылды.

Флитвуд желісі Лондоннан Шотландияға дейін жолаушы тасымалдарына қызмет көрсетті, себебі тікелей темір жол байланысы болған жоқ. Флитвудқа пойызбен, Ардроссанға кемемен, содан кейін пойызбен саяхатқа шамамен 27 сағат уақыт кетті. 1848 жылы Каледония темір жолының ашылуымен бұл бағыттың маңызы азайды, тікелей темір жол маршруты пайда болғандықтан.

Филиалдар

1844 жылы Манчестерден Флитвудке теңіз жағалауына саяхаттар ұйымдастырылды және Блэкпулдің жаңадан өркендеп келе жатқан курортының тартымды екені анықталды. Поултоннан қалаға дейін жол байланысы орнатылды. Престон және Уайр темір жолы Пултоннан Блэкпулге тармақ салуға шешім қабылдады және оны мақұлдау туралы акт 1845 жылғы 21 шілдеде қабылданды. Блэкпул тармағы (Блэкпул-Нортқа) жылдам салынды. Құрылыс барысында мердігерлер жол салуға қолданылған уақытша жолды теңіз жағалауына дейін созып, құмды теңізге төгуді жеңілдетті. Жол 1846 жылғы 29 сәуірде ашылды. Компания кішкентай порты бар Лайтамға тармақ салудың пайдалы екенін шешті. 1845 жылғы 21 шілдедегі акт бойынша ол Киркхемнен батысқа қарай үш төрттен бір миль жердегі қиылыстан басталуға рұқсат етілді. Құрылыс жылдам жүрді және тармақ 1846 жылғы 17 ақпанда ашылды. Wrea Green және Moss Side станциялары салынды, ал желі терминалға және докқа қызмет көрсетуге арналған бұрылысқа бөлінді. Lytham Junction станциясы басты жолдағы қиылыста орналасқан, бірақ ол 1853 жылы жабылды. Lytham пойыздарының бөліктері 1874 жылға дейін осы жерде қосылып, ажыратылды.

Құрастыру

Манчестер мен Лидс темір жолы желі бойынша экскурсиялар ұйымдастырды және бірігуге келісім берілді. Престон және Уайр темір жолы 1846 жылдың 3 тамызынан бастап M&LR-ға жалға берілді. M&LR келесі жылы Ланкашир және Йоркшир темір жолы деп қайта аталды. Престондағы басты желіде қызмет көрсеткен Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолы да жалға алу қатынасына енді, ал 1849 жылғы 28 шілдедегі заң бойынша Престон және Уайр темір жолы екі темір жолға тиесілі болды: L&YR-ға екі үшін есебінен және LNWR-ға бір үшін есебінен. P&WR жалға алынған компания ретінде сақталды, бірақ 1888 жылғы 7 тамыздағы LNWR заңы бойынша 1 шілдеде таратылды. P&WR желісін басқару үшін LNWR және L&YR бірлескен комитет тағайындады. Желі енді Preston and Wyre Joint Line деп аталды, ол Престон және Уайр желісін биік жерлер арқылы туннель салу арқылы Лонгридж желісімен қосуды жоспарлаған. Оның амбициялық атауы Лонгридж желісінен шығысқа қарай Клитеро және Скиптонға дейін салу жоспарымен негізделген, бірақ ол жоспар ешқашан іске аспады. Престондағы жаңа учаске Престон және Уайр темір жолының Модлендс маңындағы Ланкастер желісімен деңгейлес қиылысы арқылы жалғасты. FP&WRJR ақша тапшылығына тап болды және 1852 жылы Лонгридж желісінде үш апталық жұмысты тоқтатты. 1856 жылы Престон және Лонгридж компаниясы қайтадан бақылауды қолға алды, ал сол жылдың соңында FP&WRJR қайтадан басқаруды иеленді. Ол 1856 жылғы 1 қарашада Модленд көпірінде станция ашты.

Даму

1846 жылғы 10 тамызда негізгі желі Берн-Назеге дейін екі есеге дейін жеткізілді. Берн-Назе мен Флитвуд арасындағы жарық жол жоғары бағыт ретінде сақталды және бастапқысынан шамалы қашықтықта, жағалау бойында екі мильдік бұрылыстан кейін 1851 жылғы 13 қаңтарда төменгі бағыт ретінде салынды. Блэкпул тармағы 1865 жылғы 26 мамырдағы акті бойынша екі есеге дейін жеткізілді, шығындары компаниялар тарапынан пропорционалды түрде төленді. 1871 жылы желінің тәуелсіз статусы қаржылық қиындықтарға байланысты қарастырылды және 1871 жылғы 29 маусымдағы актімен Престон және Уайр темір жолымен бірігуге рұқсат берілді, сонымен қатар Литамда қосылатын желі қарастырылды. Литам тармағы Киркхемнің батысынан шамамен үш төрттен бір мильдей жерде айқын бұрылыс жасады. 1873 жылғы акті шамалы бір жарым мильге жуық ұзындығы бар және Блэкпул желісін бастапқы Литам тармағымен байланыстыратын қосылатын желіге рұқсат берді. Екі бөлім де 1874 жылғы 1 шілдеде ашылғаннан бастап екі жолды болды. P&WR-дегі Литам станциясы жүк станциясы деңгейіне төмендетілді. Киркхемдегі бір жолды байланыс, қазір тоқтатылған, батысқа қарайғы байланыс үшін сақталды, ол Киркхем Ескі Тоғысы деп аталды, бұл Литамнан Пултонға тікелей қатынас жасауға мүмкіндік берді. Киркхемдегі шығысқа қарайғы қисық 1874 жылы жабылды. Блэкпул мен Литам желісі 1876 жылы екі есеге дейін жеткізілді. L&YR және LNWR Белфаст, Лондондерри және Мэн аралына кемелерді пайдалануға құқықтары болды және кеме пойыздары арқылы жұмыс істеді. 1883 жылғы 15 шілдеде Флитвудтың кемежайында кеме пойыздарынан кемелерге ауысу үшін жаңа станция ашылды және көлік қозғалысы күрт өсті. Жаңа станция жағажайға кемеге ауыспайтын жолаушыларға жақсы қызмет көрсеткендіктен, ескі станция жабылды. 1860 жылдан бастап кейбір балық аулау кемелері Флитвудты пайдаланды, бірақ 1892 жылы Гримсби фирмасы траулерлік балық аулау флотын құрды және қала батыс жағалаудағы ең ірі балық аулау портына және Ұлыбританиядағы үшінші ірі портына айналды, теміржол арқылы көп мөлшерде балық тасымалданды. 1901 жылғы 1 мамырда бірінші L&YR дәлізді және асхана вагоны экспресі Флитвуд пен Лидс арасында Манчестер арқылы, Белфаст кемесімен байланысатын бағытта енгізілді. Блэкпулдағы Престон және Уайр темір жолының терминалы (Талбот жолы) 1896 жылдан бастап толығымен қайта жаңартылып, кеңейтілді. Негізгі платформалардың жалпы ұзындығы 3600 фут, ал экскурсиялық платформалар 6300 фут болды; олар 1898 жылдың көктемінде толық ашылды. Блэкпул тармағы жаңа Пултон станциясынан сәл иілген жолмен шықты; қала жылдар бойы сол станцияға қарай өскендіктен, Престон бағытынан ескі Пултон станциясына қатынау жүк мақсатында сақталды. Жаңа желідегі батыс қисық 1899 жылғы 1 шілдеде ашылды, ал 1 ақпанда оған Poulton Curve Halt деп аталатын платформа ашылды, ол Блэкпул мен Флитвуд арасындағы теміржол-мотор қызметі үшін пайдаланылды. Күн сайын әр бағытта 19 пойыз жүрді. 1899 жылғы акті Киркхемге жақындаған жаңа желіге арналған көпірді рұқсат етті, бұл деңгейден бөлек тоғысуды қамтамасыз етті.

Кливлейлер трамвайдың үстінде

Блэкпуль трамвай жүйесі 1885 жылы құрылды, ал Флитвудқа қарай созылған желі 1888 жылдың 14 шілдесінде ашылды, оның көп бөлігі бөлек жолмен салынған.

Жол қозғалысының төмендеуі

Блэкпул британдық теңіз жағасындағы демалыс күндерінің ерекше құбылысы болды, және ондаған жылдар бойы темір жол жолаушылар ағыны мен пойыз қозғалысының көлемін басқаруға тырысты, бірақ бұл маусымдық сипатта болды. Дегенмен, 1945 жылдан кейін автокөліктер көліктің көлемін арттыра бастады, себебі Ланкашир және Батыс Йоркширдің өнеркәсіптік қалаларынан қашықтық тым алыс емес еді. Темір жол бизнесінің төмендеуі, темір жолдағы қаржылық шығындарға қатысты күмәндік кезеңде, бұрынғы пойыз қызметі мен инфрақұрылым деңгейін сақтап тұру мүмкін болмады. Блэкпул орталық станциясы 1964 жылғы 2 қарашада, «Illuminations» мерекесінің соңында жабылды және оның жері сатылды; жағалау бойындағы пойыздар Блэкпул Оңтүстік станциясында тоқтады, ал бірнеше жылдан кейін Киркхемге шаттл рейстері ғана қатынай бастады. Флитвудтан Блэкпулға жолаушылар тасымалы 1964 жылы тоқтатылды. 1966 жылғы 18 сәуірде Флитвуд желісі Уайр докқа дейін қысқартылды. Киркхемнен жаңа желі 1965 жылғы 6 қыркүйекте жабылды, бірақ ол 1967 жылғы 13 ақпанға дейін экскурсиялық пойыздар үшін пайдаланылды. 1970 жылы Литам арқылы қатынайтын Эстон-Блэкпул бағыты Солтүстік станциясына ауыстырылды. 1974 жылдың қаңтарында бұл станция бұрынғы экскурсиялық платформалардың орнында, қазіргі заманғы талаптарға сәйкес кішірейтіліп қайта жаңартылды. 1992 жылы Пултоннан басталатын барлық тармақтар жабылды. 1970-ші жылдардың және 1980-ші жылдардың басында Блэкпул Оңтүстік тармағы, аталғандай, біржаңғылыққа айналдырылды, ал Престон мен Киркхем арасындағы төрт жолды теміржол екі жолға дейін қысқартылды.

Қазіргі заман

Ұзақ жылдар бойы төмендеу кезеңінде Блэкпул Солтүстік желісі Престоннан орта деңгейдегі тармаққа айналды, ал Блэкпул Оңтүстік желісі Киркхемнен басталатын, оның жергілікті шаттл саласы болды. Флитвуд желісі болмай қалды. Бірнеше жылдан бері жергілікті қоғамдық ой-пікір көшбасшылары жақсы қызмет көрсетуді талап етіп келеді, сондай-ақ Престоннан Блэкпул Солтүстікке дейінгі желі электрлендірілді. Бұл 2018 жылдың 16 сәуірінен бастап жаңа жолаушылар пойыздарының қатынай бастауы үшін іске қосылды. (2020 жылғы мәлімет бойынша) кестеде Лондонға және кері үш тікелей пойыз бар, ал Манчестерге жарты сағат сайын пойыздар қатынайды. Блэкпул Оңтүстік бағытындағы қызмет әдетте сағат сайын жүзеге асырылады.

Флитвуд филиалының қайта ашылуы

2022 жылдың жаз ортасына қарай BBC Поултоннан Флитвудқа дейінгі темір жолды қайта ашу жоспарлары үкімет тарапынан мақұлданғанын хабарлады.

Пултон 1893 жыл

1893 жылғы 1 шілдеде қатерлі апат болды, онда Блэкпул қаласынан Стокпортқа қайтып келе жатқан жеңіл саяхаттық пойыз Пултон қисығында жолдан шығып кетті. Кисықтағы жылдамдық шегі 6 миль/сағат болған, ал пойыз осы жылдамдықтан айтарлық дәрежеде асып кеткен.

Литам, 1924 жыл

1924 жылы 3 қарашада сағат 16:40-та Ливерпульден Блэкпулге бағытталған экспресс жолаушылар поезi дөңгелегінің шинасы бұзылғаннан кейін рельстен шығып кетті. Поезд экипажының үш мүшесі мен он төрт жолаушы қаза тапты. Шинада үлкен, анықталмаған металлургиялық кемшілік болған.

Уитон, 1961 жыл

1961 жылы 16 шілдеде Кёркхэм мен Пултон арасында Синглтон Банкі сигналды қорабының жанында соқтығысу орын алды. Кольн-Флитвуд бағытындағы экспресс жолаушылар пойызы сағатына шамамен 45 миль жылдамдықпен инженерлік балласт пойызына шағылысты. Соқтығысу салдарынан жүргізуші және алты жолаушы қаза тапты. Балласт пойызы учаскеде жұмыс істеп жатқан, бірақ бір жолды қозғалыс ережелерінің бұзылуы және телефондық хабарламаларды дұрыс түсінбеу экспресс пойызына учаске арқылы кезеңдік сигнал берілуіне әкелді, осылайша ол ашық сигналмен жүріп кетті.