Кіріспе

Апокрифтік ізгі хабар – Египеттіктердің грек тіліндегі ізгі хабары (грек тілі: Ἑλληνικὸν Εὐαγγέλιον τῶν Αἰγυπτίων) – ерте христиан діни мәтіні. Атауы кіріспе жолынан алынған.

Кездесу

Мысырлықтардың грек Евангелиясы (кейінірек пайда болған, толық гностикалық копт Евангелиясынан мүлдем өзгеше), шамасы 2 ғасырдың бірінші жартысында жазылған. Бұл Евангелия Александриялық Клименттің «Стромата» атты жинағында айтылған, ондағы цитаталар қазірге дейін сақталған қысқа үзінділердің көп бөлігін құрайды. Гипполит та оны атап өткен, ол «Мысырлықтар бойынша деп аталатын Евангелияда баяндалған жанның түрлі өзгерістеріне» сілтеме жасап, Мысырлықтар Евангелиясын гностикалық Наассен сектасымен байланыстырған. Кейіннен, 4 ғасырдағы ерестік ағымдарды жинаған Эпифаний Саламисский, сабеллиандықтар осы Евангелияны пайдаланған десе де, 3 ғасырдың басындағы Сабеллий туралы оның білуі күмәнді.

Мазмұны

Осы аз ғана фрагменттерден мазмұнының қаншалықты кең болғаны, немесе олар қандай басқа мәселелерді талқылағаны, немесе белгілі фрагменттер бүкіл құрылымның мәнін көрсетеді ме, белгісіз. Бұл, әрине, «әңгімелер» дәстүрі дуологтың таныс формуласына енгізілген. Сонымен қатар, фрагменттілігіне байланысты, бұл басқа белгілі мәтіннің нұсқасы болып табылатыны да белгісіз. «Мысырлықтардың Ізгі хабары» 2 және 3 ғасырларда Мысыр шіркеулерінде оқылған. Мәтіннің белгілі фрагменттері шәкірт Салома мен Исаның арасындағы пікірталас түрінде келеді, онда Иса бойдақ болуды жақтайды, немесе дәлірек айтқанда, «әр фрагмент жыныстық аскетизмді тудың қасіретті циклын үзудің және еркек пен әйел арасындағы күдікті күнәлі айырмашылықтарды жеңудің құралы ретінде қолдайды, бұл барлық адамдарға бастапқы және андрогиндік күйлеріне оралуға мүмкіндік береді» (Кэмерон, 1982). Саломаның «Өлім неше уақытқа дейін билік етеді?» деген сұрағы Исаның «Әйелдер бала туғанда ғана» деген атақты жауабын тудырады, бұл 2 және 3 ғасырлардағы басқа апокрифтік жазбаларда да кездеседі және Византиялық Феодоттың оны жалпы белгілі нәрсе ретінде келтіргені бар: «67. Құтқарушы Саломаға әйелдер бала туғанда өлім болады дегенде, ол тууды жамандаған жоқ, өйткені ол сенушілердің құтқарылуы үшін қажет». Бұл сөздер кеңінен тараған болуы керек, бірақ олар Киелі кітаптың ешбір кітабының мақсатына сай келмеген. Денеге жанын қамау ретінде қарау гностицизмнің маңызды түсінігі болды. Некеден бас тартуды Энкраттар да қолдады, ал көптеген ерте христиандық топтар бойдақ болуды мақтады, сондықтан мәтіннің қай топтан шыққанын анықтау қиын.