Кіріспе
Шотланд-канад банкирі, қаржыгер және қайырымдастық ісіне атсалысушы Ричард Блэдуорт Ангус (28 мамыр 1831 – 17 қыркүйек 1922) – шотланд-канад банкирі, қаржыгер және қайырымдастық ісіне атсалысушы. Ол Канадалық Тынық мұхиты темір жолының құрылушыларының бірі және вице-президенті, Монреаль банкінің президенті, Монреальдегі Корольдік Виктория ауруханасының президенті, Монреаль өнер қауымдастығының президенті, сондай-ақ Маунт-Роял клубының құрылушысы және президенті болды. 1888 жылы ол Канадалық Тынық мұхиты темір жолының президенті лауазымына Лорд Маунт Стивеннің ізбасары ретінде қарастырылды, бірақ ол бұл лауазымды қалаған жоқ; ол екі рет рыцарлық атақтан бас тартты. CPR Angus шеберханалары және кейінірек CP кемелерінің бірі оның құрметіне аталды.
Richard Bladworth Angus (28 May 1831 – 17 September 1922) was a Scottish Canadian banker, financier, and philanthropist. He was a co founder and vice president of the Canadian Pacific Railway, president of the Bank of Montreal, president of the Royal Victoria Hospital, Montreal, president of the Montreal Art Association, and co founder and president of the Mount Royal Club. He was the natural successor to Lord Mount Stephen as president of the Canadian Pacific Railway in 1888, but he did not desire the position; he twice refused a knighthood. The CPR Angus Shops were named for him, as was one of the later CP Ships.
Ерте өмір
1831 жылы Ангус Шотландияда, Батгейт қаласында дүниеге келді. Ол Александр Ангустың кіші ұлы (1792 ж.т.), Морейширдегі Раффорд қаласынан шыққан саудагер-бакалейник, және оның әйелі Маргарет Форрест (1802 ж.т.), Батгейттен. Александр Ангус сэр Джеймс Янг Симпсонның әкесімен дос болған, оның сегіз баласының бесеуі әртүрлі уақытта Канадаға көшіп келген. Батгейт академиясында білім алған Ангустың алғашқы жұмысы Манчестерде Манчестер және Ливерпуль банкінде клерк болып басталды. 1857 жылы Манчестерде ол Мэри Энн Дэниелсқа (1833–1913), Манчестердегі шарап саудагерінің қызына үйленді. Осы жылы үйленгеннен кейін ол әйелімен Монреальге келіп, Монреаль банкінде бухгалтер болып жұмысқа орналасты, содан кейін ол тез өркендеді. 1861 жылы Ангус банктың Чикагодағы кеңсесіне жетекшілік етті, ал екі жылдан кейін Нью-Йоркте екінші агент болып тағайындалды. Келесі жылы ол Монреальдегі банк бас кеңсесінің уақытша басқарушысы ретінде Канадаға оралды. 1869 жылы ол Эдвин Генри Кингтің орнын басып, банктың бас директоры болды, бұл лауазымда ол жыл сайын 8000 доллар жалақы алды және келесі он жыл бойы қызмет етті. Осы кезеңде ол федералды үкіметпен қарым-қатынасты жақсартты (Монреаль банкі Канаданың ұлттық банкі ретінде жұмыс істеген кезде) және 1870-ші жылдардағы экономикалық төмендеуге қарамастан, айтарлықтай пайда тапты.
Канадалық Тынық мұхит теміржолының құрылысы
Монреаль банкімен жұмыс істеген кезінде Ангус жеке инвестициялар іздеуге толықтай мүмкіндік алды. 1868 жылы ол болашақ Лордтар Маунт Стивен мен Стратконамен серіктестік құрды, дәл сол кезде олар Канада батысына теміржол салуға қызығушылық танытып жатқан болатын. Олардың кәсіптерінің көп бөлігін Монреаль банкі қаржыландырды, оның президенті Маунт Стивен еді, ал банктегі екінші тұлға ретінде Ангус бұл мәселелерге тығыз қатысты. Ангус 1879 жылы банк қызметінен кетіп, қысқа мерзімге Сент-Пол, Миннесотаға көшіп, ондағы топтың мүдделерін Сент-Пол және Тынық мұхиты теміржолының вице-президенті ретінде қорғады. Миннесотада Ангус Джеймс Хиллмен тығыз жұмыс істеді, желіні салу және жақсартумен айналысты. Бірақ 1880 жылға қарай ол көбінесе уақытын Маунт-Стивенмен өткізді, олар жер берілуі, субсидиялар және Канадалық Тынық мұхиты теміржолын салу мәселелері бойынша келіссөздер жүргізу үшін Оттава, Нью-Йорк және Лондонға көптеген сапарлар жасады. Ангус талдау жүргізсе, Маунт Стивен шешім қабылдауда шеберлік танытты, осылайша олар өте табысты серіктес болды. Ангус 1882 жылы сэр Уильям Корнелиус Ван Хорн тағайындалғанға дейін CPR бас менеджері болды, содан кейін Ангус вице-президент болып тағайындалды. Осы лауазымда Ангусқа шығыс желісін құру, атап айтқанда Онтарио және Квебек теміржолын кеңейту және 1882 жылы «Квебек, Монреаль, Оттава және Оксидентал теміржолының» батыс бөлігін сатып алу тапсырылды. CPR құрылысы қаржылық қиындықтарға толы болды, синдикаттың төзімділігіне сынақ салды. Хилл 1883 жылы отставкаға кетті, ал келесі жылы Ангустың жақын досы Дункан МакИнтайр да отставкаға шықты. Қаржыны қолдау үшін Ангус 1884 жылы Сент-Пол теміржолынан кетті. 1885 жылы аяқталған CPR бірден қаржылық табысқа жетіп, «әлемдегі ең ірі көлік жүйесі» атанды. 1888 жылы Лорд Маунт Стивен президенттік лауазымнан кеткеннен кейін ол CPR вице-президенті қызметін атқаруын жалғастырды. Ол ешқашан бұл лауазымға ұмтылмады, Ангус Стивеннің Ван Хорнды президент етіп таңдауын және 11 жылдан кейін Ван Хорнның Лорд Шонессиді ізбасары ретінде таңдауын қолдады. Ангус 40 жылдан астам CPR директоры және комитет мүшесі болып қызмет етті, бұл оған Лондонның Трафальгар алаңында орналасқан Канадалық Тынық мұхиты кеңсесіне жиі сапарлар жасау қажет болды.
Банктік қызмет және өнеркәсіп
Ангустың байлығы оған КСР және оның директорларымен байланысты көптеген компанияларға одан әрі инвестиция салуға мүмкіндік берді. Басқалардың арасында ол «Канаданың Солтүстік-Батыс Жер Компаниясы», «Корольдік Сенім Компаниясы», «Доминион Көпір Компаниясы», «Доминион Темір және Болат Компаниясы», «Гранд-Фоллс Электр Компаниясы», «Пасифик Көмір Компаниясы», «Канада Тұз Компаниясы» және Англиядағы «Лондон және Ланкашир Сақтандыру Компаниясы» директорлар кеңесіне кірді. Ол сэр Уильям Ван Хорн және бұрынғы КСР мердігерлері Джеймс Росс пен сэр Уильям Маккензиге Монреаль, Торонто және Виннипегтегі көше теміржолдарына инвестор ретінде қосылды. Өлімінен бұрын ол Маккензидің Торонто Электр Компаниясының негізгі акционері болды. Ол Ван Хорнмен бірге «Laurentide Paper Company» компаниясына инвестиция салды, Британдық Колумбия Қант Фабрикасының негізін қалаушы қаржыгерлерінің бірі болды және «Федералды Телефон Компаниясының» негізгі демеушісі болды. Британдық Колумбиядағы қант фабрикасын оның немересі Мэри Изабелла Ангустың «көкке дейін көтерілген» күйеуі Бенджамин Тингли Роджерс іске қосты. Ангус сонымен қатар КСР мен Монреаль Банкі арасындағы тығыз қарым-қатынасты сақтауда маңызды рөл атқарды, олардың Канада батысындағы өсуі теміржолмен бірге дамыды. 1891 жылы ол банкке директор ретінде қайта оралды, ал сэр Джордж Александр Драммонд қайтыс болғаннан кейін, ол 1910 жылдан 1913 жылға дейін банк президенті болып сайланды, содан кейін оның күйеуінің інісі сэр Винсент Мередит оны алмастырды. 1912 жылы Ангус банктің ең ірі акционерлерінің бірі болды, және президенттік лауазымнан кеткеннен кейін, ол өліміне дейін директор болып қалды.
Жеке өмірі мен қайырымдылығы
1878 жылы Ангус отбасымен бірге Алтын шаршы миль аймағындағы Драммонд-стрит, 240 мекенжайындағы жаңа үйіне көшіп келді. Монреальдің көптеген бай тұрғындары сияқты, Ангус гүл өсіруге, әсіресе сүйікті орхидеяларына құмар болған, ал үйде үлкен консерватория орналасқан. Оның жаңа үйі 1870 жылдардың соңында Монреаль мен Лондон дилерлерінен сатып алған туындыларымен бастаған өнер жинағына ыңғайлы кеңістік берді. Оның жинағында Ескі шеберлердің көптеген көрнекті туындылары бар еді. Ангус Монреаль өнер қауымдастығының президенті болып қызмет етті және 1889 жылы алты картинаны сыйға берді – бұл қауымдастық құрылғаннан бергі ең маңызды сыйлық және заманауи өнердегі алғашқы ірі сыйлық болды. Үйді Эдвард Максвелл және оның інісі Уильям Максвелл шатоэск стилінде жобалады. Үйдің құрылысы 1904 жылы аяқталды. Ол 1886 жылы Ангус үшін салынған, кейін 1898 жылдан 1899 жылға дейін Эдвард Максвелл қайта жаңғыртқан үйдің орнына салынды, бірақ жақын арада өрт сөндірілмей қалғандықтан қирады. Ангус өмірінің соңына дейін күшті денсаулыққа ие болды және белсенді өмір салған, тіпті 1921 жылы тоқсан жасында Еуропаға саяхат жасады. Ангус Монреальдегі ең бай адамдардың біріне айналды және ол қайырымдылық қызметімен және қолдаған мәселелерге жасаған жомарт үлесімен де танымал болды. Ол Монреальдегі Корольдік Виктория ауруханасының президенті болды және 1906 жылы Александра жұқпалы аурулар ауруханасын құруға бірлесіп қатысты, сондай-ақ оның басқарушысы болды. Ол Фрейзер институтының тегін қоғамдық кітапханасының президенті және губернаторы, Виктория медбикелер орденінің вице-президенті, Макгилл университетінің губернаторы (оған ол үлкен сомада қаржы жұмсады) және Монреаль қалалық ауруханасының губернаторы болды. Ол қайырымдылық қоғамының директоры болды және оны жомарт түрде қаржыландырды. Монреальдің ең белгілі шотландтық квебек тұрғындарының бірі ретінде ол Сент-Эндрю қоғамының президенті болып сайланды. 1889 жылы ол Маунт-Роял клубын құруға бірлесіп қатысты және кейінрек оның президенті болды. Ол Канададағы оннан астам клубтың мүшесі болды, оның ішінде: Санкт-Джеймс клубы, оның бұрынғы төрағасы; Монреаль жокей клубы; Автоклуб және Аэро клуб; Орман және ағын клубы; Қысқы клуб; Оттаваның Ридо клубы; Торонто клубы; Йорк клубы; және Манитоба клубы. Монреаль антиквариат және нумизматика қоғамының құрметті мүшесі болды.
Мұрасы мен отбасы
Ангус отыз сегіз жасында Канада банктеріндегі ең беделді лауазымдардың бірін иеленді. Ол осы лауазымнан бас тартып, өте тәуекелді теміржол кәсіпорнына белсенді түрде қатысып, тек өзінің ерекше тұлғасын ғана емес, сонымен қатар теміржолдардың тартымдылығын және олар ұсынған мүмкіндіктерді де көрсетті. Монреаль банкінің президенті ретінде және CPR-ден тапқан байлығымен ол Канададағы ең жоғары мәртебелі орынды қамтамасыз етті, бірақ көмір, қағаз және целлюлоза, темір және болат, жер және сақтандыру салаларындағы байланыстары мен инвестициялары арқасында ол осы байлығын екі еседен астам арттырды. Маргарет Форрест Ангус, Макгилл университетінің медицина факультетінің деканы доктор Чарльз Ф. Мартинге (1868–1953) үйленді. Кейін ол Монреаль өнер қауымдастығының президенті болды және Марта Алланнан кейін Монреаль репертуарлық театрының президенті қызметін атқарды. (Дональд) Форбс Ангус (1866–1943), Standard Life Assurance компаниясының төрағасы және Guardian Life Assurance компаниясының президенті болды. Ол, басқалармен қатар, Монреаль банкінің, Корольдік траст компаниясының және Британдық Колумбия қант зауытының директоры болып жұмыс істеді. Ол Монреальде полковник Ф. С. Хеншоу мен оның әйелі Мод Макдугалдың қызы Мэри Хеншоуға үйленді. Мод Ангус (1946 жылы қайтыс болды), доктор Уолтер Уильям Чипманға (1867–1950) үйленді, ол Корольдік Виктория ауруханасының гинекология бөлімінің бастығы және Макгилл университетінің акушерлік және гинекология профессоры болды. Уильям Форрест Ангус (1873–1951), Доминион көпір компаниясының және Монреальдегі Психикалық денсаулық институтының президенті болды. (Дэвид) Джеймс Ангус, Рокленд даңғылы, Виктория, Британдық Колумбияда тұрды. Лорд Маунт Стивенге CPR империясын құрған гений ретінде жиі құрмет көрсетілсе де, Ангус өзінің банк және әкімшілік тәжірибесімен оның таптырмас көмекшісі болды. 1904 жылы CPR Монреальдегі жаңа жөндеу орталықтарын оның құрметіне CPR Angus шеберханалары деп атады. Ол 1922 жылдың 17 қыркүйегінде Пайн-Блаффтағы шалғайдағы үйінде қайтыс болды. Екі күннен кейін, оның қосылу күнінде CPR барлық пойызды екі минутқа тоқтатты – бұл оның негізін қалаушы серіктестерінің біріне жасалған символдық құрмет. Ол Монреальдегі Маунт-Роял зиратында жерленді.