Кіріспе

Фин дирижері және композиторы Йорма Юхани Панула (10 тамыз 1930 жылы туған) – фин дирижері, композитор және дирижерлік өнерге үйретуші. Ол Эса-Пекка Салонен, Микко Франк, Сакари Орамо, Юкка-Пекка Сарасте, Осмо Вянскя, Клаус Мякеля және Тармо Пелтокоски сияқты көптеген фин дирижерлерін тәрбиеледі.

Мансап

Панула Каухайокиде дүниеге келген. Ол Сибелиус академиясында шіркеу музыкасы және дирижерлік өнерін оқыды. Оның ұстаздары Лео Фунтек, Дин Диксон, Альберт Вольф және Франко Феррара болды. Дирижерлік қызметімен қатар, ол көптеген музыкалық шығармалар жазды. Оның "Жакко Илькка" және "Ривер Опера" опералары музыканы, бейнелеу өнерін және күнделікті өмірді біріктіретін "перформанс опера" деп аталатын жаңа жанрды қалыптастырды. Пануланың өзге де шығармаларына мюзиклдер, шіркеу музыкасы, скрипка концерті, джаз капричио және көптеген вокалдық музыка туындылары кіреді. Панула 1963-1965 жылдары Түркия филармониялық оркестрінің, 1965-1972 жылдары Хельсинки филармониялық оркестрінің және 1973-1976 жылдары Орхус симфониялық оркестрінің көркемдік жетекшісі және бас дирижері болды. Ол сондай-ақ Фин Ұлттық операсында өзінің "Яакко Илькка" операсын қойды. Панула 1973 жылдан 1994 жылға дейін Хельсинкидегі Сибелиус академиясында, Стокгольмдегі Корольдік музыка колледжінде және Копенгагендегі Корольдік Дания музыка академиясында дирижерлік өнер кафедрасының профессоры қызметін атқарды. Педагог ретінде Панула көптеген фин дирижерлерін тәрбиеледі, олардың ішінде Эса Пекка Салонен, Микко Франк, Сакари Орамо, Юкка Пекка Сарасте, Осмо Вянскя, Далия Стасевска, Санту Матиас Рували, Клаус Мякеля және Тармо Пелтокоски болды. Ол Париж, Лондон, Амстердам, Мәскеу, Нью-Йорк, Танглвуд, Аспен, Оттава және Сидней сияқты әлемнің түкпір-түкпірінде дирижерлік курстар өткізді. Панула 2000 жылғы қараша айындағы BBC Music Magazine журналында "Музыка әлеміндегі ең беделді 60 адамның" бірі ретінде тізімге енді. 1997 жылы Панула Рольф Шок сыйлығымен марапатталды. Ол 1971 жылғы желтоқсанда Аулис Саллиненнің бірінші симфониясының тұңғыш орындалуында Хельсинки қалалық симфониялық оркестріне жетекшілік етті. 2014 жылғы наурызда фин телеарнасындағы сұхбатта Панула әйелдердің кейбір композиторлардың шығармаларын орындау қабілетін төмендетіп көрсеткені үшін және әйелдердің Дебюсси сияқты "әдемі" музыканы орындауға бейім екенін, бірақ Брукнердің музыкасына жарамайтынын айтқандықтан, дау тудырды. Ол "Әйелдер, әрине, тырысады! Бірақ кейбіреулері қимылдап, терлеп, шаршап, жағдайды нашарлатады. Егер дұрыс шығармаларды таңдаса, бұл мәселе емес. Көбірек әйелдік музыканы орындаса, бұл таза биологиялық мәселе" деді. Оның бұрынғы шәкірті Салонен сияқты басқа дирижерлер де Пануланың бұл сөздеріне сынды пікір білдірді.