Амбикат – б.з.д. 600 ж. шамасында өмір сүрген галлдық патша. Белловез бен Сеговезді жаңа жер іздеуге жіберіп, По алқабын жаулап, Медиоланум (Милан) қаласын құрған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аңыздық галл патшасы Амбикатус немесе Амбигатус (галдық: 'Екі жақтан да соққы беретін') – Битуригтер тайпасының аңыздық галл патшасы, шамамен б.з.б. 600 жылы өмір сүрген. Ливийдің баяндауына сәйкес, ол туған жерінде халық тым көбейгендіктен, әпкесінің ұлдары Беловезус пен Сеговезусты жаңа жерлер іздеуге жіберген. Сеговезус Герциний орманға қарай жол алды, ал Беловезус Римнің бесінші патшасы Тарквиний Приск (б.з.б. 616–579) билік еткен кезеңде По алқабына галлдардың шапқынына басшылық етті, онда ол этрусктарды жеңіп, Медиолан (Милан) қаласын құрған дегенді айтады.
Legendary Gallic king
Ambicatus or Ambigatus (Gaulish: 'He who fights in both directions') is a legendary Gallic king of the Bituriges, said to have lived ca. 600 BC. According to a legend recounted by Livy, he sent his sister's sons Bellovesus and Segovesus in search of new lands to settle because of overpopulation in their homeland. Segovesus headed towards the Hercynian Forest, while Bellovesus is said to have led the Gallic invasion of the Po Valley during the legendary reign of the fifth king of Rome, Tarquinius Priscus (616–579 BC), where he allegedly conquered the Etruscans and founded the city of Mediolanum (Milan).
Атауы
Галлиялық жеке есім Амбигатус – бұрынғы Амбикатустың түрі, яғни «екі жақтан да соғысатын» деген мағынаны білдіреді. Ол «ambi» («айнала, екі жақта») түбіріне «catu» («күрес, шайқас») түбірі қосылып құрастырылған сөз. Питер Э. Бусс және Джон Т. Кох галлиялық есімдердің этрус тілі арқылы латын тіліне өту кезінде /k/ мен /g/ дыбыстары арасында шатасу жиі кездесетінін атап көрсетеді, себебі этрус тілінде бұл екі дыбыс арасында айырма жасалмайды (мысалы, лат. gladius < галл. *cladios).
The Gaulish personal name Ambigatus is a variant form of an earlier Ambicatus, meaning 'the one who fights in both directions'. It is a compound formed with the root ambi ('around, on both sides') attached to catu ('combat, battle'). Peter E. Busse and John T. Koch note that Gaulish names that entered Latin through the Etruscan language often show this confusion between /k/ and /g/, since Etruscan did not distinguish between the two sounds (e. g. Lat. gladius < Gaul. *cladios).
Шығу тегі
Әңгіменің тұсы анахронистік болғанымен, тарихи кельттердің Италия жарты аралына жасаған шабуылдары б.з.д. 5 ғасырдың соңы мен 4 ғасырдың ортасы аралығында, Аллия шайқасы (б.з.д. 387 ж.) аясында болғандықтан, аңыздың мәні, көбінесе, нақты оқиғаларға негізделген болуы мүмкін. Бурж қаласының орнынан көптеген грек керамикасы мен Массалиядан импортталған амфоралар, сондай-ақ б.з.д. 6 ғасырдың екінші жартысына жататын жергілікті көркем керамика өнімдері табылды. Тарихшы Венцеслав Крутаның пікірінше, бұл Ливийдің баяндаған дәстүрдің мәніне археологиялық куәлік болып табылады, ол оның заманынан бұрын аймақ халқының күшін көрсетеді. Крута бұдан әрі осы әңгіменің "кельт, Цизальпин және Трансальпин дәстүрлерінен, сондай-ақ Массалия және Этруско-итальян мәдениеттерінен алынған әртүрлі элементтерді біріктіретін, мүмкін Инсубриан "тегі туралы аңыздың" аңыздық құрастырылуы" екенін айтады.
Although the background of the story is anachronistic, for the historical Celtic invasion of the Italian Peninsula occurred between the end of the 5th century and the middle of the 4th century BC, in the context of the Battle of the Allia (387 BC), the essence of the myth was most likely inspired by actual events. Many Greek ceramics and amphoras imported from Massalia, as well as local productions of fine art pottery dated to the second part of the 6th century BC were found on the site of Bourges, which, according to historian Venceslas Kruta, gives archeological credit to the essence of the tradition reported by Livy evoking the power of the people of the region well before his own time. Kruta further contends that the story "is probably the legendary construction of a 'myth of origins', likely Insubrian, which integrates various elements borrowed from Celtic, Cisalpine and Transalpine traditions, as well as Massaliote and Etrusco Italian."