Кіріспе
Марко Травальё (; 13 қазан 1964 жылы туған) – итальяндық журналист, жазушы және сарапшы. 2015 жылдан бері тәуелсіз күндізгі газет «Il Fatto Quotidiano»-ның бас редакторы. Травальё журналистік мансабын 1980-жылдардың соңында Индро Монтанелли басшылығымен «Il Giornale» және «La Voce» газеттерінде бастады, содан кейін 2000-жылдары «La Repubblica» және «L'Unità» газеттерінде жұмыс істеді, ал 2009 жылы «Il Fatto Quotidiano» газетінің негізін қалаушылардың бірі болды. Ол көптеген кітаптардың авторы және бірнеше ұлттық газеттер мен журналдарда колонна жазады. Оның басты қызығушылықтары – сот істерін, ағымдағы оқиғаларды, саясатты жариялау, итальяндық мафияға қарсы күрес және сыбайлас жемқорлық сияқты мәселелерді қамту. Сильвио Берлускониге алғаш сын айтқандардың бірі болған Травальё, Берлусконизмге қарсы күрестің жетекші дауысына айналды. Саяси тұрғыдан ол өзін Монтанелли сияқты либерал деп сипаттайды, саяси оң жаққа саяси сол жақтан гөрі жақын екенін айтады, бірақ Берлускониді сынауы оған сол жақта баспана табуға көмектесті. Ол Рональд Рейган және Маргарет Тэтчер сияқты оңшыл саясаткерлерді жоғары бағалады және Камилло Бенсо, Кавур графы, Луиджи Эйнауди, Алкиде Де Гаспери және Монтанелли сияқты либералды оң қанаттың өкілі екенін мәлімдеді. Берлускониді биліктен ығыстыруға мүмкіндігі барларға, сондай-ақ «Италияның құндылықтары» және «Азаматтық революция» сияқты сыбайлас жемқорлыққа қарсы партияларға дауыс бергенін айтты. 2010-жылдардың басынан бері ол «Бес жұлдызды қозғалысқа» саяси жағынан жақын және оны қолдайды.
Marco Travaglio (; born 13 October 1964) is an Italian journalist, writer, and pundit. Since 2015, he has been the editor in chief of the independent daily newspaper Il Fatto Quotidiano. Travaglio began his journalistic career in the late 1980s under Indro Montanelli at Il Giornale and La Voce, then in the 2000s worked at La Repubblica and L'Unità, before becoming one of the founders of Il Fatto Quotidiano in 2009. He is also the author of many books and a columnist for several other national newspapers and magazines, his main interests have been judicial reporting and current affairs and politics, dealing with issues ranging from the fight against the Italian Mafia to corruption. An early critic of Silvio Berlusconi, Travaglio became one of the leading voices of anti Berlusconism. Politically, he has described himself as a liberal, in the mold of Montanelli, and as being closer to the political right than the political left but that his criticism of Berlusconi found him asylum on the Left. He praised right wing politicians, such as Ronald Reagan and Margaret Thatcher, and said he belongs to the liberal Right of Camillo Benso, Count of Cavour, Luigi Einaudi, Alcide De Gasperi, and Montanelli. He said he voted for those who had the best chance to remove Berlusconi from power and for anti corruption parties, such as Italy of Values and Civil Revolution. Since the early 2010s, he has been politically close to and supportive of the Five Star Movement.
Мансап
Траваджио Италияның Турин қаласында, Fiat Ferroviaria компаниясында пойыз дизайнымен айналысқан туриндік геодезисттің ұлы болып дүниеге келді. Оның інісі Франко Траваджио – автор, режиссер және қазіргі заманғы мюзиклдердің либреттошысы. Туриндегі Liceo salesiano Valsalice-де 58/60 баллмен классикалық орта мектеп дипломын алғаннан кейін, 1986 жылы кәсіби журналист болған соң 32 жасында Турин университетінде заманауи әдебиетті бітірді, дипломдық жұмысы қазіргі заманғы тарихқа арналған болатын. 1980-жылдардың соңында Траваджио журналистиканы мансап ретінде таңдады және Il nostro tempo ("Біздің уақыт") сияқты католик басылымдарында жазуды бастады, сол жерде ол Марио Джорданомен танысты. Содан кейін ол белгілі журналист Индро Монтанеллидің Il Giornale (1987–1994) және La Voce (1994–1995) газеттерінде жұмыс істеді. Осы кезеңде Траваджио Il Fatto телебағдарламасын жүргізген Энцо Биагимен ынтымақтастық бастады. La Voce газеті жабылғаннан кейін, бұл қызметке түрлі газеттер мен журналдармен ынтымақтастық қосылды. 2015 жылы ол газеттің бас редакторы болды. 2018 жылдан бері Il Fatto Quotidiano веб-порталында "Balle Spaziali" атты апталық бағананы редакциялап келеді. Ұлттық маңызы бар саяси және сот оқиғалары, Мани Пулиттен бастап, даулы саяси тұлға Сильвио Берлусконидің қиындықтарына дейін Траваджионың басты қызығушылығын құрады. Журналист ретінде ол 2001 жылы мемлекеттік Rai 2 ұлттық арнасында Даниэле Латтацци жүргізген "Сатирикон" (programma televisivo) телешоуына қатысқаннан кейін көпшілік назарына ілікті. Содан кейін ол өзінің бестселлер кітабын – Элио Велтримен бірлесіп жазған "L'odore dei soldi" ("Ақшаның иісі") кітабын таныстырды, ол Берлусконидің ерте байлығының қандай жолмен пайда болғанын зерттейді. Берлускони оны қорлау үшін сотқа жүгінді, бірақ ақпарат дұрыс және жақсы құжатталғандықтан, ол сот шығындарын төлеуге міндеттелді. 2001 жылғы Италиядағы жалпы сайлау кампаниясы кезінде көрсетілген бұл бағдарламаны Берлускони мен оның партиясы қатты сынға алды және оны саяси мақсаттағы, объективті емес жеке шабуыл деп атады. Жалпы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Берлускони Латтацциге (сондай-ақ Берлускониді сынаған немесе оның тарихын зерттеген екі танымал журналист – Энцо Биаги мен Микеле Сантороға) мемлекеттік телешоуларға қатысуын тиым салды (editto bulgaro), бұл Италияда ақпарат бостандығы және цензура туралы ұзақ пікірталас тудырды. 2008 жылдың 10 мамырында Траваджио RAI ақпараттық бағдарламасы "Che tempo che fa" эфирінде Ренато Шифанидің Республика Сенатының президенті болып сайлануына қатысты: "Мемлекеттің екінші жоғары лауазымында отырған адамдар мафиямен байланысы үшін сотталған адамдармен болған қарым-қатынасын түсіндіруі керек" деді. Траваджионың бұл мәлімдемесі итальяндық саясаткерлердің, оның ішінде итальяндық солшыл ортадан, қатты қарсылығын тудырды, бірақ Антонио Ди Пьетро Траваджионың "тек өз жұмысын істеп жатыр" деді. Кейбіреулер RAI басшыларын жұмыстан босатуды талап етті. Грилло Траваджионы қолдады, ал Шифани сотқа барып, Траваджионы жамандағаны үшін сотқа беретінін мәлімдеді. Шифани Траваджионың айыптауы "біркелкі емес немесе манипуляцияланған фактілерге негізделгенін, тіпті күдік туғызуға да лайық емес" деді және "біреу үкімет пен оппозиция арасындағы диалогты бұзуға тырысады" деп қосты. 2009 жылдың ақпан айында Германия журналистер қауымдастығы Траваджиоға жыл сайынғы Баспасөз бостандығы сыйлығын табыстады, оны "Италиялық саясаткерлердің, әсіресе Сильвио Берлусконидің бұқаралық ақпарат құралдарына өз пайдасына ықпал ету және сыншыл хабарларды жоққа шығару әрекеттерін үнемі ашып отыратын батыл және сыншыл әріптес" деп сипаттады. Траваджио танымал болғаннан бері екі жақты, кейде даулы тұлға болып қалып отыр. Грилло 2007 жылдың қазан айында Траваджионы Италияның Әділет министрі қызметіне тағайындағысы келетінін айтты. Ал Коммунистік қайта құру партиясының сол кездегі жетекшісі Фаусто Бертиноти Траваджионың ойлау тәсіліне, әдістеріне және айтыстарына, оның ішінде оның мәдени гарантизммен салыстырғандағы әділдікке (giustizialismo) деген көзқарасына қарсы болды. 2005 жылы Италияның бұрынғы президенті Франческо Коссига Траваджионы "қоқыс, оңшыл фашист" деп сипаттады, ал 2006 жылы Депутаттар палатасының президенті Пьер Фердинандо Казини Берлускони өлген жағдайда Траваджио жұмыссыз қалады деп әзілдеді.
Саяси көзқарастар
Травадлио өзін әрқашан либерал немесе өз сөздерімен "либералдық Монтанеллиан" деп санайды. 2001 жылы Даниеле Латтацциге "Satyricon" телебағдарламасында берген сұхбатында ол өзін солшыл деп таныстырмай, солшылдыққа жақын болған либерал ("Монтанеллидің шәкірті") екенін айтты. 2010 жылы ол осы мәлімдемелерді растап, басқа елдерде оңшылдар ұстанатын пікірлерге жақын идеялары бар екенін мәлімдеді. Католик дінін ұстанатын ол, католик оңшылдарынан шыққан деп сипатталған. 2007 жылы "Il Giornale" газетіне жіберген хатында ол өзін антикоммунистік католик деп атады. 2008 жылы "Il rompiballe" кітабындағы сұхбатында Травадлио: "Францияда мен Ширакқа, Вильпенге көз жұмып дауыс берер едім. Мен Меркельге де дауыс берер едім. Рейган мен Тэтчерді өте жақсы көретінмін". "Il rompiballe" кітабында ол оңшыл саясаткер және болашақ Италия премьер-министрі Джорджио Мелониді "тамаша, өте жақсы" және "ұқыпты, ынталы, білікті" деп сипаттады, ал Берлускони үкіметіндегі министр Роберто Марониді "адамгершілігі бар министр" деп атады. Травадлио: "Менің оң жақ идеологиялық бағытым жоқ. Ол – қиял. Ол либералдық оң жақ. Кавур, Эйнауди, Де Гаспери, Монтанелли. Барлығы қайтыс болды". "Rai 2" телеарнасының "Dodicesimo round" бағдарламасында Травадлио 2006 жылғы Италиядағы жалпы сайлауда Сенатта "бұрынғыдай мұрнымды ұстамай" дауыс бергенін айтты, себебі, оның сөзіне сәйкес, "Бағалар Италиясы маған құрметтейтін және достығымен қуандырған Франка Раме атты адамды үміткер етіп көрсету арқылы сыйлық жасады". 2008 жылдың 29 наурызында Антонио Ди Пьетроның блогында Травадлио 2008 жылғы жалпы сайлауда "Құндылықтар Италиясына" дауыс бергенін және либералды көзқарасын растады, сондай-ақ "жаңа Эйнаудиді немесе жаңа Де Гаспериді күтіп отырғанын" мәлімдеді. 2009 жылдың 5 маусымында Италиядағы 2009 жылғы Еуропалық парламент сайлауы қарсаңында ол "Құндылықтар Италиясына" дауыс беретінін айтты, себебі ол төртінші Берлускони үкіметіне қарсы күресіне риза болды. 2011 жылдың 22 наурызында "La7" телеарнасының "Niente di personale" бағдарламасында сұхбат берген Травадлио 1996 жылғы Италиядағы жалпы сайлауда екі заң шығару палатасының бірінде "Lega Nord" партиясына, ал екінші палатада Романо Продидің "Зәйтүн ағашы" коалициясына дауыс бергенін мәлімдеді. Ол "Lega Nord" партиясына берген дауысын 1994 жылы "Il Giornale" газетінен кеткеннен кейін берген уәдесін орындағанымен түсіндірді: ол Берлускониді құлатқан адамға дауыс беретін еді. 2013 жылғы Италиядағы жалпы сайлауда "MicroMega" сайтында жарияланған мақаласында, сондай-ақ "La7" телеарнасының Микеле Сантороның "Servizio pubblico" және Лили Грубердің "Otto e mezzo" бағдарламаларында ол Депутаттар палатасында "Азаматтық революцияға", ал Сенатта "Бес жұлдызды қозғалысқа" дауыс беретінін жариялады. 2016 жылғы Реенци-Боски реформасы туралы Италия конституциялық референдумында Травадлио "Жоқ" науқанын қолдады және реформаға қарсы кітап жазды. 2018 жылдың 8 наурызында "Otto e mezzo" бағдарламасында Травадлио 2018 жылғы Италиядағы жалпы сайлауда "Бес жұлдызды қозғалысқа" дауыс бергенін мәлімдеді. 2020 жылғы парламенттегі депутаттар санын азайту туралы итальяндық конституциялық референдумда Травадлио "Иә" деп дауыс берді. 2022 жылдың ақпан айында Травадлио Украинаға Ресейдің шабуыл жасауы туралы ақпаратты "американдық жалған жаңалықтар" деп атады, тіпті шабуыл басталғанға дейін бір күн бұрын, бұл сынға ұшырады және шабуылды жоққа шығаратындардың қатарында саналды. Ол Владимир Зеленскийдің жетекші сыншысы, оның ұстанымы Украинаға қарсы және Владимир Путинге жақтас деп сынға алынды. Оның газетінде соғысқа қатысты жазылған ақпарат Ресейге жақтас деп танылғандықтан, Ресей елшілігі оны мақтап, ретвиттерге жариялады. 2023 жылдың маусым айында Берлусконидің өлімі мен мемлекеттік жерлеу рәсімі кезінде Травадлио оның көптеген жанжалдарын еске алып, марқұм көшбасшыны ақтауға жасалған әрекеттерге сын көзқарас білдірді.