Кіріспе

Британдық танкке қарсы пушка.
Екінші дүниежүзілік соғыстың пушкасы.

Соғыс басталғанға дейін жобаланғанмен, 1942 жылғы сәуірде Солтүстік Африка кампаниясына дейін қолданысқа енбеді. Ол жерде ол 2 фунттық танкке қарсы пушканы алмастырды, соның арқасында 25 фунттық гаубица өз мақсатындағы артиллериялық рөліне оралды.

Даму

Қазіргі кездегі 2 фунтты қарудың шектеулілігі тіпті қару қызметке түскен кезде де анық болды және оны 1938 жылдан бастап әлдеқайда қабілетті қарумен ауыстыруға тырысты. Вулвич арсеналына 57 мм калибрлі жаңа қару жасау тапсырылды. Бұл калибрлі қаруды Корольдік теңіз флоты 19-ғасырдың соңында қолданған, сондай-ақ оны өндіруге қажетті жабдықтар да қолда бар болды. Қарудың дизайны 1940 жылы аяқталды, бірақ шасси дизайны 1941 жылға дейін аяқталмады. Өндіріс Франция шайқасындағы жеңілістен кейін кешіктірілді. Жабдықтардың жоғалуы – Британдық экспедициялық корпусының (BEF) көптеген ауыр жабдықтары Динамо операциясы кезінде Францияда қалдырылды – және неміс шабуылының қаупі армияны танкке қарсы қарулармен қайта жарақтандыруды шұғыл міндет етті. Сондықтан 2 фунтты қарудың өндірісін жалғастыру туралы шешім қабылданды, бұл өндіріске бейімделу кезеңін, сондай-ақ жаңа қарумен қайта оқыту және үйренуді болдырмады. 100 6 фунтты қару 600 2 фунтты қарудың орнына шығарылатын болады деп есептелді. Бұл 6 фунтты қарудың өндірісін 1941 жылдың қарашасына дейін, ал қызметке енгізілуін 1942 жылдың мамырына дейін ықпалдастырды. 2 фунтты қарудан айырмашылығы, жаңа қару пневматикалық доңғалақтары бар, бірақ серіппелі аспасы жоқ, дәстүрлі екі дөңгелекті бөлінетін шассиге орнатылды. Бірінші жаппай өндірілген нұсқа – Mk II – алдын ала өндірілген Mk I-ден қысқа L/43 ұңғысымен ерекшеленді, себебі қолайлы токарлық станоктар жетіспеді. Mk IV L/50 ұңғысымен және ұңғы бойындағы тежегішпен жабдықталды. Экипажды жақсырақ қорғау үшін қосымша бүйірлік қалқандар шығарылды, бірақ олар көбінесе қолданылмады. 6 фунтты қару британдық танктерде 2 фунтты қаруды алмастыру үшін мүмкіндігі болған жерде қолданылды, бұл мұнараларды жөндеуді қажет етті, 6 фунтты қаруға арналған жаңа танктар енгізілгенге дейін. Churchill Marks III және IV, Valentine Mark IX және Crusader Mark III 1942 жылы қызметке түсе бастады. Valentine және Crusader танктерінің екеуі де мұнарадан бір экипаж мүшесін шығаруға мәжбүр болды. 6 фунтты қаруға арналған танктер – Cavalier, Cromwell және Centaur. Cromwell 1944 жылы шайқасқа қатысқанда, ол 75 мм Ordnance QF зеңбірегімен қаруланды, ол 6 фунтты қаруды қайта құру болып табылды, ол американдық 75 мм оқ-дәрілерін қабылдауға және жалпы мақсаттарға қарсы тиімдірек болуға мүмкіндік берді. 6 фунтты қару AEC Armoured Car Mark II машинасына да орнатылды. 6 фунтты қару соғыс кезеңінде бәсекеге қабілетті болғанымен, армия 1942 жылы одан да қуатты қаруды әзірлеуді бастады. Мақсаты – 6 фунтты қарумен бірдей жалпы өлшемдері мен салмағы бар, бірақ жақсартылған өнімділігі бар қару жасау. Бірінші әрекет 59 калибрлі 8 фунтты қару болды, бірақ бұл нұсқа 6 фунтты қарумен бірдей рөлде қолдануға тым ауыр болып шықты. Екінші әрекет қысқа 48 калибрлі ұңғымен жасалды, бірақ ол 6 фунтты қарудан маргіналды ғана жақсырақ болды және бағдарлама 1943 жылдың қаңтарында тоқтатылды. 6 фунтты қарудан кейін британдық танкке қарсы зеңбіректің келесі буыны – Ordnance QF 17 фунтты қару өндіріске түсті, ол 1943 жылдың ақпанынан бастап қолданысқа енгізілді. Кішкентай және маневрлі қару ретінде 6 фунтты қару британдық армияда Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін және одан кейін шамамен 20 жыл бойы қолданыла берді. Қару үшін 57/42,6 мм-лік сығу адаптері жасалды, бірақ ол қабылданбады. Қару Канада мен Оңтүстік Африкада өндірілді, онда Combined Ordnance Factories (COFAC) 300 данасын өндірді.

Танкіге қарсы қару

6 фунттық зеңбірек (және АҚШ-та жасалған M1, оның ішінде 4242 данасы) батыс театрларда Корольдік артиллерияның танкіге қарсы полктеріне және броньды дивизияларға (әрқайсысы 12 данадан тұратын төрт батарея) берілді, сондай-ақ соғыс барысында жаяу әскер батальондарының алты пулеметтік взводына. Әуе десанттық батальонында АА/АТ ротасы және екі төрт зеңбіректі АТ взводы болды. Қиыр Шығыс театрларында басымдық төмен болды және ұйымдастыру да өзгеше болды, бұл танктардан төмен қауіпті көрсетеді. Бұл қаруды Британдықтарға ұқсас құралымдарда Достастық әскерлері де қолданды. Танкіге қарсы оқ-дәрілердің негізгі түрі – бронебойғыш (AP) оқ болды, бірақ 1943 жылдың қаңтарына қарай бронебойғыш, капкалы (APC) және бронебойғыш, капкалы, баллистикалық капкалы (APCBC) оқтар да жеткізілді. Қарусыз нысаналарға қарсы қолдану үшін жоғары жарылғыш снарядтар да жасалды. 6 фунттық зеңбірек алғаш рет 1942 жылдың мамыр айында Газала шайқасында қолданылды. Ол жаудың кез келген танкін тесіп өте алатындықтан, майданға бірден үлкен әсер етті. Ең танымал оқиғада, 2-ші батальонның 6 фунттық зеңбіректері, атқыштар бригадасы (239-шы танкіге қарсы батареяның бір бөлігімен бірге) Эль-Аламейннің екінші шайқасында Снайп бекінісіндегі шайқаста 15-тен астам жауынгерлік техниканы жойды. Келесі жылы немістер Tiger I және Panther сияқты әлдеқайда ауыр танктерді пайдалануға енгізді. Стандартты 6 фунттық оқ кез келген қашықтықта алдыңғы броняны тесіп өте алмады, бірақ бүйір және артқы броняға қарсы тиімді болды. Солтүстік Африкада мүгедектікке ұшыраған алғашқы Tiger танктерін 6 фунттық зеңбіректер жойды; екі Tiger танк 6 фунттық АТ-зеңбіректермен сүйретіліп жойылды, ал 48-ші Корольдік танк полкі Churchill танктерімен танкке қарсы шайқаста батыс одақтастарының алғашқы Tiger танктерін жойды (осы бірлік 1944 жылдың мамыр айында Италияда батыс одақтастарының алғашқы Panther танктерін де жойды). Солтүстік Ирландиялық атты әскері Tiger 131 танкін экипаж тастап кеткеннен кейін, бірнеше рет соққы алғаннан кейін, оның бұрылыс механизмін бұзған оқтан кейін мүгедектікке ұшыратып, жалмап алды. Бұл жағдай 1944 жылдан бастап қолжетімді болған және Tiger I және Panther танктерінің алдыңғы бронясына қарсы тиімді болған бронебойғыш, композитті қатты (APCR) және бронебойғыш, тасталатын саботы (APDS) оқтарының жасалуымен біршама жақсарды. Корольдік артиллерия полктерінде 6 фунттық зеңбіректер 1943 жылдан бастап 17 фунттық зеңбіректермен толықтырылды; жаяу әскер бөлімдерінде бұл зеңбірек 1951 жылға дейін қызметте болды, содан кейін ол ескірген деп жарияланды және Рейн армиясындағы британ армиясында (BAOR) 17 фунттық зеңбірекпен ауыстырылды.

Танк қаруы

6 фунттық зеңбірекпен қаруланған алғашқы танк – 1942 жылғы тамыздағы Дипп шабуылында Черчилль танкысының III үлгісі болды. Олар Солтүстік Африкаға жөнелтілді; алты танк, KingForce құрамында, қазан айында Эль-Аламейн шайқасында қолға алынды (бір Черчилль танкысын жоғалтып, бес танк пен үш танққа қарсы зеңбіректі жойды).

Молинс қаруы

Корольдік теңіз флоты 6 фунттық зеңбіректерді Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде моторлы қайықтарда (әсіресе Fairmile D) кеңінен пайдаланды. Зеңбірек гидравликалық жетекті орнатуға орнатылған және Molins Machine Company Limited компаниясы әзірлеген автоматты зарядтау жүйесімен жабдықталған, бұл секундына бір оқтың қарқынымен алты оқ атуға мүмкіндік берді. Барлық зеңбіректер ерте, қысқа ұңғылы (43 калибрлі) типті болды және тек жоғары жарылғыш (HE) оқ-дәрілерін ғана қолданды, олардың бастапқы жылдамдығы бронебойғыш (AP) оқ-дәрілеріне қарағанда әлдеқайда төмен болды, себебі түнгі операцияларда жалынсыз ұңғымалар қолданылды. Теңіздік белгілемесі QF 6 Pounder Mk IIA болды; осы қарудың шамамен 600 данасы жасалды. Molins автоматты зарядтағышы Корольдік әуе күштерінің де Хавилленд Mosquito ұшақтарында (Жағалау командалығы) қолданылды, олар "Tsetse" (цеце шыбығы) деп аталды. Ресми түрде QF 6 pdr Class M Mark I автоматты зарядтағышпен Mk III, ол ұзын ұңғылы (50 калибрлі) зеңбірек негізінде құрылған. Ол толық автоматты, минутына шамамен 55 оқ ату жылдамдығымен және 21 оқпен жабдықталған. Ол U қайықтарына қарсы қолдануға арналған және 1400 метрден судың 2 футы (1 метр) тереңдігінен олардың қабырғаларын тесіп өтетін қатты оқтарды атты. Бұл қару U қайығын батыру үшін және IJN I 29 суасты қайығына шабуыл кезінде Junkers Ju 88 ұшағын атып түсіру үшін қолданылды. 1943 жылы ол көбірек мүмкіндіктерге ие, бірақ дәлдігі төмен RP 3 3 дюймдік ракеталық снарядпен ауыстырылды.

АҚШ қызметі

1943 жылдың көктемінде Солтүстік Африка кампаниясының тәжірибесінен кейін, АҚШ армиясының жаяу әскер бөлімшесі 37 мм М3 танкіге қарсы қарудан ауыр қаруды пайдалану қажеттігін мойындады. Ordnance QF 6 фунт стандартты АҚШ номенклатурасына сәйкес 57 мм M1 ретінде АҚШ қызметіне енгізілді. Бұл ұсыныс АҚШ армиясының жаяу әскерлер кеңесінің қарсылығына қарамастан жасалды, олар оны тым ауыр деп санайтын. Ордалық комиссия одан да қуатты қаруды енгізу керек деп санады, бірақ Әуеде және атты әскерлер оны қабылдамады. 15 шілде 1943 жылғы Ұйымдастыру және жабдықтау кестесіне (TO&E) сәйкес, жаяу әскер дивизиясының штаб-пәтеріндегі "қорғаныс взводында" үш 57 мм қару болды, үш жаяу әскер полкінің әр танкіге қарсы ротасында тоғыз қару (үш взводтан үш) және әр батальонда үш қарудан тұратын взвод болды, бұл әр дивизияға 57 57 мм қару берді. Dodge WC 62/WC 63 6×6 1½ тонна жүк машиналары 37 мм қарумен пайдаланылған 3/4 тонна жүк машинасының орнына артиллериялық трактор ретінде шығарылды. Күтпеген жағдайда пайдалануға берілуіне байланысты АҚШ-та өндірістегі жалғыз оқ-дәрі AP оқ-дәрісі болды. 1944 жылдың ортасына қарай M1 Батыс майданда АҚШ-тың жаяу әскер дивизиясының стандартты танкіге қарсы қаруы болды және Италияда M3-тен артық болды. Бұл рөлде қарудың он адамнан тұратын экипажы болды: отряд басшысы, қарулы атқышы (экипаждың жаттығу мақсатында, №1 деп аталады), төрт пулеметші (#2–#5), үш оқ-дәрі тасушы (#6–#8) және жүргізуші (#9). Қарулы атқышы қаруды бағыттап, атып жіберді және №2 қарулы атқышымен тығыз ынтымақтастық жасады. №3 экипаж мүшесі №2 экипажға оқ-дәрі берді. №4 және №5 экипаж мүшелері оқ-дәрі дайындады және оны №3 кемесіне жеткізді; №4 және №5 экипаж мүшелері жау танкілері мен ұшақтарына қарсы бақылаушылар немесе күзетшілер ретінде де пайдаланылды. Экипаждың №6–#8 мүшесі оқ-дәрі тасушы болды, ал жүргізуші негізгі қозғалтқышты күтіп-ұстау және жасыру үшін жауапты болды және көлікпен айналыспаған кезде төртінші оқ-дәрі тасушы ретінде әрекет етті. Команданың басшысы мен жүргізушісіне M1 Garand, артиллериялық және пулеметшілерге M1911 пісталеттері, ал оқ-дәрі тасушыларға M1 карабиндері берілді. Сонымен қатар, жүргізушіге танкіге қарсы қорғаныс үшін M7 граната лақтырушы берілді, ал ұжымға базука берілді. Нормандияға шабуылға дайындық шаралары қосымша қажеттілікті көрсетті. Әуеде орналасқан командалық 57 мм M1 ұшағын 1943 жылдың жазында, салмағы бойынша планермен ұшуға жарамсыз деп, бас тартты және 1944 жылдың ақпан айындағы TO&E-де әуеде орналасқан дивизиялар 37 мм-лік қаруларын сақтады. Оқ-жарақты арттыру үшін 82-ші және 101-ші әуеде жүретін дивизиялар британдық өндірістегі 6 фунтты Mk III тар вагондағы планерлік пайдалану үшін жасалған – 24 АА батальонында және 9 әр планерлік жаяу әскер полкінде – Нормандия әуеде түсіру үшін қайта жабдықталды. Нормандиялық десанттардан кейінгі ұрыстарда десантшылар оларды St Mere Eglise және Carentan маңында неміс броньдарына қарсы қолданды. Алайда, танктардың саны аз болды және олар негізінен қолдау үшін пайдаланылды, бұл HE снарядының жоқтығын одан да айқын етті. Кейіннен 1944 жылдың желтоқсанында TO&E-ге ресми түрде енгізілген. TO&E мәліметтері бойынша, дивизияға 50 дана берілді: 8 дивизиялық артиллерияда, 24 АА батальонында және 18 планерлік жаяу әскер полкінде; парашюттік жаяу әскер полктерінде танкіге қарсы қару болмаған. Британдықтар оны 57 мм қару деп атады. Британдық 6 фунтты MK III көлігімен бірге 442-ші жаяу әскер полкінің танкіге қарсы ротасы сол кезде 517-ші парашютші жаяу әскер полкіне, Бірінші әуеде жұмыс істейтін топқа тағайындалған планерлік шабуыл күшінің бөлігі ретінде қолданды. Қарудың түрлі типтегі оқ-дәрілерінің шектеулі болуы оның жаяу әскерді қолдау рөлінде тиімділігін шектеді. Тек Нормандия жорығынан кейін HE раунды соғыс алаңына жетті, бірақ бұған дейін АҚШ бөлімшелері кейде британдық армиядан HE оқ-дәрілерін шектеулі мөлшерде ала алатын. Қазандық оқ 1945 жылдың басына дейін едәуір мөлшерде көрінбеді. АҚШ-тың кейбір британиялық APDS қорлары АҚШ-тың бөлімшелеріне жеткізілді, бірақ APCR және APDS раундтары АҚШ-та ешқашан жасалмаған. Шілде айынан бастап АҚШ-тың танкіге қарсы бөлімшелері 57 мм-ге тек қана бүйірінен зақымданған Panther танкісін кездестірді. Алып жүретін танкіге қарсы пулялар шұңқырлы жерлерінде тиімділігі төмен болды, бірақ немістер тамыз айында шабуылға шыққанда, олар жаяу әскермен қорғаныста тиімді болды. Соғыстың соңында сүйретілетін танкіге қарсы қондырғылар өздігінен жүретін қаруларға қарағанда қозғалыс қабілетінің төмендігіне байланысты сұраныстан шықты. Аз танктармен күресуге тура келгендіктен, кейбір 57 мм қарумен жабдықталуға тиіс бөлімдер оның орнына жаяу әскер ретінде немесе танктерге қарсы күресу үшін негізінен базукамен қолданылды. M1 соғыс аяқталғаннан кейін көп ұзамай АҚШ қызметінен шығарылды.

Кореялық қызмет

M1 танкіге қарсы пушка Корея соғысының алғашқы кезеңдерінде Корея әскерінің негізгі танкіге қарсы қаруы болды. Оңтүстік Корея әскері 1948-49 жылдары АҚШ күштері Кореядан шыққан кезде 117 М1 пушкасын сатып алды және әскерилер әрбір жаяу әскер полкінің танкіге қарсы батареясына алты пушкадан орналастырды. Танкіге қарсы пушкалардың аз санына байланысты Оңтүстік Корея әскері Солтүстік Корея әскерінің танкқа ие болу мүмкіндігіне алаңдады; алайда АҚШ әскери кеңесшілері бұл алаңдаушылықты елемеді және Оңтүстік Кореяның нашар жол және көпір жағдайлары тиімді танк операцияларына қолайсыз деп мәлімдеді. 1950 жылы Корея соғысы басталғанда Оңтүстік Корея әскері Солтүстік Корея танктері мен өздігінен жүретін артиллерияға қарсы M1 танкіге қарсы пушкасын белсенді түрде қолданды, бірақ көп әсер ете алмады. Бронебойғыш (AP) оқ-дәрілердің Солтүстік Корея танктерін тесіп өтуге жеткілікті атыс күші болмады, ал 35 000 снарядтың шамамен 70% -і адамға қарсы жоғары жарылғыш (HE) снарядтары болды. Оңтүстік Корея әскері жақын қашықтықтан ату арқылы немесе әлсіз жерлерге назар аудару арқылы кемшілікті жеңуге тырысты, бірақ бұл соғыс жағдайына елеулі әсер етпеді. Бұл пушканы Пәкістан армиясы да қолданды; Пәкістандағы әскери базалардың алдында «қақпа күзетшісі» ретінде оның көптеген мысалдары әлі де көрілуде. Ирландия армиясы 1940 жылдардың соңында алты 6 фунтты танкіге қарсы пушка сатып алды. АҚШ-тың 57 мм M1 пушкасы қазіргі заманғы артиллерияшылардың арасында танымал, себебі оқ-дәрі қабықтары мен снарядтары жеткілікті түрде бар. Сондай-ақ, бұл пушка әлі де кейбір Оңтүстік Америка елдерінде және Қытай Республикасы армиясының шеткі аралдардағы гарнизондарының жағалау қорғаныс нысандарында белсенді түрде қолданылып жатыр деген хабар бар. 1967 жылдан 1970 жылға дейінгі Биафра соғысы кезінде Нигерия Федералдық Армиясы мен Биафра қарулы күштері, соның ішінде кейбір Биафра кемелері 6 пдр пушкасын қолданды.

Өздігінен жүретін қондырғылар

6 фунттық танк пулеметтерінің нұсқалары "Крестоносец" Mark III, Cavalier, Centaur Mk I және II, Cromwell Mk I-ден III-ге дейін, Valentine Mk VIII-ден X-ге дейін және Churchill Mk III және IV-те, сондай-ақ канадтық Ram Mk II және американдық жеңіл танк T7E2 прототипінде қолданылды. "Дикон" дөңгелекті және тәжірибелік Alecto Mk II өзі жүретін артиллериялық қондырғылары да 6 фунттық пулеметтермен жабдықталған. 6 фунттық пулеметпен қаруланған тағы бір тәжірибелік көлік – "Файрфлай" танк жойғышы, ол Morris Light Reconnaissance Car негізінде құрылған. 57 мм М1 пулеметімен жаппай өндірілген жалғыз көлік – 57 мм М3 жартылай тізбекті 57 мм Т48 моторланған артиллериялық қондырғы (советтік SU-57 таңбасымен де белгілі) болды. T18E2 бронеавтомобилінің өндірісі, британдық қызметте "Boarhound" деп аталған, 30 данасы жасалғаннан кейін тоқтатылды. 57 мм Т49 моторланған артиллериялық қондырғысымен қаруланған танк жойғышы жобасы бір пилоттық үлгі құрылғаннан кейін тоқтатылды. Сол сияқты, Ford 4×4 3/4 тонна жүк көтергіш шассиіне негізделген 57 мм дөңгелекті Т44 моторланған артиллериялық қондырғысы, қысқа сынақтан өткеннен кейін тоқтатылды.

Қару-жарақ

Қару-жарақтар базасында трассирлі, мыс гильзадағы заряд және соққылық капсюль бар, тұрақты типтегі оқтардан тұрды. Ауыр ағаштан жасалған оқу оғы да қолданылды. Оқ-дәрі кордит немесе NH болды, соңғысы кордитке қарағанда ықшамдау болды, себебі кордитте оқ-дәрі мен снаряд табаны арасында төсем болатын. +Қолда бар оқ-дәрінің түрі Үлгі Салмағы Толтырғыш Оқпан жылдамдығы (L/43 зеңбіректер) Оқпан жылдамдығы (L/50 зеңбіректер) Британдық оқ-дәрі AP Shot, AP, Mks 1-ден 7-ге дейін APC (1942 жылдың қыркүйегінен бастап) Shot, APC, Mk 8T APCBC (1943 жылдың қаңтарынан бастап) Shot, APCBC, Mk 9T APCR (1943 жылдың қазанынан бастап) Shot, APCR, Mk 1T APDS (1944 жылдың наурызынан бастап) Shot, APDS, Mk 1T HE Shell, HE, Mk 10T шамамен АҚШ оқ-дәрісі AP AP Shot M70 APCBC/HE APC Shell M86 Dunnite HE (1944 жылдың наурыз айында бекітілген) HE Shell T18 / M303 Канистр (1945 жылдың қаңтарынан бастап өндірілді) Канистр Shot T17 / M305