Кіріспе

Чжэцзян провинциясындағы Тайчжоу қаласы – Шығыс Қытай теңізінің жағалауының орталық бөлігінде орналасқан қала. Ол Шанхайдан оңтүстікке, ал провинция астанасы Ханчжоудан оңтүстік-шығысқа қарай жатыр. Солтүстігінен Нинбо, оңтүстігінен Вэньчжоу, батысынан Шаосин, Цзиньхуа және Лишуймен шектеседі. Тайчжоу префектуралық деңгейдегі қаласы муниципалитеттің өзінен бөлек, 3 аудан, 3 округ деңгейіндегі қала және 3 округты қамтиды. 2020 жылғы халық санауы бойынша, оның жалпы халқы 6 662 888 адамды құрайды, олардың 3 578 660-ы үш қалалық аудан мен Вэнлинг қаласынан тұратын біртұтас қалалық аймақта (немесе метрополитен аймағында) тұрады.

Этимология

Тайчжоудың атауы жақын орналасқан Тиантай тауынан туындаған деп саналады.

Тарих

Осыдан бес мың жыл бұрын осы аймаққа қазіргі тұрғындардың ата-бабалары қоныстанды. Ся, Шан және Чжоу дәуірлерінде, Қытай мемлекеті көбінесе Сары өзен алқабымен шектелген кезде, қазіргі Тайчжоу аймағы Донгоудың бір бөлігі болды. Б.з.д. III ғасырындағы Цинь империясының жаулауларынан кейін, аймақтағы елді мекен Хуйпу қаласы деп аталды. Алғашқыда ол Минчжун префектурасына енді, бірақ кейін Хан дәуірінде Куайжиге көшірілді. 1994 жылдың 22 тамызында Тайчжоу префектурасының орнына Тайчжоу қалалық әкімдігі құрылып, Мемлекеттік кеңес бекітті. 1999 жылы Тайчжоу Мемлекеттік кеңеспен Чжэцзянның қала құрылысы құрылымындағы жетекші қала және бірінші дәрежелі экономиканың ішкі аймағының орталығы ретінде бекітілді. Ұлттық даму және реформалар комиссиясы бекіткен Тайчжоу 2003 жылдың 15 тамызында Янцзы өзені дельтасының 16 қаласының біріне айналды.

Демография

2010 жылғы халық санағы бойынша Тайчжоудың жалпы халқы, оның ішінде префектуралық деңгейдегі қала және қарасты округтер 5,968,838 адамды құрады, ал Цзяоцзян, Хуаньянь, Луцзяо және Вэнлинг қалаларының көп бөлігі қалалық аймаққа айналған 3 қалалық округтан тұратын жаңа құрылған құрылыс аймағында 3,269,304 адам тұрды.

География

Тайчжоудың ұзын жағалауы бар, оның бойында көптеген аралдар орналасқан; ең ірісі – оңтүстіктегі Юхуаң аралы. Шығыс жағалаулары көбінесе жазық, ара-арасында ғана төбелер кездеседі. Тайчжоудың шығыс және солтүстік бөліктері таулы, оңтүстік-батысында Яндагшан таулары, батысында Куокан таулары және солтүстік-батысында Тяньтай тауы жатыр. Тайчжоудың ең жоғары нүктесі – Куокан тауларындағы Мишаиланг шыңы, сонымен қатар ол Чжэцзян провинциясының шығысындағы ең биік нүкте болып табылады.

Экономика және өнеркәсіп

Тайчжоу – Қытайдағы экономикалық реформалардың алғашқы кезеңінде Қытайдың жеке экономикасының пайда болған орындарының бірі. Ол – қытай жеке экономикасының алға басушысы, «Тайчжоу моделі» осы қаланың атымен аталады. 2011 жылғы мәліметтер бойынша, Тайчжоу Чжэцзян провинциясының халқы ең көп 4-ші қаласы және өнеркәсіптік деңгейдегі 4-ші ірі қала. Қытайдың «Geely» автокөлік өндіруші компаниясы Тайчжоуда құрылған, ол 2010 жылы «Volvo Cars» компаниясын сатып алуды аяқтады және Қытайдың үздік он автокөлік өндірушісінің қатарында. «Yuanhuan» қытай автокөлік бөлшектерінің өндірушісі, мұнда барлық автокөлік бөлшектерін өндіруге болады. Ірі «HVAC» желдеткіш компаниясы «Yilida» да Тайчжоуда орналасқан. Ол Шэньчжэнь қор биржасында (код #002686) тіркелген және 2012 жылы Сучжоудағы «Fulihua» желдеткіш компаниясын сатып алған. Тайчжоу – Қытайдағы мандарин, локват, вендан (помело түрі), қызыл мириканың (Myrica rubra) маңызды өндірушілерінің бірі. Басқа ауыл шаруашылығы өнімдеріне күріш, канола, тағамдық жабайы күріш сабақтары немесе Zizania latifolia, Eddoe, су кестесі, бамбук кіреді.

Инфрақұрылым және көлік

Тарихи тұрғыдан алғанда, Тайчжоуға жолмен жету қиын болған. Бұл 1990-шы жылдардың соңы мен 2000-шы жылдардың басында ірі инфрақұрылымдық өзгерістердің нәтижесінде өзгерді. Қазіргі уақытта Тайчжоу 甬台温高速公路 (甬台温高速公路) арқылы қамтамасыз етіледі, ол солтүстік-оңтүстік бағыттағы G15 Шэньян-Хайкоу тас жолының бір бөлігі болып табылады және қаланы Нинбо, солтүстікте Шанхай және оңтүстікте Вэньчжоу қалаларымен байланыстырады. Сансан тас жолы Тайчжоуды провинциялық астанасы Ханчжоумен байланыстырады. Тайчжоу Лукиао әуежайы, бұрын Хуаньянь Лукиао әуежайы (IATA: HYN) деп аталған, қаланың Лукиао ауданында орналасқан және күн сайын Пекин және Чэндуға, сондай-ақ басқа да ірі қалаларға тұрақты рейстерді жүзеге асырады. 2009 жылдың қыркүйегінде Нинбо-Тайчжоу-Вэньчжоу жоғары жылдамдықты темір жолы ашылды. Тайчжоу облысының шекарасында бірнеше станция бар. Қалалық бөлікке қызмет ететін станция Хуаньян ауданында орналасқан және Тайчжоу теміржол станциясы деп аталады. Екінші желі, Ханчжоу-Тайчжоу жоғары жылдамдықты темір жолы 2022 жылдың қаңтарында ашылды. Бұл желідегі Тайчжоу орталық теміржол станциясы Жяоцзян ауданына қызмет көрсетеді. Тайчжоу теміржол көлігінің бірінші желісі 2022 жылдың желтоқсан айында ашылды.

Тіл және мәдениет

Чжэцзян провинциясының көптеген аймақтары сияқты, Тайчжоудың көпшілігі Тайчжоу Ву деп аталатын Ву тілінің диалектісінде сөйлейді. Бұл диалект мандарин тілімен өзара түсініспейді және Шанхай диалектісімен ғана ішінара түсінікті. Сонымен қатар, оңтүстік аймақтарда Миннан және Вэньчжоу диалектілерін қолданатын аз ғана топ бар. Бұл үш тілдің ешқайсысы бір-бірімен өзара түсініспейді, бірақ кейбір аймақтардың тілдік әртүрлілігіне байланысты, адамдардың бір бөлігі мандарин тілін қоса алғанда, төрт тілде еркін сөйлей алады. Қала тұрғындары еңбекқор және кәсіпкерлікке бейім деп саналады, бірақ бұл көрсеткіш көршілес Вэньчжоумен салыстырғанда төмен. 1978 жылы Қытайда экономикалық реформалар басталғаннан кейін, осы аймақтан көптеген адамдар шетелге қоныс аударды. Қаланың теңіз өнімдері өте танымал.