Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Амлето Веспа (10 сәуір 1884 – 1941 мен 1944 жылдар аралығында) – итальяндық жалдамалы сарбаз және құпия агент, 1922 жылдан 1940 жылға дейін Маньчжурияда жұмыс істеді, бастапқыда жергілікті соғыс әміршісі үшін, кейін Жапон империясы үшін. Өзін фашист деп жариялаған және Бенито Муссолиниді құрметтеген Веспа, Маньчжукодағы жапон әкімшілігіне ешқандай құрмет көрсетпеді, оны 1938 жылы жарық көрген кітабында қатты сынады.
Amleto Vespa (10 April 1884 – between 1941 and 1944) was an Italian mercenary and secret agent of Italian origin, who worked in Manchuria from 1922 to 1940, first for a local warlord, and then for the Empire of Japan. A self proclaimed fascist and an admirer of Benito Mussolini, Vespa had no admiration for the Japanese administration of Manchukuo, which he described with considerable venom in a book published in 1938.
Өмірбаян
Веспа Абруццодағы Л'Акуила қаласында мемлекеттік қызметкер Алессандро Веспа мен мұғалім Женевра Кончетта де Челлистің бес баласының ең кішісі ретінде дүниеге келді. Оның ерте өмірінен кейіннен өзінің өмірбаянында жазғандарынан басқа көп нәрсе белгілі емес, онда ол 1888 жылы кедей шаруа отбасында туғанын, 1910 жылы Эмилиано Запатаға қарсы Мексика революциясына қатысу үшін Италияны тастағанын, Шығыс Еуропадағы түрлі саяси интригаларға қатысқанын және поляк графинясына үйленгенін айтады. Ол сондай-ақ АҚШ, Австралия, Француз Индоқытайы және Моңғолияда кеңінен саяхаттағанын мәлімдеді. Дегенмен, оның итальяндық әскери қызметі туралы мәліметтері ол 1884 жылы Л'Акуила қаласында туғанын көрсетеді және мексикалық архивтерде Мадеромен бірге майдан желісінде итальяндықтың ешқандай іздері табылмады. Ағасына жазған хаттарында ол 1908 жылы Италиядан Сан-Францискоға, ал 1911 жылы Владивостокқа кеткенін, онда ол Одақтас экспедициялық күштерінің барлау қызметіне қосылғанын көрсетеді. Ол әйелі Жаннин (Нина деп қысқартқан)мен Владивостокта танысты, ол анасымен бірге 1917 жылғы революциядан кейін Ресей аристократы ретінде қашқан болатын. 1920 жылы Веспа әйелімен бірге Қытай шекарасы арқылы Харбинге көшіп, 1928 жылы Чжан Цуолиннің қазасына дейін Маньчжурияның соғыс лорды Чжан Цуолин үшін жұмыс істеді. Италияның Тяньцзиньдегі консулдығы Веспаны қамауға алу және депортациялау туралы бұйрық шығарды, оны Чжан атынан қару-жарақ контрабандасымен және есірткі саудасымен айыптады. Қамаудан және депортациядан қашу үшін ол 1924 жылы Қытай азаматтығын алуға қол жеткізді. 1931 жылғы Маньчжурия оқиғасынан кейін Веспа Харбиннен Кемпейтайдың құпия полициясынан бір қадам бұрын қашып кетті. Оның отбасы тұтқындалды және Веспа Маньчжурияның жаңа жапон билеушілеріне "Командир Фэн" деген атпен жұмыс істеуге келіскеннен кейін ақырында босатылды.
Vespa was born in the town of L'Aquila, Abruzzo, as the youngest of five children of Alessandro Vespa, a civil servant and Ginevra Concetta de Chellis, a teacher. Little is known of his early life, aside from what he subsequently wrote in his autobiography, in which he claims to have been born in 1888 to a poor farmer's family, left the Italian countryside in 1910 to fight in the Mexican Revolution against Emiliano Zapata, had been involved in various political intrigues in Eastern Europe and to have married a Polish countess. He also claimed to have traveled extensively in the United States, Australia, French Indochina and in Mongolia. His Italian military service record however shows that he was born in L'Aquila in 1884 and there are no traces in the Mexican archives of an Italian in the front line alongside Madero. Letters to his brother indicate that he left Italy in 1908 for San Francisco and in 1911 traveled to Vladivostok, where he joined the Allied Expeditionary Forces intelligence services. He met his wife Jeannine (Nina for short) in Vladivostok, where she and her mother, as Russian aristocrats, had fled after the 1917 revolution. Vespa and his wife moved across the Chinese border to Harbin in 1920, and worked for Manchurian warlord Zhang Zuolin until Zhang's assassination in 1928. The Italian consulate in Tianjin had arrest and deportation orders issued for Vespa, who was accused of smuggling weapons and dealing in drugs on behalf of Zhang. To avoid arrest and deportation, he managed to obtain Chinese citizenship in 1924. After the Manchurian Incident of 1931, Vespa fled Harbin just ahead of the Kempeitai secret police. His family was captured and eventually freed after Vespa agreed to work for the new Japanese rulers of Manchuria under the name "Commander Feng".
Жапонияның құпия агенті
Австралиялық тілші арқылы Веспа 1938 жылы Маньчжукодағы өмірі туралы мәліметін жаппай оқырмандарға арналған сенсациялық кітапта жариялады: «Жапонияның құпия агенты: Жапон империализміне қатысты нұсқаулық». Веспаның сөзіне сенсек, ол Маньчжукодағы жапон құпия қызметінің басшысымен, аты-жөні белгісіз «жапон князімен» кездесуін бастады. Жапондық жоғары лауазымды тұлғалармен болған әңгімелерінде Веспа жапондықтардың Маньчжуко колониясын қаржылық тұрғыдан тәуелсіз етуді қалағанын айтты. Веспаға Харбин қаласының бай еврей қауымының, ақ эмигранттардың, сондай-ақ басқа шетелдік және қытай азаматтары туралы мәліметтер жинау тапсырылды. Оған сонымен қатар Кеңес үкіметі басқаратын Қытайдың Солтүстік-Шығыс темір жолын диверсиялау үшін қарақшыларды жалдау міндеті де жүктелді. Веспа жапондықтардың Қытайды басып алу үшін рэкетшілерге құмар ойындар, жезөкшелік және опиум монополияларын сатқанын мәлімдеді. Тек Харбин қаласында ғана Веспа 172 жезөкшехана, 56 опиум ордасы және 194 есірткі сататын дүкенді санады. Дегенмен, жағдайды ушықтырған нәрсе – Маньчжурияда бес түрлі жапондық қауіпсіздік мекемесі болды, олар көбінесе бір-бірімен келіспейтін. Ал кейбір офицерлер жапондық қару-жарақ сатып алуға арналған қаражатты өздеріне қалдыратын. Веспа басқа рэкетшілерге қорғаныс қызметін ұсынды және монополиялардың қарсыластарына қарсы бандиттік шабуылдар ұйымдастырды. Веспа 1932 жылдан кейін опиум егістігінің алқабы тез өскенін, ал 1937 жылдан бастап опиум Жапон императорлық армиясына әскери жабдықтар ретінде Қытайға жіберілгенін айтты. Жапон әскерінің болмаған жерлерінде тауарлар жапон консулдықтарына жеткізілді. Жапон әскери кемелері Қытайдың жағалау қалаларына, ал жапондық патрульдік қайықтары Қытайдың ірі өзендеріне есірткі тасыды. Веспаның пікірінше, бұл тасымалдаулардың мақсаты – жау әскерлерінің рухын түсіріп, олардың жауынгерлік қабілетін төмендету еді. Веспа сонымен қатар көптеген монополиялар этникалық корейлерге берілгенін хабарлады. Олардың ішінде мұржа тазалау және Маньчжуко туларын жеткізу де бар еді, бұл жергілікті халықтан ақша жымқыруға бағытталған әрекеттер еді.
Through an Australian reporter, Vespa published an account of his life in Manchukuo in a sensationalist book intended for mass audiences in 1938: Secret Agent of Japan: A Handbook to Japanese Imperialism. According to Vespa, he began to meet with the chief of the Japanese secret service in Manchukuo, a "Japanese Prince" whose name was unknown to him. According to conversations with his Japanese superiors, Vespa reports that the Japanese wanted the colony of Manchukuo to be financially self supporting. Vespa was instructed to compile reports on wealthy members of Harbin's Jewish community, White Russian and other foreign and Chinese residents. He was also instructed to recruit bandit forces to sabotage the China Far East Railway, which was run by the Soviet government. Vespa claimed that the Japanese sold monopolies in gambling, prostitution and opium to racketeers to help pay for the conquest of China. In Harbin alone, Vespa counted 172 brothels, 56 opium dens and 194 stores selling narcotics. However, the situation was confused because there were five distinct Japanese security organizations in Manchuria, often at odds with each other, and individual officers sometimes kept for themselves money that was intended to pay for Japanese arms. Vespa sold protection to other racketeers and organized gang raids against rivals of the monopolies. Vespa mentions that the areas under opium poppy cultivation increased rapidly after 1932, and that from 1937, opium was sent to China, under the guise of military materiels for the Imperial Japanese Army. In localities with no Japanese military detachments, shipments were sent to Japanese consulates. Imperial Japanese Navy vessels transported drugs to towns and cities along China's coastlines and Japanese patrol boats did the same on China's principal rivers. Vespa supposed that these shipments were meant to demoralize enemy troops and reduce their combat effectiveness. Vespa also reported that many monopolies were awarded to ethnic Koreans. These monopolies included chimney sweeping and supplying Manchukuo flags, which were attempts to extort money from the local population.
Каспе ісі
Сонымен қатар, Веспаның кітабы Симон Каспе ұрлану ісінің толық мәліметтерін береді. Жозеф Каспе Харбиндегі маңызды "Модерн" қонақ үйінің иесі болған көрнекті еврей кәсіпкері еді. Оның ұлы, француз азаматы және париждік пианист Симон 1933 жылғы 23 тамызда Харбинге келген кезде ұрланды. Бұл қылмысқа тікелей жауаптылар – ақ гвардиялық топ болды делінген. Шетелдік дипломаттардың қысымымен жапон билігі ұрлаушыларды қамауға мәжбүр болды, бірақ олар Симон Каспеге өлім жазасын орындады. Веспа 1933 жылғы қарашада Харбин маңынан Симон Каспенің қиын-қайын денесінің табылуын баяндайды. Веспа осыған ұқсас басқа да бірнеше оқиғаларды тіркеген.
Vespa's book also gives details of the Simon Kaspé kidnapping case. Joseph Kaspé was a prominent Jewish businessman who owned the "Moderne Hotel", the principal hotel in Harbin. His son Simon, a French citizen and a pianist from Paris, was kidnapped while visiting Harbin on 23 August 1933. Those directly responsible were said to be a White Russian gang. When foreign diplomatic pressure obliged the Japanese authorities to arrest the kidnappers, the gang executed Simon Kaspé. Vespa relates the discovery of the mutilated corpse of Simon Kaspé in November 1933 outside Harbin. Vespa recorded a number of other similar cases.
Литон комиссиясы
ВЕСПА сонымен қатар, жапон құпия агенттеріне жергілікті халықтың шағымдары мен өтініштерінің Литон комиссиясы мүшелеріне сапар барысында жеткізілмеуін қамтамасыз етуді тапсырған. Дегенмен, барлық тыракелдікке қарамастан, Комиссия көптеген адамдармен құпия сұхбаттасып, жапон билігіне қарсы наразылық білдірген көптеген жазбаша материалдарды алды.
Vespa also reported that Japanese secret agents were instructed to prevent complaints and petitions filed by the local population from reaching the members of the Lytton Commission during their visit. However, despite all these efforts, the Commission nevertheless was able to interview many individuals secretly, and it received many more written submissions which protested against the Japanese authorities.
Соңғы жылдары және өлімі
Оның қос агент екені анықталғаннан кейін, Веспа 1936 жылы Шанхайға қашуға үлкерді. Оның кітабы 1938 жылы Лондонда жарық көрді және өте жақсы сатылды. 1939 жылдың сәуір айында ол Dechellis Vespa деген атпен, өзін журналист деп таныстыра отырып, Қытай азаматы ретінде Гонконг пен Нью-Йорк арасында саяхат жасады. 1940 жылы ол Шанхайда Кенпейтаймен АҚШ-қа тыңшылық жасады деген айыппен тұтқындалды, бірақ итальяндық және жапон одақтасының азаматы болғандықтан сотталмады. 1941 жылдың желтоқсанында Перл-Харборға жасалған шабуылдан кейін оның отбасымен байланысы үзілді. Амлето мен Нинаның Итало және Женевра/Женевьева есімді екі баласы болды. Веспаның жоғалуынан кейін олар АҚШ-қа көшті. Женевьева Ұлттар Лигасында аудармашы болып жұмыс істеді, ал оның ұлы авиациялық инженер болды және толыққандай өз өмірін өзгертті. Соғыстан кейін Женевьева Шанхайға Италия елшілігіне барды, онда оған әкесінің жапондықтарға тұтқынға алынғаны, Тайваньға апарылып, сол жерде немесе Филиппинде өлімге кесілгені туралы құжаттар көрсетілді. Бірақ, мұрағаттың көп бөлігімен бірге, бұл құжаттар да елшілікте болған түсініксіз өртте жойылды.
His double agency discovered, Vespa managed to take refuge in Shanghai in 1936. His book was published in London in 1938 and had sold very well. He took a trip as a Chinese citizen between Hong Kong and New York in April 1939 under the name Dechellis Vespa and calling himself a journalist. In 1940, he was imprisoned in Shanghai by the Kenpeitai, on accusations of being a spy for the United States, but as an Italian and thus also a citizen of a Japanese ally, he could not be sentenced. Contact with his family ceased after the Pearl Harbor attacks in December 1941. Amleto and Nina had two children, Italo and Ginevra/Genevieve. After Vespa's disappearance, they moved to the United States. Genevieve joined the League of Nations as an interpreter, while his son became an aeronautical engineer, completely changing his identity. After the war, Genevieve visited the Italian Embassy in Shanghai and was shown documents informing that her father had been taken prisoner by the Japanese, who took him to Taiwan and executed him there or perhaps in the Philippines. However, together with most of the archive, those documents were destroyed in a mysterious fire inside the embassy shortly after.