Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Словакияның аспаздық дәстүрлері
Culinary traditions of Slovakia
Словакияның тағамдары Словакияның әр аймағында сәл өзгеше. Олар көрші елдердің дәстүрлі тағамдарының ықпалында болды және өздері де оларға әсер етті. Дәстүрлі словак тағамдарының бастауына дейін халықтың көп бөлігі ауылдарда өздерін-өздері қамтамасыз еткен, азық-түлік импорты мен экспорты шектеулі болған және азық-түлікті сақтау мен өңдеудің қазіргі заманғы құралдары болмаған кездер жатады. Бұл ыстық жаз бен суық қысқа төтеп бере алатын бірнеше негізгі тағамдарға тәуелді асхананың қалыптасуына әкелді. Оларға бидай, картоп, сүт және сүт өнімдері, шошқа еті, қымыз және пияз кірді. Сиыр еті, құс еті, қой еті және ешкі еті, жұмыртқа, бірнеше жергілікті көкөністер, жемістер және жабайы саңырауқұлақтар да аз дәрежеде қолданылған. Бұлардың бәрі әдетте отбасылар тарапынан өндіріліп, өңделген, ал ауылдық базарларда шағын сауда жасалған. Бидай ұнға айналдырылып, нан, кәмпір және кеспе дайындалған. Картоп көбінесе қайнатылып немесе картоп қамырына айналдырылған. Сүт май, қаймақ, қышқыл қаймақ, айран және әртүрлі сырлар сияқты көптеген өнімдерге өңделген. Шошқа етінен жасалған өнімдерге шұжық, шеген және май кіреді. Дәмдеуіштер кеңінен қолданылмаған, ал майдың орнына жануар майлары мен сары май пайдаланылған. Негізгі сусындарға жаңа сүт және сыра кірген. Қазіргі словак тағамдары әлемдік тағамдардың әртүрлі түрлерінің ықпалында және көптеген әртүрлі ингредиенттерді, дәмдеуіштерді және өнеркәсіптік өңделген тағамдарды пайдаланады.
Slovak cuisine varies slightly from region to region across Slovakia. It was influenced by the traditional cuisine of its neighbours and it influenced them as well. The origins of traditional Slovak cuisine can be traced to times when the majority of the population lived self sufficiently in villages, with very limited food imports and exports and with no modern means of food preservation or processing. This gave rise to a cuisine heavily dependent on a number of staple foods that could stand the hot summers and cold winters. These included wheat, potatoes, milk and milk products, pork meat, sauerkraut and onion. To a lesser degree beef, poultry, lamb and goat, eggs, a few other local vegetables, fruit and wild mushrooms were traditionally eaten. All these were usually produced and processed by families themselves with some local trade at the country markets. Wheat was ground, and bread, dumplings and noodles were made from it. Potatoes were mostly boiled or processed into potato dough. Milk was processed into a wide range of products such as butter, cream, sour cream, buttermilk, and various types of cheese etc. Typical pork products include sausages, smoked bacon, and lard. Spices were not widely used, and animal fats and butter were used instead of cooking oils. Main beverages included fresh and sour milk, and beer. Contemporary Slovak cuisine is widely influenced by various world cuisines and uses many different ingredients, spices and industrially processed foods.
Ет
Словакияда ең көп тұтынылатын ет – шошқа еті, сиыр еті және құс еті. Шошқа еті айқын артықшылықпен ең танымал. Құс еттерінің ішінде тауық ең көп таралған, бірақ үйрек, қаз және түйе де кеңінен танымал. Аң еті, әсіресе қабан, қоян және бұғы еті жыл бойына кеңінен қолжетімді. Қой және ешкі еті де бар, бірақ көбінесе олар аса танымал емес. Жылқы етін тұтыну көбінесе жақтырмайды. Словакияда грильде пісірілген ет кең таралған емес. Оның орнына ет нанға малып, майда қуырылады (шницель) немесе пісіріліп, соуспен беріледі. Словак асханасындағы мажарлық ықпалы танымал қайнатылмалар мен гуляштарда көрінеді. Дегенмен, оларға словак ерекшеліктері қосылған. Тауық паприкасы әдетте халушкимен, ал мажар гулашы (түйінделген сиыр етінен жасалған дәмді сорпа) буланған қамырдан жасалған үлкен нанның кесінділерімен беріледі. Жергілікті шұжық түрлеріне – қанды шұжық (кровавницкий) және жарналы шұжық (дәстүрлі атауы – хурки) кіреді, ол шошқаның барлық бөліктерінен және күріштен жасалады.
Pork, beef and poultry are the main meats consumed in Slovakia, with pork being the most popular by a substantial margin. Among poultry, chicken is most common, although duck, goose, and turkey are also well established. Game meats, especially boar, rabbit, and venison, are also widely available throughout the year. Lamb and goat are also available, but for the most part are not very popular. The consumption of horse meat is generally frowned upon. Grilled meat is not common in Slovakia. Instead, meat is either breaded and fried in oil (schnitzel), or cooked and served in sauce. Hungarian influences in Slovak cuisine can be seen in popular stews and goulashes. However, these have been given Slovak touches. Chicken paprikash is typically served with halušky and Hungarian goulash (spicy beef stew) is served with slices of a large bread like steamed dumpling. Local sausage types include krvavničky, a blood sausage, and jaternice (traditionally called hurky), a sausage with rice containing any and all parts of a butchered pig.
Негізгі күнделікті тамақ
Дәстүр бойынша күнінің негізгі тағамы түскі ас болып саналады, ол шамамен түске қарай желінеді. Алайда, соңғы онжылдықтарда жұмыс тәртібінің өзгеруі осыны өзгертіп жіберді; қазіргі таңда көптеген словактар негізгі тағамын кешке жейді. Словакияда түскі ас көбінесе сорпадан және негізгі тағамнан тұрады. Егер сіз біреудің үйіне қонаққа шақырылсаңыз, Словакияда сыйлық ретінде шарап немесе басқа алкогольдік сусын әкелу қалыпты жағдай.
Traditionally the main meal of the day is lunch, eaten around noon. However, changing work routine has altered this in the recent decades; today, many Slovaks have their main meal in the evening. Lunch in Slovakia usually consists of soup and a main course. It is customary in Slovakia to bring a bottle of wine or other alcohol as a gift if one is invited to visit someone's home.