Денсаулық пен аурудың әлеуметтік табиғаты

Кіріспе

Әлеуметтану саласы журналы

Денсаулық пен аурудың әлеуметтануы, денсаулық пен салауаттылықтың әлеуметтануы немесе денсаулық әлеуметтануы қоғам мен денсаулық арасындағы өзара әрекеттестікті зерттейді. Ол зерттеу саласы ретінде өмірдің барлық аспектілеріне, соның ішінде қазіргі заманғы және тарихи ықпалдарға, біздің денсаулығымыз бен әл-ауқатымызға әсер ететін және өзгертетін факторларға қызығушылық танытады. Бұл сала, біз дүниеге келген сәттен бастап өмір бойы әлеуметтік процестер денсаулығымыз бен әл-ауқатымызға қатысты әсер ететінін көрсетеді. Мұндай ықпалдар біз өскен орта, ауруды қалай түсінетініміз және жақын туыстар мен қоғам қалай қабылдайтыны, сондай-ақ технологияның денсаулығымызға тигізетін әсері болуы мүмкін. Осылайша, денсаулығымыз бен оны зерттейтін медициналық ғылымның екеуі де әлеуметтік құрылым екендігін, ауруды, әл-ауқатты білу жолымыз бен олармен қарым-қатынасымыз әлеуметтік тұрғыдан түсіндірілетінін көрсетеді. Денсаулықты әлеуметтік зерттеу осы тұрғысынан адам денесі туралы қалыптасқан идеяларды, оны механикалық жүйе ретінде қарастыруды сынға алады, сонымен қатар сана мен денені бөлек қарастыру идеясын жоққа шығарады. Бұл биомедициналық модель адамды кең әлеуметтік, мәдени, экономикалық, саяси және экологиялық контекстке толыққанды орналастырмайды, ал осы факторлар денсаулық пен әл-ауқаттың нашарлауына, сақталуына немесе жақсаруына зор үлес қосады. Балама модельдердің бірі – биопсихосоциалды модель, ол психологиялық аспектіні ескере отырып, осы элементтерді біріктіруге бағытталған. Бұл зерттеу саласы медицинаның, дененің, аурудың әлеуметтануы сияқты салалармен және отбасы, білім беру сияқты кең әлеуметтанулармен байланысты, өмір бойы денсаулық пен әл-ауқатқа қатысты түсініктер беру арқылы кең ауқымды мектеп ретінде жұмыс істейді.

Теориялық көзқарастар

Денсаулық пен ауру социологиясы саласы әртүрлі авторлардың көзқарастары мен еңбектері арқылы қалыптасты, олар оның дамуына мүмкіндік берді. Көптеген зерттеулер пациент пен дәрігер арасындағы қарым-қатынасқа, сондай-ақ денсаулық сақтау жүйесіндегі олардың ортасына тоқталады. Денсаулық пен ауру социологиясының негізін қалаушылардың бірі – американдық социолог Талкотт Парсонс. Ол 1951 жылы жазылған «Әлеуметтік жүйе» кітабында науқастар мен дәрігерлер арасындағы қарым-қатынасты талдады. Ол өзінің «ауру рөлі» теориясында ауру адамдардың тек биологиялық жағдай емес, сонымен қатар әлеуметтік рөл атқаратынын айтты. Ауруға шалдыққан адамдар әлеуметтік рөлдерден ауытқып, өздерінің функцияларын толыққанды орындай алмайды. Сондықтан, егер көптеген адамдар ауру деп мәлімдесе, бұл қоғамда дисфункция тудырып, реттеуді қажет етеді. Осы механизмді құру ауру болып көрінетін адамдардың ауру субмәдениетін қалыптастыруына жол бермейді. «Ауру рөлінің механизмін» әзірлеу арқылы науқастар мен дәрігерлер науқас рөлін қабылдауды бақылайтын «құқықтар» мен «міндеттер» жиынтығын ұстануға тиіс. Науқастың «құқықтары» олардың әлеуметтік міндеттерін орындаудан босатуды білдіреді, мысалы, жұмысқа бару немесе үй шаруасын жүргізу. Ауыр науқастарға қосымша жеңілдіктер беріледі. Бұл құқықтар екі міндетті орындау арқылы беріледі: біріншіден, ауруды жағымсыз жағдай деп санап, сауығудың жолын табу керек. Екіншіден, белгілі бір уақыттан кейін ауру адам дәрігердің көмегіне жүгінуі керек және оның кеңестерін орындау арқылы ауруын жеңілдетуге тырысуы керек. Дәрігерлердің «міндеттері» – өз салаларында білім алу, науқасқа көмектесуге ынталы болу, науқастан объективті және эмоционалды түрде алыстау, сондай-ақ кәсіби этика ережелерін сақтау. Олардың «құқықтары» науқасты физикалық тексеруге, оның жеке өмірі туралы сұрауға, кәсіби практикасында билік пен тәуелсіздікке ие болуға мүмкіндік береді. Соңында, қоғамдағы маңызды рөлі үшін мәртебе мен сыйақы алуға құқылы. Бұл Парсонстың көзқарасы. Сонымен қатар, Мишель Фуко 1963 жылы «Клиниканың тууы» атты еңбегін жариялады, онда ол дәрігерлердің науқас туралы ақпаратты биомедициналық парадигмаға қалай сүзгілейтіні туралы «медициналық көзқарас» теориясын әзірледі. Бұл парадигма тек биологиялық факторларға назар аударады және науқастың жағдайына әсер ететін әлеуметтік, экологиялық және психологиялық факторларды ескермейді. Фуконың пікірінше, дәрігерлер пациентке емес, дәрігерге бағдарланған тәсілде тәрбиеленеді, бұл күштің теріс құрылымын құрайды. Аталған авторлар денсаулық пен ауру саласының дамуына өздерінің көзқарастарын ұсыну арқылы үлкен үлес қосты.

The field of sociology of health and illness has been shaped by the perspectives and contributing works of various authors that have enabled its development. Many research studies touch on the relationship between the patient and doctor aswell as their environment within the healthcare system. One of the founders of the sociology of health and illness is Talcott Parsons, an American sociologist, who analyzed the relationship between patients and their doctors in his book The Social System written in 1951. In his sick role theory, he argued that people who were sick adopted a social role, not just a biological condition. Those who were sick deviated from social roles were unable to fulfill their respective functions, thus if too many people claimed to be ill, this would create a dysfunctional society that needed regulating. Creating this mechanism would prevent people who were pretending to be sick to form a subculture of being sick. By developing the “sick role mechanism” patients and doctors had to abide by a set of “rights” and “obligations” that would monitor entry into the sick role. The “rights” of a patient constituted an exemption from performing their respective social roles, such as going to work or housekeeping with the further exemption being given to those severely ill. These rights were given if they maintained two obligations, the first being that they had to view being sick as undesirable and thus must find a way to get better. Second, after a while of being sick, the person must seek the help of a doctor and follow their advice in other to alleviate their illness. The “obligations” of the doctors were to be trained in their field, be motivated to help the patient, have objective and emotional detachment from the patient, and be bound by the rules of professional conduct. Their “rights” consisted of being able to examine the patient physically and ask about their personal life, and have a position of authority and autonomy in their professional practice. Lastly, receive status and reward from their important role in society. Parson’s perspective. In addition, Michel Foucault published The Birth of the Clinic in 1963, in which he developed his theory of the “medical gaze” referring to how doctors filter patient information into a biomedical paradigm, which focuses solely on biological factors excluding how social, environmental and psychological factors can influence a patient’s condition. According to Foucault doctors are trained to be doctor oriented rather than patient oriented, which creates a form of abusive power structure. Among these authors have contributed to the development of the field of health and illness by bringing in their perspectives at the time.

Тарихи негіздер

Адамдар көптен бері емделу ісін білетін немесе жақсы білетіндерден кеңес сұрайды. Палеопатология және басқа да тарихи жазбалар, ежелгі қоғамдардың аурулар мен эпидемиялармен қалай күрескенін зерттеуге мүмкіндік береді. Ежелгі Египет билеушілері белгілі бір ауруларды емдеуге маманданған дәрігерлерді қолдаған. Жұқпалы аурулардың таралуын тоқтату – салауатты қоғамды сақтау үшін ең маңызды мәселе болды. Пелопоннес соғысы кезінде болған эпидемияны эпидемиядан аман қалған Фукидид жазған. Оның баяндамасынан аурудың өзінен тыс факторлардың қоғамға қалай әсер ететіні көрінеді. Афиналықтар қоршауға алынып, қала ішінде жиналды. Ірі қалалық орталықтар ең көп зардап шекті. Бұл эпидемияны одан да қауіпті етті, ал азық-түлік тапшылығы Афинаның тағдырын анықтады. Мемлекеттік шараларға қалаларды таза ұстау, эпидемия кезінде карантин енгізу және кәріз жүйелерін бақылау кірді. Бүгінде қоғам денсаулық мәселесін жеке адамға, емес, қоғамға жатқызады. Бұл 20 ғасырдың соңында басым болған көзқарас еді. Әртүрлі әлеуметтік топтар мен этникалық топтар арасындағы денсаулықтағы айырмашылықтар да байқалды, тіпті медициналық қызметкерлер алкогольге құмарлық, темекі шегу, тамақтану және физикалық жаттығулар сияқты «денсаулыққа қатысты мінез-құлықтарға» көбірек мән берді. Осы мінез-құлықтардың денсаулыққа басқа факторларға қарағанда күштірек әсер ететінін көрсететін көптеген деректер бар. Адамның иммуножеткіліксіздік вирусы (АИВ) ЖҚТБ-ны тудыруы мүмкін, ол – иммундық жүйе нашарлап, өмірге қауіпті инфекцияларға әкелетін синдром. Әлемдегі АИВ жұқтырғандардың үштен екісі Сахара аймағынан оңтүстікке орналасқан Африкада. Эпидемия басталғалы бері 15 миллионнан астам африкалық АИВ/ЖҚТБ салдарынан қайтыс болды. Африкада АИВ-ты емдеу үшін дәстүрлі шөптермен емдеу кеңінен қолданылады, себебі ол стандартты емдеуге қарағанда қолжетімді. АИВ/ЖҚТБ эпидемиясы Африкадағы адамдардың орташа өмір сүру ұзақтығын 20 жылға қысқартты. АИВ-тан өлім-жітім көрсеткіші ең жоғары 20 мен 49 жас аралығындағы адамдарда байқалады. Осы жас аралығы ересектердің табысын көбінесе алатынымен байланысты, сондықтан олар балаларын мектепке жіберуге мүмкіндік таппайды, себебі емдеуге жұмсалатын қаржы жоғары. Бұған қоса, эпидемияға қарсы күреске көмектесе алатын адамдар азаяды. Азиядағы денсаулық сақтау саласындағы маңызды мәселелер – босану және ана денсаулығы, АИВ және ЖҚТБ, психикалық денсаулық, қартаю және қарт адамдар. Бұл мәселелерге діннің немесе сенімдер жүйесінің әлеуметтік факторлары, дәстүрлі медициналық тәжірибені заманауи кәсібилікпен үйлестіруге тырысу және Азия халқының экономикалық жағдайы әсер етеді. Азияны да, әлемнің қалған бөлігі сияқты, АИВ және ЖҚТБ пандемиясы қаупі қоршап тұр. Вьетнам – Азиядағы АИВ/ЖҚТБ туралы хабардарлықты және осы ауруға деген көзқарасты қалыптастыруда қоғамның рөлін көрсететін жақсы мысал. Вьетнам – феодалдық, дәстүрлі тамырлары бар ел, ол жаулау, соғыс, технология және саяхат салдарынан жаһандануда. Жаһандану дәстүрлі көзқарастар мен құндылықтарды өзгертті және Вьетнамда АИВ және ЖҚТБ таралуына себепкер болды. Тіпті ертедегі жаһандану да бұл мәселені күшейтті. Қытайдың ықпалы Вьетнамды конфуцийшіл қоғамға айналдырды, онда әйелдер ерлерге қарағанда төмен тұрады. Ерлер жоғарылығын сезіне отырып, жыныстық жауапкершілікке мұқтаж емес, ал әйелдер, көбінесе білімсіз, қауіп туралы хабардар емес, АИВ және ЖҚТБ-ның, сондай-ақ басқа да ЖҚТБ-ның таралуына ықпал етеді. Конфуцийшілдік ғасырлар бойы Азиядағы сенімдер жүйесіне күшті әсер етті, әсіресе Қытай, Жапония және Кореяда, және оның әсерін адамдардың медициналық көмек іздеуіне немесе іздемеуіне байланысты көруге болады. Азиядағы маңызды мәселе – мүгедектердің мүгедектігіне бейімделу қабілетіне қоғамның әсері. Мәдени сенімдер дене және психикалық мүгедектікке деген көзқарасты қалыптастырады. Қытай осы мәселенің мысалы. Қытай конфуцийшіл дәстүріне сәйкес (конфуцийшілдік таралған басқа елдерде де қолданылады), адамдар өмір бойы жақсы денсаулыққа ұмтылуы керек, денсаулықты нығайтуға және аурудың алдын алуға баса назар аударуы керек. Көптеген дамушы елдерде бірнеше он жыл бұрын медициналық көмек тек дәстүрлі медицина мен рухани емдеуге негізделген. Қазір үкіметтер заманауилық пен дәстүр арасындағы тепе-теңдікті сақтайтын денсаулық саясатын жасауға ұқыпты болуы керек. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы сияқты ұйымдар дәстүрді жоюға тырыспай, оны құрметтейтін саясатты жасауға тырысады, оның қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін реттейді, бірақ оны қолжетімді ұстайды. Һиндстан әсіресе дәстүрлі медицинаны мүмкіндігінше көп адамға қолжетімді етуге тырысады, модернизацияға бейімделіп, азаматтарының экономикалық жағдайы мен мәдениетін ескереді. Көптеген Азия елдерінде босану әлі де дәстүрлі тәсілдермен жүзеге асырылады және аймақтық көзқарастармен байланысты. Мысалы, Пәкістанда жүктілік және жүктілікке дейінгі күтім (ЖДК) туралы шешімдер көбінесе үлкен әйелдер, көбінесе жүкті әйелдің қарындасы, қабылдайды, ал болашақ ана мен әке процестен алшақтатылады. Олар білім деңгейіне, әлеуметтік жағдайына және қаржылық жағдайына байланысты кәсіби ЖДК-ны алуы мүмкін немесе алмайды. Жалпы, Азияда босану әлі де әйелдердің ісі болып саналады және еркек акушерлер сирек кездеседі. Әйел акушерлер мен емшілер көптеген жерлерде әлі де норма болып табылады. Ана денсаулығын жақсарту және тірі туғандардың санын арттыру үшін батыс әдістері дәстүрлі әдістерді ығыстырып шығаруда. Азия елдері, көбінесе дамушы елдер, экономикаларын дамытуға тырысып тұрғанда қартаюда. Жапония, Сингапур және Тайвань сияқты бай Азия елдері де қарт халыққа ие және сондықтан қарт азаматтарына күтім көрсетумен қатар экономикасын және қоғамын сақтауға тырысуда. Қарт адамдар көптеген Азия мәдениеттерінде дәстүрлі түрде құрметке ие және жақсы күтімге ие болған, бірақ сарапшылар болашақта жастардың өздерінің қарт туыстарының денсаулығына деген қызығушылығы мен қатысуы азаяды деп болжайды, себебі әйелдер жұмыс күшіне көбірек қосылуда, қалаларға көшу немесе миграция салдарынан отбасылар бөлініп жатыр және жекелегендік сияқты батыстық идеалдардың таралуы.

Humans have long sought advice from those with knowledge or skill in healing. Paleopathology and other historical records, allow an examination of how ancient societies dealt with illness and outbreak. Rulers in Ancient Egypt sponsored physicians that were specialists in specific diseases. Stopping the spread of infectious disease was of utmost importance for maintaining a healthy society. The outbreak of disease during the Peloponnesian War was recorded by Thucydides who survived the epidemic. From his account it is shown how factors outside the disease itself can affect society. The Athenians were under siege and concentrated within the city. Major city centers were the hardest hit. This made the outbreak even more deadly and with probable food shortages the fate of Athens was inevitable. A few state interventions include maintaining clean towns, enforcing quarantines during epidemics and supervising sewer systems. Today, society is more likely to blame health issues on the individual rather than society as a whole. This was the prevailing view in the late 20th century. Disparities in health were also found between people in different social classes and ethnicities within the same society, even though in the medical profession they put more importance in "health related behaviors" such as alcohol consumption, smoking, diet, and exercise. There is a great deal of data supporting the conclusion that these behaviors affect health more significantly than other factors. Human Immunodeficiency virus (HIV) can cause AIDS which is an acronym for Acquired Immunodeficiency Syndrome (AIDS), a condition in humans in which the immune system begins to fail, leading to life threatening infections. Two thirds of the world's HIV population is located in Sub Saharan Africa. Since the epidemic started more than 15 million Africans have died by complications with HIV/AIDS. Herbal treatment is one of the primary medicines used to treat HIV in Africa. It is used more than standard treatment because it is more affordable. The HIV/AIDS epidemic is reducing the average life expectancy of people in Africa by twenty years. The age range with the highest death rates, due to HIV, are those between the ages of 20 and 49 years. The fact that this age range is when adults acquire most of their income means they often cannot afford to send their children to school due to the high medication costs. It also removes the people who could help aid in responding to the epidemic. Key issues in Asian health include childbirth and maternal health, HIV and AIDS, mental health, and aging and the elderly. These problems are influenced by the sociological factors of religion or belief systems, attempts to reconcile traditional medicinal practices with modern professionalism, and the economic status of the inhabitants of Asia. Like the rest of the world, Asia is threatened by a possible pandemic of HIV and AIDS. Vietnam is a good example of how society is shaping Asian HIV/AIDS awareness and attitudes towards this disease. Vietnam is a country with feudal, traditional roots, which, due to invasion, wars, technology and travel is becoming increasingly globalized. Globalization has altered traditional viewpoints and values. It is also responsible for the spread of HIV and AIDS in Vietnam. Even early globalization has added to this problem – Chinese influence made Vietnam a Confucian society, in which women are of less importance than men. Men in their superiority have no need to be sexually responsible, and women, generally not well educated, are often unaware of the risk, perpetuating the spread of HIV and AIDS as well as other STIs. Confucianism has had a strong influence on the belief system in Asia for centuries, particularly in China, Japan, and Korea, and its influence can be seen in the way people chose to seek, or not seek, medical care. An important issue in Asia is societal effect on the ability of disabled individuals to adjust to a disability. Cultural beliefs shape attitudes towards physical and mental disabilities. China exemplifies this problem. According to Chinese Confucian tradition (which is also applicable in other countries where Confucianism has been spread), people should always pursue good health in their lives, with an emphasis on health promotion and disease prevention. In many developing countries the only health care available until a few decades ago were those based on traditional medicine and spiritual healing. Now governments must be careful to create health policies that strike a balance between modernity and tradition. Organizations, like the World Health Organization, try to create policies that respect tradition without trying to replace it with modern science, instead regulating it to ensure safety but keeping it accessible. India in particular tries to make traditional medicines safe but still available to as many people as possible, adapting tradition to match modernization while still considering the economic positions and culture of its citizens. In many Asian countries, childbirth is still treated by traditional means and is thought of with regional attitudes. For example, in Pakistan, decisions concerning pregnancy and antenatal care (ANC) are usually made by older women, often the pregnant woman's mother in law, while the mother and father to be are distanced from the process. They may or may not receive professional ANC depending on their education, class, and financial situation. Generally in Asia, childbirth is still a woman's area and male obstetricians are rare. Female midwives and healers are still the norm in most places. Western methods are overtaking the traditional in an attempt to improve maternal health and increase the number of live births. Asian countries, which are mostly developing nations, are aging rapidly even as they are attempting to build their economies. Even wealthy Asian nations, such as Japan, Singapore, and Taiwan, also have very elderly populations and thus have to try to sustain their economies and society with small younger generations while caring for their elderly citizens. The elderly have been traditionally well respected and well cared for in most Asian cultures; experts predict that younger generations in the future are less likely to be concerned and involved in the health care of their older relatives due to various factors such as women joining the workforce more, the separation of families because of urbanization or migration, and the proliferation of Western ideals such as individualism.

Австралия

Аустралия құрлығында, оның ішінде Тынық мұхиты аралдарында таралған денсаулық үлгілері еуропалық отарлаудың ықпалымен қалыптасқан. Австралиядағы дәстүрлі медициналық сенімдер кеңінен таралмаса да, Тынық мұхиты аралдарындағы денсаулық сақтау мәселелеріне дәстүрлі көзқарастар әлі де әсер етеді. Австралияның жылдам қалаға көшуі тиф және оба індеттеріне әкелді. Осыған байланысты 1870 жылдардың соңында осы және басқа да ауруларды бақылау мақсатында қоғамдық денсаулық сақтау жүйесі кәсіби деңгейге көтерілді. Содан бері Австралияның денсаулық сақтау жүйесі батыс елдеріне ұқсас дамыды, ал денсаулық сақтауға әсер ететін басты мәдени фактор – үкіметті басқаратын партиялардың саяси идеологиясы. (Тынық мұхиты аралдары тарихына қараңыз.) Еуропалық отарлау және кешіккен тәуелсіздік жаңғыруды, бірақ экономикалық өсімнің баяулауын да білдірді, бұл денсаулық сақтауға, әсіресе Тынық мұхиты аралдарындағы тамақтануға зор әсер етті. Отаршылдықтан құтылу медициналық ресурстардың жоғалуына әкелді, ал жаңадан құрылған тәуелсіз үкіметтер отарлық үкіметтер енгізген денсаулық сақтау саясатын жалғастыра алмады. Мақсаты – экологиялық, экономикалық және әлеуметтік жағдайларды ескере отырып, денсаулықты сақтау арқылы кедей және мүңкісіз халықтың денсаулығын жақсарту. Ұлыбританияда жүргізілген зерттеуде «ақ» пациенттер мен Вест-Индиядан келген бірінші буын иммигранттары арасындағы айырмашылықтар зерттелді. Емге бағынбаудың себептері пациенттердің диагнозға қатысты түсініктері мен сенімдерімен байланысты болды. Пациенттер көбінесе алғашқы диагноз қойылғандағы жоғары деңгейдегі алаңдаушылықтың негізгі себебі екенін айтады және стресс деңгейі төмендегенде гипертония да төмендейді деп ойлайды. Ұлыбританияда жүргізілген зерттеудегі басқа респонденттер дәрі-дәрмектің қажеттілігіне қатысты әртүрлі пікірлер білдірді, ал кейбіреулері дәрі-дәрмектің жанама әсерлері оларды тағайындалған емді тоқтатуға мәжбүр еткенін айтты. Финляндиядағы «күнделікті аурулар» зерттеуі тұмау, инфекциялар және бұлшықет-сүйек жүйесінің проблемаларына қатысты медициналық сарапшылардан кеңес алу себептерін және аурудың түсіндірілуін қарастырды. Бұл аурулар ауырлығымен емес, жиілігімен ерекшеленді. Зерттеушілер адамдардың медициналық көмекке жүгінуіне себеп болатын бес мүмкін себепті түсіндірді: 1) жеке қарым-қатынастағы дағдарыс; 2) әлеуметтік және жеке қарым-қатынастарға кедергі келтіру; 3) кәсіби және дене белсенділігіне кедергі келтіру; 4) басқа адамдардың бекітуі; 5) пациенттердің белгілі бір шағымдардың қанша уақытқа созылуы керек деген ойлары. Бұл түсіндірме үлгілері медициналық мәдениетті құру процесінің бір бөлігі болып табылады. Басты себеп – төменгі және орта таптың халықтың көп бөлігін құрауы, бұл топтың дене ауруларына осалдығы жоғары. Солтүстік Америкада аурудың негізгі қауіп факторлары қазіргі уақытта шамадан тыс алкогольді пайдалану, нашар тамақтану, семіздік, темекі тарту және судың тазалығы. Алкоголизмнің Солтүстік Америка мәдениетіне сіңген тұқым қуалаушылық, бәсекелестік стресі немесе қолжетімділік сияқты көптеген қауіп факторлары бар. Шошқа тұмауы (H1N1 деп те аталады) – ХХІ ғасырдың басында пайда болған жаңа ауру. 2009 жылдың сәуір айында, індеттің алғашқы күндері молекулалық биолог доктор Генри Миллер Уолл-стрит Журналында Нью-Йорк қаласының орта мектеп оқушылары туралы жазды. Бұл студенттер Мексикадан вирусты алып келген және сыныптастарын жұқтырған. Канадада осы уақытқа дейін тіркелген алты жағдайдың барлығы тікелей немесе жанама түрде Мексикаға саяхатпен байланысты болды. Грипп вирустары шошқадан адамға (жөтел немесе түкіру арқылы) және керісінше берілуі мүмкін. Бұл түрлер аралық инфекциялар адамдар шошқалардың көп санымен жақын жерде болғанда, мысалы, қораларда, жәрмеңкелердегі мал көрмелерінде және мал сою орындарында жиі кездеседі. Грипп адамнан адамға тікелей немесе ластанған беттер арқылы жұғады. Гепатит D-нің алғашқы белгісі 1978 жылы анықталды, бірнеше итальяндықтардың бауыр биопсиясы кезінде танылмаған интернуклеарлық антиген табылды, олар В гепатиті инфекциясын дамытқан. Ғалымдар бастапқыда бұл В гепатиті вирусының антигендік ерекшелігі деп ойлады, бірақ көп ұзамай оның басқа аурудың ақуызынан тұратынын анықтады. Олар оны «Дельта гепатиті вирусы» (ДГВ) деп атады. Бұл жаңа вирус ақаулы екені анықталды. ДГВ анықталуы үшін В гепатиті вирусының көмекші функция ретінде әрекет етуі қажет. Әдетте В гепатиті қан немесе қан өнімдері арқылы беріледі. Оңтүстік Америкада гепатит D өлімге әкелетін болды. Ғалымдар осы ауруның Оңтүстік Америка елдерінің арасында қалай тарағанын әлі анықтай алмады. Жыныстық қатынас және есірткі пайдалану – берілудің ең көп таралған жолдары. ДГВ әлі де гепатиттің сирек түрі саналады. Бұл вирус агенттері өсімдік вироидтарына ұқсас. ДГВ В гепатитінің құрамында болғандықтан, қанша стереотип бар екенін анықтау қиын. ДГВ инфекцияға шалған адамдардың қанында өте жоғары титрлерді тудырады. Гепатит D-нің инкубациялық кезеңі әдетте отыз бес күнге созалады. Көбінесе гепатит D В гепатитімен бірге немесе созылмалы гепатитпен бірге жұқтырылады. Созылмалы инфекция жағдайында өлім-жітім деңгейі жеті жүзден сексен пайызға жетеді, ал бірге жұқтыру жағдайында бұл көрсеткіш бірден үш пайызды құрайды. Гепатит D-нің экологиясы туралы ақпарат аз. Індеттер Венесуэла, Перу, Колумбия және Бразилияда табылған. Гепатит B-ге емделген адамдар гепатит D-ны бақылауға ала алды. Созылмалы ДГВ-ға шалдыққан адамдар ДГВ-ны жұқтыруын жалғастырады. Оңтүстік Америкада тағы бір тараған ауру – HIV және ЖҚС. 2008 жылы шамамен екі миллион адам HIV және ЖҚС-қа шалдыққан. 2008 жылдың соңына қарай жүз жиырма мың адам ЖҚС және HIV жұқтырды. Осы жылдың соңына қарай жетпіс жеті мың адам осы аурудан қайтыс болды. Бразилияда Оңтүстік Америкада ЖҚС және HIV жұқтырған адамдардың ең көп саны бар. Бразилиядағы тұрғындардың алпыс пайызы есірткі пайдалану салдарынан HIV-положительный. Әдетте бұл ауру есірткі пайдалану кезінде инелерді бөлісу немесе қорғанышсыз жыныстық қатынас арқылы беріледі. Инелерді бөлісу және HIV және ЖҚС жұқтыру Парагвай және Уругвайда ең көп таралған. Оңтүстік Америка осы ауруға шалдыққан мыңдаған адамдарға ем беруге тырысуда. Бразилия арзан бағадағы ЖҚС рецепттерін ұсынады. Бразилияда жүз сексен мың тұрғын, инфекцияға шалдыққандар ем алып жатыр. Бұл дереу көмекке мұқтаж адамдардың сексен пайызын құрайды. Үкіметтен алынған бұл көмек оң нәтижелер берді. Статистикалық мәліметтер өлім-жітім көрсеткішінің елу пайызға төмендегенін, аурушаңдық деңгейінің шамамен алпыстан сексен пайызға төмендегенін және инфекцияға шалдыққан адамдардың ауруханаға жату көрсеткішінің жеті жүз пайызға төмендегенін көрсетіп тұр. Оңтүстік Американың шалқары аймақтарында дәстүрлі емшілер денсаулық сақтаудың жалғыз түрі болып табылады. Солтүстік Аймара және Оңтүстік Мапучеде, жергілікті топтардың үні ең күшті болған жерлерде, олар әлі де дәстүрлі медицинаны кеңінен пайдаланады. Чили үкіметі денсаулық сақтау жүйесін күшейту үшін Жергілікті халықтардың денсаулық жүйесін енгізді. Чилидің жергілікті топтарына қарамастан, Чили Оңтүстік Америкадағы ең жақсы қоғамдық денсаулық сақтау қызметтерін ұсынады. Олар сондай-ақ аймақтағы ең төмен өлім-жітім көрсеткіштеріне ие. Олардың денсаулық сақтау саясаты отбасы мен қоғамның әл-ауқатын арттыруға бағытталған профилактикалық стратегияларға негізделген. Психикалық денсаулық мәселелері, диабет және жүрек-қантамыр ауруларының өсуі байқалды. Оңтүстік Америка экономикасы қарқынды дамып, көптеген өнеркәсіп салаларын қамтиды. Оңтүстік Американың басты өнеркәсіп саласы – ауыл шаруашылығы. Басқа өнеркәсіп салалары – балық аулау, қолөнер және табиғи ресурстар. Сауда және импорт-экспорт нарығы үздіксіз дамып келеді. Бұрын Оңтүстік Аме...

The health patterns found on the continent of Australia which includes the Pacific Islands, have been very much influenced by European colonization. While indigenous medicinal beliefs are not significantly prevalent in Australia, traditional ideas are still influential in the health care problems in many of the islands of the Pacific. The rapid urbanization of Australia led to epidemics of typhoid fever and the Bubonic plague. Because of this, public health was professionalized beginning in the late 1870s in an effort to control these and other diseases. Since then Australia's health system has evolved similarly to Western countries and the main cultural influence affecting health care are the political ideologies of the parties in control of the government. (See History of the Pacific Islands.) European colonization and late independence meant modernization but also slow economic growth, which had an enormous effect on health care, particularly on nutrition in the Pacific Islands. The end of colonization meant a loss of medical resources, and the fledgling independent governments could not afford to continue the health policies put in place by the colonial governments. The goal is to improve the health of poor and disadvantaged populations by promoting healthy lifestyles including environmental, economic, social and providing health care. A study conducted in the UK examined the differences between 'white' patients and first generation immigrants from the West Indies. There were differing reasons for non compliance that involve the patients' perception and beliefs about the diagnosis. Patients commonly believe that high levels of anxiety when first diagnosed are the major cause and think that when stress levels decline so too will their hypertension. Other respondents in this UK based study had varying beliefs concerning the necessity of medication while others still argued that it was the side effects of medication that made them end their prescribed regimen. A study of 'everyday illness' in Finland including: influenza, infections and musculo skeletal problems focused on reasons for consulting medical experts and explanations of illness. These common illness were examined not because of their seriousness but because of their frequency. The researchers explain five possible triggers that people seek medical aid: 1 the occurrence of an interpersonal crisis 2 perceived interference with social and personal relations 3 perceived interference with vocational & physical activity 4 sanctioning by other people 5 patients' ideas about how long certain complaints should last. These kind of explanatory models are part of the process that people use to construct medical culture. A main reason is that a lower and middle class population still exists in plentiful numbers, maintaining a group that is highly vulnerable to physical ailment. North America's primary risk factors for illness are currently excessive alcohol use, malnutrition, obesity, tobacco use, and water sanitation. Alcoholism has many risk factors ingrained in North American culture, such as heredity, stress from competition or availability. The Swine Flu (also known as H1N1) epidemic is a recent disease emerging in the early 21st century. In April 2009, during the early days of the outbreak, a molecular biologist named Dr. Henry Miller wrote in the Wall Street Journal about New York City high school students. These students apparently brought the virus back from Mexico and infected their classmates. All six cases so far reported in Canada were connected directly or indirectly with travel to Mexico as well. Flu viruses can be directly transmitted (via droplets from sneezing or coughing) from pigs to people, and vice versa. These cross species infections occur most commonly when people are close to large numbers of pigs, such as in barns, livestock exhibits at fairs, and slaughterhouses. The flu is transmissible from human to human, either directly or via contaminated surfaces." The first sign of Hepatitis D was detected in 1978 when a strange and unrecognizable internuclear antigen was discovered during a liver biopsy of several Italians who developed HBV infections. Scientists initially thought that it was an antigenic specificity of HBV, but they soon found that it was a protein from another disease altogether. They called it "Hepatitis Delta Virus" (HDV). This new virus was found to be defective. HDV needed HBV to act as a helper function in order for it to be detected. Normally Hepatitis B is transmitted through blood or any type of blood product. In South America Hepatitis D was found to be fatal. Scientists are still unsure in what way this disease was being transmitted throughout certain South American countries. Sexual contact and drug use are the most common means of transmission. HDV is still considered an unusual form of hepatitis. Agents of this virus resemble that of plant viroids. It is still hard to tell how many stereotypes exist because HDV is under the umbrella of HBV. HDV causes very high titers in the blood of people who are infected. Incubation of Hepatitis D typically lasts for thirty five days. Most often Hepatitis D is a co infection with Hepatitis B or a super infection with chronic hepatitis. In terms of super infections there are high mortality rates, ranging seventy to eighty percent; in contrast with co infections which have a one to three percent mortality rate. There is little information with the ecology of Hepatitis D. Epidemics have been found in Venezuela, Peru, Columbia, and Brazil. People who are treated for Hepatitis B have been able to control Hepatitis D. People who have chronic HDB will continue to get HDV. Another disease that affects South America is HIV and AIDS. In 2008 roughly two million people had HIV and AIDS. By the end of 2008 one hundred and seventy thousand people were infected with AIDS and HIV. Seventy seven thousand people died from this disease by the end of that year. Brazil has the most people that are affected with AIDS and HIV in South America. In Brazil sixty percent of the inhabitants are HIV positive because of drug use. Usually this disease is transmitted by either drug use involving needles or unprotected sex. Sharing needles and being infected with HIV and AIDS is most common in Paraguay and Uruguay. South America is trying to get treatment to the thousands of people infected by this disease. Brazil is offering generic AIDS prescriptions that are much less expensive than the name brand drugs. One hundred and eighty one thousand inhabitants in Brazil who were infected are being treated. That accounts for eighty percent of those who needed immediate help. This aid from the government has had positive results. Statistics show that there was a fifty percent decrease in mortality rates, approximately sixty to eighty percent decrease in morbidity rates and a seventy percent decrease in hospitalization of infected people. In very remote areas of South America, traditional healers are the only forms of health care people have. In north Aymara and south Mapuche, where the indigenous groups have the strongest voices, they still heavily use traditional medicine. The government in Chile has implemented an Indigenous Health System to help strengthen the health care system. Even with Chile's indigenous groups, Chile still has the best public health services in South America. They also have the lowest mortality rates in the area. Their health care policies are centered around family and community wellbeing by focusing on the strategies for prevention health strategies. Reports have shown an increase in mental health issues, diabetes, and cardiovascular diseases. South America's economy is developing rapidly and has a great deal of industries. The major industry in South America are agriculture. Other industries are fishing, handicrafts, and natural resources. Its trade and import export market is continually thriving. In the past South American countries moved slowly in regards to economic development. South America began to build its economy ever since World War II. South America's largest economies are Brazil, Chile, Argentina, and Columbia. Venezuela, Peru, and Argentina's economy are growing very rapidly.