Кіріспе
Menyanthes туысы – Menyanthaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктердің монотиптік туысы, оның құрамында бір ғана түр – Menyanthes trifoliata бар. Солтүстік Америкадағы түрі көбінесе M. trifoliata var. minor Michx деп аталады. Ол ағылшын тілінде батпақ бұршағы (bogbean) және бұғы бұршағы (buckbean) деп белгілі.
Menyanthes is a monotypic genus of flowering plants in the family Menyanthaceae containing the single species Menyanthes trifoliata. The North American form is often referred to as M. trifoliata var. minor Michx. It is known in English by the common names bogbean and buckbean.
Сипаттама
Menyanthes trifoliata көлденең тамырсабақты, кезектесіп орналасқан үш жапырақты жапырақтары бар. Гүлшоғыры – тік рацемия, ақ гүлдерден тұрады. Гүл бүршіктері қызғылт түсті. Толық ашылған гүлдері "ақ жұлдыздарға" ұқсайды, ал гүл жапырақтарының шеттері ақ түсті жіпшелермен жиектелген. Бұл түр Азия, Еуропа және Солтүстік Американың батпақты жерлерінде және сорларында өседі. Солтүстік Американың шығысында бұл түр батпақты жерлерді анықтауға көмектесетін маңызды түр саналады. Кейде оның қалың тамырлары үлкен батпақтар құруға себеп болады.
Таксономия
Меньянтес атауы грек тіліндегі menyein – "жариялау, ашу" және anthos – "гүл" деген сөздерден шыққан, бұл гүлшоғырындағы гүлдердің тікелей ашылуына сілтеме жасайды.
Қалдық деректері
Польшаның Батыс Карпаттарындағы Новый Сач алқабының орта миоцендік тұщы су шөгінділерінен алынған бұрғылау үлгілерінен Menyanthes trifoliata тұқымының бір қазба тұқымы табылды.
Қорғау
Бұл түр АҚШ-та қорғалады.
Қолданылуы
Бұтаның түбірін төтенше жағдайларда қолдануға болатын дәмсіз ұнға ұнтақтауға болады. Өсімдіктің ерекше күшті және ащы дәмі бар, оны шнапс жасауға пайдалануға болады. Қытайда бұл өсімдік "ұйқы шөптері" (睡菜) немесе "есін тыныштандыратын шөптер" (暝菜) деп аталады. Гуандун Син Ю (1678 ж.) кітабында, Цю Да Цзюнь жазғандай: "[Menyanthes trifoliata;] жесе, адам жақсы ұйықтайды". "Медицина жинағында" былай делінген: "Ұсыққандық пен алаңдауды емдейді".