Кіріспе

Гүлді өсімдіктер түрі

Trillium chloropetalum, сондай-ақ алып триллиум, алып вакеробин немесе жалпы триллиум деп белгілі, Melanthiaceae тұқымдасының гүлді өсімдіктер түрі. Ол АҚШ-тың батыс Калифорния штатына ендемик, әсіресе Сан-Франциско шығанағы аймағында кең таралған.

Сипаттама

Trillium chloropetalum – бұл көпжылдық, қалың жер асты тамырсабағы бар шөптесін өсімдік. Барлық триллиумдар сияқты, оның да үш жапырақтан тұратын гүлшоғыры және 3 тостаған жапырақшасы, 3 гүл жапырақшасы, әрқайсысы 3 аталықтан тұратын екі шеңбер, және 3 аналық қабықшасы бір жұмыртқалыққа біріккен, 3 мойыншасы бар бір гүлшоғыры бар. Гүлі сабақсыз болғандықтан, T. chloropetalum Sessilia кішітүріне жатады – сабақсыз гүлді триллиумдар. Бұл барлық Trillium түрлерінің ішіндегі ең ірілерінің бірі, сабағының ұзындығы … дейін жетеді. Жапырақшалары кең жұмыртқа тәрізді, … ұзын және … енді, көбінесе қоңыр реңді, бірақ кейде реңсіз болады. Гүл жапырақшаларының түсі өте өзгермелі, әдетте ақшыл жасыл сарыдан жасыл қолаға (немесе қызғылт жасылдан) қара қызғылтқа дейін ауысады. Сары пигменті жоқ сорттарының гүл жапырақшалары ақтан қызғылт түске дейін болады. Гүл жапырақшалары қызғылт аталықтарын (ұзындығы …) және қызғылт жұмыртқалықты қамтиды. Гүлдеу ақпанның соңынан сәуірдің басына дейін жүреді. Сан-Франциско шығанағында T. chloropetalum-ның ақ гүлді түрі көбінесе ақ гүлді T. albidum-мен шатастырылады. Бірақ алғашқысының аталықтарының қосылған бөлігіндегі күлгін пигменті бар, ал T. albidum-да мұндай пигмент жоқ.

Таксономия

1856 жылы Джон Торри Калифорнияның "секвойя" орманында Джон Милтон Бигелоу екі жыл бұрын жинаған үлгісіне сүйене отырып, Trillium sessile var. chloropetalum түрін сипаттады. Сол кезде Бигелоу Сакраменто және Сан-Хоакин өзендерінің аңғарлары мен салаларын зерттеді, бірақ оның үлгісінің нақты бастапқы орны әлі де белгісіз. 1903 жылы Томас Джефферсон Хауэлл Торридің сорты негізінде Trillium chloropetalum түрін сипаттады. Chloropetalum эпитеті "жасыл гүл жапырақшалы" дегенді білдіреді. 1975 жылы Джон Дэниел Фримен Sessilia кіші түрінің маңызды қайта қаралымын жариялады, онда Trillium albidum жаңа түрінің сипаттамасы және Trillium chloropetalum түрінің жаңаша белгіленуі енгізілді. Ақ гүлді T. albidum түрін бөліп шығару арқылы Фримен келесі таксондарды қамтитын T. chloropetalum түрінің логикалық белгілемесін ұсынды:

Trillium chloropetalum var. chloropetalum
Trillium chloropetalum var. giganteum

T. chloropetalum var. chloropetalum гүл жапырақшаларында әрқашан сары пигменттер болады, бірақ олар көбінесе күлгін немесе басқа пигменттермен жасырылады. Ал T. chloropetalum var. giganteum гүл жапырақшаларында сары пигменттер мүлдем жоқ. Біріншісі Торри сипаттаған жасыл гүл жапырақшалы түрімен, ал екіншісі T. albidum түрінен қара пигментті аталық және аналық гүл мүшелерінің болуымен ерекшеленетін ақ гүлді T. chloropetalum түрімен сипатталады. Фрименнің Trillium chloropetalum түріне жасаған сипаттамасы кеңінен (бірақ әрқашан емес) қабылданады. Кейбір мамандар Trillium chloropetalum var. giganteum түрін Trillium chloropetalum түрінің синонимі деп санайды, бірақ тіпті олар да Фрименнің еңбектерін келтіреді.

Қолданылуы

Trillium chloropetalum var. гигантеум түрі, құлпынай қызыл гүл жапырақтарымен, 1993 жылы Корольдік бау-бақша қоғамынан Бау-бақшалық еңбек сыйлығын (AGM) алды.