Кіріспе

ХХ ғасырдың ортасындағы сәулет, интерьер, өнім және графикалық дизайн.

ХХ ғасырдың ортасындағы заманауи стиль (МКМ) – интерьер дизайны, өнім дизайны, графикалық дизайн, сәулет және қала құрылысы салаларындағы қозғалыс, ол шамамен 1945 жылдан 1970 жылға дейін АҚШ және Еуропада, АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңінде кең таралды. МКМ стиліндегі интерьер және сәулет 1990 жылдардың соңында басталып, бүгінге дейін жалғасып келе жатқан қайта жандануды басынан өткерді. Бұл термин алғаш рет 1950 жылдардың ортасында қолданыла бастады, ал 1984 жылы жарық көрген Кара Гринбергтің «Mid Century Modern: Furniture of the 1950s» кітабында дизайн қозғалысы ретінде нақты анықталды. Қазіргі таңда ғалымдар мен мұражайлар оны бүкіл әлем бойынша маңызды дизайн қозғалысы деп мойындайды. МКМ дизайны стилі және құрылысы жағынан заманауи болып табылады және сол кезеңдегі модернизм қозғалысына сай келеді. Ол әдетте таза, қарапайым сызықтармен және материалдарды шынайы пайдаланумен сипатталады, сондай-ақ көбінесе декоративтік безендірулерді қамтымайды.

Сәулет

АҚШ-тағы орта ғасыр заманауи қозғалысы – Халықаралық және Баухаус қозғалыстарының американдық көрінісі болды, оның ішінде Гропиус, Флоренс Нолл, Ле Корбюзье және Людвиг Мис ван дер Роэ еңбектері қамтылған. Американдық бөлігі Халықаралық стильге қарағанда формасы жағынан сәл органикалық және ресмилігі төмен болғанымен, ол оған басқаларға қарағанда мықтырақ байланысты. Бразилиялық және скандинавиялық сәулетшілер бұл кезеңде таза әрі қарапайым стильмен және табиғатпен үйлесімділікпен үлкен ықпал етті. Райттың көптеген жобалары сияқты, орта ғасыр сәулеті Американың соғыстан кейінгі қалашықтарына модернизмді әкелу мақсатымен тұрғын үйлерді салуда жиі қолданылды. Бұл стиль кең терезелері мен ашық жоспарлы үйлер арқылы ішкі кеңістіктерді кеңейтуге және сыртқы ортаны ішке кіргізуге баса назар аударды. Көптеген орта ғасыр үйлері сол кездегі инновациялық тіреу және қабырғалық конструкцияны пайдаланды, бұл ауыр тіреу қабырғаларын жойып, шыныдан жасалғандай сезім беретін қабырғаларды құруға мүмкіндік берді. Орта ғасыр дизайнында формамен қатар функция да маңызды болды, мұнда орташа американдық отбасының қажеттіліктерін қанағаттандыруға ерекше мән берілді. Еуропада Ле Корбюзье мен CIAM-ның ықпалы соғыстан кейінгі Еуропаның көп бөлігінде архитектуралық ортодоксияны қалыптастырды, бірақ ол авангардтық Ситуационисттік Интернационалдың сәулеттік қанаттарының, COBRA және лондондық Архиграмның радикалды идеяларымен сынға алынды. Скандинавиялық модернистер, мысалы, Алвар Аалто, Зигурд Леверенц және Арне Якобсен, сондай-ақ Ле Корбюзьедің кейінгі жұмыстарынан шабыттанған интернационалистік мұраның сыни, бірақ ізгіленген қайта қаралуы, «X командасы» сияқты топтармен, оның ішінде структуралистік сәулетшілер Альдо ван Эйк, Ральф Эрскин, Денис Ласдун, Жорн Утзон және Ұлыбританиядағы Жаңа брутализм қозғалысымен қайта қарастырылды. Пионер құрылысшы және жылжымайтын мүліктерді дамытушы Джозеф Эйхлер Лос-Анджелес аймағында, Калифорнияның Сан-Франциско шығанағында және шығыс жағалауындағы тұрғын үйлерге орта ғасыр заманауи сәулетін («Эйхлер үйлері») әкелуде маңызды рөл атқарды. Джордж Фред Кек, оның інісі Виллам Кек, Генри П. Гласс, Мис ван дер Рое және Эдвард Хамрих Чикаго аймағында орта ғасыр заманауи тұрғын үйлерді салған. Мис ван дер Роэдің Фарнсворт үйін жылыту немесе салқындату өте қиын, ал Кектер үлкен шыны терезелерін толықтыру үшін үйлеріне пассивті күн энергиясын пайдалануды енгізген алғашқылардың бірі болды.

Кейс-студия үйлері

Кейс-студиялық үйлер – бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі АҚШ-тағы тұрғын үй құрылысының өркендеу кезеңінде заманауи, тиімді және қолжетімді үлгілік үйлерді жобалау және салуға қатысқан Чарльз және Рей Эймс, Крейг Элвуд, А. Куинси Джонс, Эдвард Киллингсворт, Пьер Коениг, Ричард Нейтра, Ральф Рапсон, Эро Сааринен және Рафаэль Сориано сияқты орта ғасырдың көрнекті сәулетшілерін тарту арқылы архитектуралық үлгілік үйлер сериясын құру бағдарламасы. Бағдарлама 1945 жылы басталды және 1966 жылға дейін жалғасты. Бұл үйлерді сәулет фотографы Джулиус Шульман түсірген.

Өнеркәсіптік жобалау

Скандинавиялық дизайн бұл кезде өте ықпалды болды, стилі қарапайымдықпен, демократиялық дизайнмен және табиғи пішіндермен сипатталады. Шыны бұйымдары (Iittala – Финляндия), керамика (Arabia – Финляндия), үстел ыдыстары (Georg Jensen – Дания), жарықтандыру (Poul Henningsen – Дания) және жиһаз (Данияның заманауи стилі) – жасалған өнімдердің бірнеше түрі. АҚШ-та, Миссисипи өзенінің шығысында, американдық Рассел Райт пен Мэри Райт, Steubenville Pottery үшін дизайн жасаған, ал Венгрияда туған Ева Зейзель, Red Wing Pottery және кейін Hall China үшін дизайн жасап, тамақ ыдыстарындағы тегіс, ағыншақты контурлар трендінде жоғары бағаланған және жарияланған еркін ағын керамикалық дизайндарды жасады. АҚШ-тың батыс жағалауында 1948 жылы өнеркәсіптік дизайнер және қыш өндіруші Эдит Хит (1911–2005) Heath Ceramics компаниясын құрды. Компания соғыстан кейінгі АҚШ-та өркендеген көптеген Калифорниялық қыш өндірушілердің бірі болды және Mid Century заманауи керамикалық ыдыс-аяқ шығарды. Эдит Хиттің "Coupe" желісі әлі де сұранысқа ие және 1948 жылдан бері үздіксіз өндірісте, глазурьдің текстурасы мен түсі кейде ғана өзгеріп отырады. Tamac Pottery компаниясы 1946 және 1972 жылдар аралығында орта ғасырлық заманауи биоморфты асханалық және үй бұйымдарының желісін өндірді.

Әлеуметтік желілер

Дизайн, сәулет, ландшафт, инфрақұрылым және ойын-сауық саласындағы орта ғасырдың өзгерулерін көрсететін баспа материалдары орта ғасырдың 1930 жылдардың басынан 1950 жылдардың соңына дейінгі зығырдан жасалған пошта карточкаларын қамтиды. Бұл карточкалар офсеттік литография арқылы енгізілген жаңашылдықтардың нәтижесінде пайда болды. Карточкалар жоғары мақталы құрамы бар қағаздан жасалған, бұл карточкаға ерекше текстура берді. Ол кезде бұл салыстырмалы түрде арзан процесс болды. Баспа техникасының жетістіктерімен қатар, орта ғасырдың зығыр карточкалары өте жарық бояу түстерін қолдануға мүмкіндік берді. Орта ғасырдың зығыр пошта карточкаларындағы кең ауқымды географиялық бейнелер орта таптың 20-шы ғасырдың ортасында табиғат, жабайы жерлер, технология, жылдамдық және қала туралы кең таралған көзқарастарын көрсетеді. Чикагодағы Курт Тейх – литографияны "Art Colortone" процесімен дамытқан, ең белгілі және ірі баспагер және карточкалардың жариялаушысы болды. Басқа ірі баспагерлерге Сан-Францискодағы Стэнли Пилц ("Pictorial Wonderland Art Tone Series" сериясын құрған), Лос-Анджелестегі Western Publishing and Novelty Company және Бостондағы Tichnor Brothers кіреді. Орта ғасырдың зығыр пошта карточкаларын басып шығару 1950 жылдардың соңында Kodachrome және Ektachrome түсті баспаларына ұступи бастады.