Кіріспе

Аллильдік қайта реттеу немесе аллильдік ауысу – органикалық химиялық реакция, онда қос байланысқа жақын орналасқан орталықтағы реакция қос байланыстың жанындағы атомдар жұбына жылжуына себеп болады:

Ол нуклеофильдік және электрофильдік алмастырудың екеуінде де кездеседі, бірақ көбінесе аллильдік емес алмастыруға қарағанда тежеледі. Мысалы, 1-хлор-2-бутеннің натрий гидроксидімен реакциясы 2-бутен-1-ол және 3-бутен-2-ол береді:

1-хлор-3-метил-2-бутеннің ұқсас алмастыруында екіншілік 2-метил-3-бутен-2-ол 85% өнімділікпен, ал біріншілік 3-метил-2-бутен-1-ол 15% өнімділікпен түзіледі. Аллильдік ауысулар өтпелі күйдегі аллиль аралық қосылысының нәтижесінде пайда болады. Басқа жағынан, олар классикалық нуклеофильдік алмастыруға ұқсас және екімолекулалық және мономолекулалық механизмдерге (сәйкесінше SN2' және SN1'/SNi' алмастырулары) мүмкіндік береді.

SN2' азайту

SN2' редукциясында гидрид аллильдік жағдайда формальды органикалық тотығу кезінде жақсы кететін топты ығыстырып шығарады, бұл Уайтинг диен синтезіне ұқсас. Таксолдың толық синтезінде (C сақинасында) мысал келтірілген: гидрид – литий алюминий гидриді, ал кететін топ – фосфоний тұзы; аллильдік жылжу өнімдегі экзоциклді екі байланыстың пайда болуына себеп болады. Тек циклогексан сақинасы тиісті түрде алмастырылғанда ғана протон жақын орналасқан метил тобына транс-конфигурацияда қосылады.

Электрофильді аллиль ауысулары

Аллиль ауысуы электрофильдермен де жүзеге асуы мүмкін. Төмендегі мысалда, бензальдегидтегі карбонил тобы аллиль спиртімен реакцияға түсуден бұрын диборон қышқылымен белсендіріледі (Принс реакциясын қараңыз): Бұл реакциядағы белсенді катализатор жүйесі – палладий пинцерлік қосылысы мен п-толуолсульфон қышқылының үйлесімі, реакция нәтижесінде бір ғана аймақтық және стереоизомер алынады.