Жорж Гарри Стайн: Ғарыш және модельдеу ракеттерінің пионері
G. Harry Stine
Жорж Стин – модельдеу ракетасының негізін қалаушы, ғылым жазушысы және фантастика авторы (Ли Коррей). Өмірі, еңбектері, Роберт Хайнлайнмен байланысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық жазушы және инженер Джордж Гарри Стайн (26 наурыз 1928 – 2 қараша 1997) модельдік ракета жасаудың негізін қалаушылардың бірі, ғылым және технология туралы жазатын автор, және (Ли Корри есімімен) ғылыми фантастика жазушысы болған.
American writer and engineer
George Harry Stine (March 26, 1928 – November 2, 1997) was one of the founding figures of model rocketry, a science and technology writer, and (under the name Lee Correy) a science fiction author.
Білім және ерте мансап
Стайн Колорадо-Спрингсте өсіп, Нью-Мексико әскери институтында және Колорадо-Спрингстегі Колорадо колледжінде физика мамандығын бітірді. Бітірген соң ол White Sands Proving Grounds-та жұмыс істеді, бастапқыда азаматтық ғалым ретінде, ал 1955 жылдан 1957 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қару-жарақ сынақ орталығында Range Operations бөлімінің басшысы болып қызмет етті. Стайн мен оның әйелі Барбара жазушы Роберт А. Хайнлайнмен дос болды, ол олардың тойын өткізуге көмектесті, себебі Гарридің ата-анасы қайтыс болған еді, ал Барбараның анасының денсаулығы сапарға шығуға мүмкіндік бермейтін. Хайнлайнның бірнеше кітабы олардың біреуіне немесе екеуіне де арналған, әсіресе «Have Space Suit – Will Travel» кітабы. Стайн 1950 жылдардың ортасында «Ли Корри» деген псевдониммен, ал 1980 және 1990 жылдары өз атымен ғылыми фантастика жазды, сондай-ақ «Popular Mechanics» журналына ғылыми мақалалар жазды.
Stine grew up in Colorado Springs and attended New Mexico Military Institute and Colorado College in Colorado Springs, majoring in physics. Upon his graduation he went to work at White Sands Proving Grounds, first as a civilian scientist and then, from 1955 to 1957, at the U. S. Naval Ordnance Missile Test Facility as head of the Range Operations Division. Stine and his wife Barbara were friends of author Robert A. Heinlein, who sponsored their wedding, as Harry's parents were dead and Barbara's mother too ill to travel. Several of Heinlein's books are dedicated one or both of them, most particularly Have Space Suit Will Travel. Stine wrote science fiction under the pen name "Lee Correy" in the mid 1950s and under his own name in the 1980s and 1990s, as well as writing science articles for Popular Mechanics.
Модельдік зымыран
White Sands-тен кейін Стайн бірнеше аэроғарыш компанияларында жұмыс істеді, соңында Мартинде Титан жобасымен айналысты. Бұл жұмыс ұзаққа созылмады: 1957 жылы «United Press» оны «Спутник-1» ұшырылуына қатысты пікірін білу үшін шақырғанда, ол кенеттен жұмыстан босатылды. Ол оларға жаңа ғана жарияланған «Жер серіктері және ғарыш үстемдігі үшін жарыс» кітабынан бір үзіндіні қайталады. Онда ол былай деп жазды: «Тарихтың басынан бері алғаш рет Жердің бірнен астам айы болады. Бұл алдағы бірнеше айда орын алуы мүмкін, немесе сіз осы жолдарды оқып жатқан сәтте орын алған шығар». Ертесі күні оған кеңсесін тазалауды бұйырды. Нақтырақ айтқанда, «Модельдік зымыранның қалыптасу жылдары, 1957–1962 жж.; Жеке естеліктер» (Халықаралық Астронавтика Федерациясы, IAF XXVII Конгресі, Анахайм, Калифорния, 1976 жылғы 10–16 қазан (76 241) еңбегінде, ол: «Мені 1957 жылғы 5 қазанда Мартин компаниясы жұмыстан босатты, себебі мен «United Press» тілшілеріне кеңестіктер өздерінің құрлық аралық баллистикалық зымыранын (МБР) ұшыру құралы ретінде пайдаланғанын (олар оны пайдаланды), «Спутник» бүкіл АҚШ-ты ядролық МБР шабуылына ашық қалдыратынын (әлі де солай), және АҚШ ғарышқа бірінші болып аттанбағанын, себебі бізде тиісті ғарыш бағдарламасы болмады (Эйзенхауэр басшылығымен осы бағдарлама іске аспады) дедім» деп жазды. Уайт-Сэндс кезінде ол жастардан зымырандар туралы сұрақтар алатын, ал 1957 жылдың басында «Механика» журналына зымыран қауіпсіздігі туралы мақала жазды. Біраз уақыттан кейін ол Орвилл Карлайлдан хат алды, ол кішкентай модельдер жасап, оларды қуаттандыру үшін алмастырылатын қатты отынмен жұмыс істейтін қозғалтқыштарды шығара бастады. Стайн Карлайл оған жіберген үлгілерге әсерленді және олар туралы «Механика» журналының қазан айындағы санында мақала жариялады. Мартиннен босатылғаннан кейін ол Карлайлмен байланысқа түсті және екеуі Model Missiles Inc. компаниясын құрды, ол модельдік зымырандар мен олардың қозғалтқыштарын өндіретін алғашқы компания болды. Стайн сонымен қатар Ұлттық зымыран қауымдастығын (бастапқыда Модельдік зымыран қауымдастығы деп аталды) құрды және оның негізгі бөлігіне айналған қауіпсіздік ережесін жазды; ол 1960 жылдардың соңына дейін оның президенті болды. MMI ұзаққа созылмады, себебі олар қызығушылық танытқан бизнестің деңгейіне дайын емес еді және кейбір дұрыс емес бизнес шешімдеріне байланысты. Алғашқы қозғалтқыштарды өндірудегі қиындықтар оларды Вернон Эстесті іздеуге мәжбүр етті, ол оларға 1958 жылдың жазында келді. Эстестің «Mabel» машинасының, алғашқы қозғалтқыш өндіру машинасының жобалануы мен құрастырылуы оның табысының негізі болды және Эстес Индустриесін хобби саласында бәсекелестікке төтеп бере алмайтын позицияға ие етті. Стайн хоббиді танымал ету жұмысын жалғастырды, 1965 жылы «Модельдік зымырандар нұсқаулығы» кітабын жазды, ол жылдар бойы жеті рет қайта басылды. Ол аэроғарыш өнеркәсібіне оралып, өзінің псевдонимімен жазуын жалғастырды, соның ішінде «Жұлдызды жол» романы «Өмір мекені» және «Шаттл құлауы» романдары. Өз атымен ол «Astounding» және оның кейінгі «Analog» басылымдары үшін тұрақты ғылыми деректер жазды. Ол Аполлон бағдарламасы кезінде Линди Дэвис, Чарльз Фридландер және Ричард С. Хогландпен бірге CBS News-тің кеңесшісі болды. Стайн кейде Рик Стернбах пен Майк Окудаға «Жұлдызды жол: Келесі буын» үшін техникалық суретшілер мен кеңесшілер ретінде кеңес берді және осы көмегі үшін «Жұлдызды жол: Келесі буынның техникалық нұсқаулығында» көрсетілді. «Stardance» романындағы (Спайдер Робинсон мен Жанна Робинсонның) «Гарри Стейн» кейіпкері Стайнге құрмет ретінде жасалған.
After White Sands, Stine was employed at several other aerospace companies, finally ending up at Martin working on the Titan project. This job was short lived: he was abruptly fired in 1957 when United Press called him for a reaction to the launch of Sputnik 1, and he repeated to them a passage from his just published book Earth Satellites and the Race for Space Superiority, in which he wrote, "For the first time since the dawn of history, the Earth is going to have more than one moon. This is due to happen within the next few months—or it may have already happened even at the time you are reading this." The next day he was told to clear out his desk. To be more precise, in his "The Formative Years of Model Rocketry, 1957–1962; A Personal Memoir" (International Astronautical Federation, IAF XXVIIth Congress, Anaheim, CA, October 10–16, 1976 (76 241), he wrote "I was fired by the Martin Company on October 5, 1957, for telling United Press that the Soviets had used their ICBM as a launch vehicle (which they had), that Sputnik meant that the entire United States was open to nuclear ICBM attack (which it still is), and that the United States was not first in space because we did not have a serious space program (which we did not under the Eisenhower administration)." Back in his days at White Sands he had handled inquiries from young people concerning rockets, and early in 1957 he wrote an article for Mechanics Illustrated about rocket safety. Shortly thereafter he received a letter from Orville Carlisle, who had begun making small models and, more importantly, replaceable solid fuel engines to power them. Stine was impressed with the samples that Carlisle had sent him, and wrote a cover article for the October MI issue about them. After the Martin firing, he contacted Carlisle and the two of them formed Model Missiles Inc., the first manufacturer of model rockets and their engines. Stine also founded the National Association of Rocketry (initially called the Model Missile Association) and wrote the safety code which became its centerpiece; he served as its president until the late 1960s. MMI was short lived, as they were unprepared to handle the level of business they attracted and because of some poor business decisions. Issues with the production of early engines caused them to seek out Vernon Estes, who came to them in the summer of 1958. Estes's design and construction of "Mabel", the first engine manufacturing machine, was the foundation of his success and put Estes Industries in a dominant position in the hobby which it was never to relinquish. Stine continued to work to popularize the hobby, writing the Handbook of Model Rocketry in 1965, which went on through seven editions over the years. He returned to the aerospace industry, continuing to write under his pen name, including a Star Trek novel called The Abode of Life and the original novel Shuttle Down. Under his own name, he was a regular science fact columnist for Astounding and its later successor Analog. He was a consultant to CBS News during the Apollo program, along with Lindy Davis, Charles Friedlander and Richard C. Hoagland. Stine would also occasionally advise Rick Sternbach and Mike Okuda in their work for Star Trek: The Next Generation as technical artists and advisors, and was credited in Star Trek: The Next Generation Technical Manual for that assistance. The character named "Harry Stein" in the novel Stardance (by Spider Robinson and Jeanne Robinson) is a homage to Stine.
Басқа жұмыстар
Стайн еріктілер / еркін нарық либертариандық идеяларының ғарыш колонизациясымен және азаматтық дипломатия мен әлемдік бейбітшілік құралы ретінде өзара әрекеттесуіне қызығушылық танытты, сондықтан Либертариандық халықаралық ұйымның консультативтік кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. Өмірінің соңына дейін түрлі азаматтық бастамаларды қолдады. "Үшінші өнеркәсіптік революция" кітабынан кейін, ол 1977 жылы Америка Астронавтикалық қоғамының жекеше ғарыш колонизациясы туралы конференциясын ұйымдастыруға шақырылды, мақсаты ғарыш зерттеулеріне ғана назар аудармай, одан ары бағытталған күштерді қайта бағыттау болды. Сол конференцияда ол халықаралық ғарыш қозғалысының негізін қалаушысы ретінде марапатталды. Ол бірден пайда табуға бағытталмаған еркін нарықтар тұжырымдамасына қызығушылық танытты және Роберт А. Хайнлайнмен бірге "жақсылықты қайтару" (pay it forward) тәсілін дамытушы және қолдаушы ретінде танылды, бұл термин Кевин Спейси және тағы басқа жұлдыздар ойнаған осы аттас фильмде де кеңінен танымал болды. "Үшінші өнеркәсіптік революциядан" басқа, ол көпшіліктің назарына ғарыш индустриясының пайдалы және әлеуметтік маңызы бар белсенді даму мүмкіндіктерін жеткізуге арналған бірнеше кітап жазды.
Stine was very interested in the interaction of volunteer/free market Libertarian ideas with space colonization and as a tool of citizen diplomacy and world peace, and so was called to serve as Chair of the Advisory Board of the Libertarian International Organization where he mentored various citizen initiatives until his death. In the wake of his book, The Third Industrial Revolution, he was asked to co organize the American Astronautical Society 1977 conference on private space colonization to re channel focus away from space exploration alone, and where he received an award as a founder of the international space effort. He was interested in the concept of non immediate profit driven free markets, and was seen as a developer and defender of the "pay it forward" approach with Robert A. Heinlein, a term also popularized in a movie of that name, starring Kevin Spacey and other stars. In addition to The Third Industrial Revolution, he wrote several other books encouraging public awareness of the possibilities of a lucrative and socially beneficial active space industry.