Кіріспе

Жосеон династиясы кезінде білім беру негізінен студенттерді мемлекеттік қызметке дайындауға бағытталған. Көптеген студенттердің басты мақсаты – мемлекеттік емтихан, яғни гвагеодан сәтті өту болатын. Білім беру мекемелері елде кеңінен таралған және мемлекеттік және жекеменшік болып екіге бөлінетін. Ең жоғары мемлекеттік мекеме – Сеулде орналасқан Сеонггюнгван. Одан төмен сахак (사부학당) – техникалық білім беретін төрт мектеп, және хянггё – Сегіз провинцияның әрқайсысы қолдаған мектептер болды. Хянггё көп ұзамай тоқырап қалды, ал Жосеон кезеңінің көп бөлігінде білім беруде екі түрлі жеке мектептер басымдық құрды: совон (көбінесе аристократияға арналған дайындық мектептері) және содан (бастауыш білім беретін жеке ауылдық мектептер).

Мемлекеттік қызмет емтихандары

Гвагео деп аталатын мемлекеттік қызмет емтихандары студенттердің Қытай классикасын ресми неоконфуциандық идеология тұрғысынан түсіндіру қабілетін бағалады. Гвагео азаматтық және әскери бөлімдерге бөлінді. Гвагео жүйесі Горё династиясында құрылған, бірақ Жосон дәуірінде өзінің ең биік сатысына жетті. Жосон әулетінің кезінде асыл тегі білім деңгейімен анықталды; әдетте, сот емтихандарын сәтті тапсыру жоғарғы сыныпқа өтуге жеңілдетілген жол ашты. Янбан деп аталатын жоғарғы тап екі топқа бөлінді: мунбан немесе мунгва, олар азаматтық қызметкерлер мен әскери шенеуніктер болды. Соттың лауазымдарына қарай емтихандардың түрлері әртүрлі болды; екі алдын ала мемлекеттік қызмет емтиханы – согва, одан кейін бір жоғары мемлекеттік қызмет емтиханы – даегава өтті. Осы үш емтиханды біріктіргенде, ол мунгва деп аталды. Согва екі кіші емтиханнан тұрды: конфуций классикасын тексерген саенгвон си және эссе жазуды қамтитын джинса си. Әскери емтихан, мугва, әскери дайындықтан өтуді, сондай-ақ «Төрт кітап пен Үш классика» деп белгілі конфуций классикасын және заңнамалық теорияны білуді талап етті. Алғашқы мунгва емтихандары 1399 жылы өткізілді, ал 1402 жылдан 1894 жылға дейін 801 мугва емтихан сессиясы ұйымдастырылды. 1392 мен 1897 жылдар аралығында жоғары мемлекеттік қызмет емтиханы – даегавадан шамамен 15 150 адам өтті.

Медициналық лицензиялық тексерулер

Медициналық тексерулер, ұйғва деп аталатын, азаматтарды емдеуші дәрігерлер үшін міндетті талап болған жоқ; жалғыз талап – шәкірттік, одан кейін азаматтық дәрігерлер медициналық жұмысын бастауға құқылы болды. Патшалық дәрігерлер мен шенеуніктер емтиханды тапсырып, одан кейін лицензия алған. Дәрігерлер патшаның денсаулығы үшін жауапкершілікті қабылдамас бұрын мұндай емтихандарды міндетті түрде тапсыру керек еді. Медициналық лицензия алуға арналған емтихандар 1894 жылға дейін өткізілді, сол жылы мемлекеттік қызмет емтихан агенттігі таратылды. Осыған дейін барлық әлеуметтік статустар жүйесі, үміткерлер саны, рәсімдер, тестілеу әдістері және агенттік қатаң түрде сақталды.

Сеонггюнгван

Сеонггюнгван Жосеон мемлекетіндегі ең жоғары білім беру мекемесі болды және бүкіл елден ғалымдарды өзіне тартты. Ол Горео кезеңіндегі Гукджагамға негізделген.

Конфуцийлік оқу бағдарламасы

Корей конфуциандық оқу бағдарламасы 15-ке жуық негізгі еңбектер мен көптеген түсіндірмелерге негізделген қытай білім беру жүйесінде қалыптасқан, сондай-ақ белгілі бір тақырыптар бойынша бағаланатын емтихандар жүргізілді. Бұл еңбектердің бәрі Жосонның академиялық жазба тілі – қытай тілінде жазылған. Көбінесе қолданылатын кіріспе оқулығы – Чжу Сидің түсіндірме еңбегі «Кіші білім».

Сомби

Әр түрлі әлеуметтік топтардың алдыңғы қатарында неоконфуцийдік білімге берілгендігімен танылған, джентльмен ғалымдар деп аталатын Сонбилер болды. Олардың әлеуметтік статусы көбінесе жоғары болды. Көбінесе олар конфуцийлік ілімдерді өзіне қатаң талап ету арқылы білімдерін және мінез-құлқын жетілдіруге тырысты, соның нәтижесінде халықты басқаруға лайықты болатын. Әдетте, Сонбилер ғалым-әкімдер болуды мақсат тұтты. Сонбилердің білімі Сеохак негізінде, атап айтқанда, «Жас өрендерге арналған оқу» сабақтарымен басталды. Сеохак жас балалардың моральдық тәрбиесі үшін пайдаланылды және тазалық, әдептілік сияқты мінез-құлық принциптеріне ерекше мән берді. Моральдық тәрбие барлық әлеуметтік топтарда жүргізілсе де, жоғары топқа жататын Сонбилердің моральдық тәрбиесіне айрықша көңіл бөлінді.