Кіріспе

Силла мемлекетіндегі элиталық жауынгерлер тобы, Силланың элиталық жастары – Хваранг (hangul=화랑) – Корея түбегіндегі ежелгі Силла патшалығының 6 ғасырдың ортасынан 10 ғасырдың басына дейін болған ерлердің элиталық жауынгерлер тобы еді. Бұл оқудың барлық салаларын зерттейтін, бастапқыда өнер, мәдениет және негізінен корей буддизмінен бастау алған діни білімдерді үйрену үшін жиналатын білім беру орталықтары және әлеуметтік клубтар болатын. Қытай деректерінде "Гүл жастары" тек олардың дене бітіміне тоқталып айтылған. Хварангтың тарихы 1945 жылғы Кореяның Ұлттық азаттық күнінен кейін ғана кеңінен танылды, содан кейін Хваранг символдық мәнге ие болды. Хварангтарды Хяндо ("иістілер" немесе "иісті шәкірттер" – 향도; 香徒) деп те атады, ал "хваранг" сөзі мен оның колданыстағы туындылары плейбойдан шаманға, тіпті әйел шаманның күйеуіне дейін алуан түрлі мағыналарда қолданылды. Бұл сөз 12 ғасырға дейін жиі қолданылып келді, бірақ көбінесе жағымсыз мағынада айтылды.

Хварангтың дәстүрлі дереккөздері

Хваранг туралы ақпарат негізінен Самгук Саги (1145) және Самгук Юса (шамамен 1285) тарихи еңбектерінде, сондай-ақ жартылай сақталған Хаэдун Госеунджон (1215) кітабында кездеседі, ол Кореяның Үш Патшалығының әйгілі монахтарының өмірбаяндарының жинағы. Бұл үш еңбек те қазір қолжетімсіз негізгі дереккөздерге сілтеме жасайды, олардың ішінде: 1) 9-10 ғасырлардағы Силла ғалымы Ч'о Ч'и Вонның Налангқа арналған ескерткіш стеласы (Нанг қосымшасына қарағанда, бұл Хваранг болған болуы мүмкін); 2) Тан шенеунігі Линг Хученгтің Силла туралы ерте Тан есебі – «Синлуо гуожи»; және 3) Ким Дэ Мунның «Хваранг Сеги» (Хваранг шежіресі), ол 8 ғасырдың басында құрастырылған. 1980 жылдардың соңында Оңтүстік Кореяның Гимхэ қаласында «Хваранг Сеги» қолжазбасы табылған. Ғалым Ричард Макбрайд оны жасалма деп санайды.

Уонхуа

Самгук Саги мен Самгук Юсаның мәліметінше, Хварангтардан бұрын Вонхва деп аталатын екі әйел тобы болған. Вонхуаның нақты мәні мен қызметі де әлі анық емес, кейбір ғалымдар оларды сарай сұлулары немесе жақсы көрінетін әйелдер деп санайды. Дегенмен, олардың этикалық білім алғанын ескеретін болсақ, бұл Вонхуаға қатысты кейінгі патриархалды түсіндіру болуы мүмкін. Кореяның Жосонға дейінгі дәуірінде әйелдердің әлеуметтік рөлі айтарлықтай жоғары болған, әсіресе Силла мемлекетінде үш патшайым билік құрған. Екі деректе де Силланың Цзиньхэюнь патшасы тұсында әдемі қыздардың тобы іріктелгенін және оларға туыстық сезімге, адалдыққа және шыншылдыққа үйреткенін жазады (нақты датасы көрсетілмеген, ал кейбір ғалымдар мұның Цзиньхэюнь билігі кезінде болғанына күмән келтіреді). Алайда, Вонхуаның екі тобының басшылары Наммо (南毛) мен Джунчжон (俊貞) бір-біріне қызғанышпен қарады. Джунчжон өзінің қарсыласын өлтірген соң Вонхуа тобы таратылды. Бұл оқиғаның егжей-тегжейі, әрине, миф пен аңызға негізделгенімен, сектаның құрылуына қатысты фактілер түрлі құжатталған деректермен расталған. Біріншіден, «воньхуа» термині «вонь» (源) – «көз», «бастау» сөздерінен тұрады және бұл сектаның негізін қалаушыларды білдіреді деп айтуға болады, ал «хва» (花) – «гүл» сөзі бір нәрсені іздеуге көп уақыт пен күш жұмсаған адамды, яғни адал жандарды білдіреді. Вонхуа жағдайында бұл – философия мен өнерге деген адалдық. Сонымен қатар, Наммо мен Джунчжон есімдері осы екі әйелдің сарайда қолданған лақаптары болуы мүмкін, бірақ олардың сипаттамаларын елемеуге болмайды. Наммо – салғырт, бірақ сәтті немесе туа біткен қабілетімен көзге түсетін, сондықтан одан әрі білім алуға құштар емес адамды білдіреді. Ал Джунчжон – талантты және ізгі адамды көрсетеді, тіпті оның кісі өлтіруге бейімділігіне қарамастан. Егер біреудің белгілі бір мақсатқа жету үшін көп еңбектенуі керек болса, ал оның қарсыласы, әсіресе бәсекелес, сол мақсатқа айтарлықтай аз күш жұмсап қол жеткізсе, онда қызғаныш сезімі оны билеуі мүмкін деген тұжырымға келу логикалық.

Эволюция

VI ғасырда Силланың нығаюы мен кеңеюі және Үш патшалық арасындағы әскери бәсекелестік күшейген кезде, Силла сарайы Хварангқа көбірек қызығушылық танытты. Хваранг топтарын әдетте аристократиялық тегі бар жастар басқарды, ал мемлекет ұйымды бақылау үшін жоғары дәрежелі шенеунікті тағайындады. Хварангтар VI және VII ғасырларда атқа міну, қылышпен қару қолдану, садақ ату, сүңгі қылышпен лақтыру, тас лақтыру, поло және баспалдақпен көтерілу жаттығуларын орындады. VII ғасырға қарай ұйымның беделі артып, бірнеше жүз топқа дейін жетті. Генерал және мемлекеттік қызметкер Ким Бусик құрастырған «Самгук Саги» кітабында белгілі бір Хварангтардың әскери ерліктеріне баса назар берілсе, «Самгук Юса» кітабында топтың буддалық іс-әрекеттеріне баса назар берілген. «Самгук Саги» кітабының өмірбаяндық бөлімі Гай конфедерациясына, содан кейін Бэкже және Когурёға қарсы күрес кезінде өзгелерден ерекше көзге түскен жас Хварангтар туралы айтады. «Хваранг Сеги» кітабында келтірілгендей, «Самгук Саги» мен «Хаэдун Госеунджонда» жазылған: «Олардан қабілетті министрлер мен адал қызметкерлер таңдалады, ал жақсы генералдар мен батыл жауынгерлер олардан туады». Хварангтар буддалық, конфуцийшілік және шамандық идеалдардың күшті ықпалында болды. Қытайлық бір шенеунік жазғандай: «Олар [Силлалықтар] асыл текті отбасылардан әдемі ұлдарды таңдап, оларды косметикамен және әдемі киіммен безендіріп, оларды Хваранг деп атайды. Халықтың бәрі оларға құрметпен қарап, қызмет етеді».

Таратылуы

Біріккен Силла құрылғаннан, Силла-Тан соғысы аяқталғаннан және Тан әулетімен қарым-қатынас қайта жанданғаннан кейін, Хваранг бейбіт кезеңде ықпалы мен мәртебесінің көп бөлігін жоғалтты. Бұл ұйым түрлі атаулармен Силла элитасының әлеуметтік клубы деңгейіне төмендеді. Силла құлағаннан кейін олар жоғалып, бірақ Корей әулеті кезеңінде сақталды және Жосон әулетінің басында ресми түрде таратылды.

Басқа қолданыстар

Силла құлағаннан кейін, хваранг термині сақталып қалды және мағынасы тағы өзгерді. Чхо Седжиннің (최세진) 1527 жылы жарық көрген «Хунмонг жахое» (훈몽자회) кітабында хваранг термині тіпті еркек жынысты проституциямен айналысатын адам ретінде де қолданылады. Бүгінде «Хваранг» атауы түрлі мектептердің, ұйымдардың және компаниялардың аттарында жиі кездеседі. Тхэквондодағы «Hwa Rang» формасы, сондай-ақ бірнеше дәстүрлі стильдер Хварангтың құрметіне аталған. Оңтүстік Кореяның қарулы күштеріне таратылатын темекі бренді «Хваранг» деп аталды. «Хварангдо» – ежелгі Хваранг жауынгерлері мен олардың мұрасынан шабыттанған қазіргі корейлік жекпе-жек өнері. «Tekken» ойындарының кейіпкерлерінің бірі – Хворанг, ол тэквондо стилінде жекпе-жекке қатысады. Ұлы шебер Хо Сик Пак өзінің жекпе-жек федерациясын Хварангтың құрметіне «Хва Ранг Дүниежүзілік Тан Су До Федерациясы» деп атады. Силла "新羅 花郎徒" 興武大王·將軍 金庾信 Ким Ю син – корольдік әулеттен тараған, Ким Чул – нақты жағдайда қолданылатын өзіне қорғану өнерін (Хосинсоль) құрастырушы.