Корея атауларының этимологиясы

Кіріспе

Қазірде қолданылып жүрген Кореяның әртүрлі атаулары бар, олардың бәрі ежелгі корейлік мемлекеттер мен династияларының атауларынан туындаған. Атауды таңдау көбінесе тілге, қолданушының қазіргі корей елдерінің бірін немесе екеуін атауына, тіпті қолданушының корей қақтығысына қатысты саяси көзқарасына байланысты. Корея атауы – экзоним, ол Goryeo немесе Koryŏ сөзінен шыққан. Солтүстік Корея да, Оңтүстік Корея да ағылшын тілінде осы атауды қолданады. Дегенмен, корей тілінде екі Корея біртұтас елді атау үшін әртүрлі терминдерді пайдаланады: Солтүстік Кореяда Жосон ([[wikt:조선, [[wikt:朝鮮]]), ал Оңтүстік Кореяда Хангук ([[wikt:한국, [[wikt:韓國]]).

Тарих

Корея тарихының ең ерте жазбалары ханжа деп аталатын қытай таңбаларымен жазылған. Хангул ойлап табылғаннан кейін де корейлер корей есімдерін ханжа арқылы жазуды жалғастырды, мағынасын аудастырып, дыбыстарын транслитерациялап немесе осы екеуін қатар қолданып. Сонымен қатар, бір таңбаның айтылуы корей тілінде және түрлі корей диалектілерінде әлдеқандай өзгешеліктерге ие, және уақыт өте келе өзгеріп отырды. Осы себептердің бәріне, сондай-ақ сирек және кейде бір-біріне қайшы келетін жазба деректерге байланысты, ежелгі есімдердің бастапқы мағынасын немесе айтылуын анықтау көбінесе қиындық тудырады.

Гочжосон

108 жылға дейін Солтүстік Корея мен Маньчжурияның бір бөлігі Годжосонның бақылауында болды. Қазіргі қытай жазбаларында ол , деп жазылған, ол қазіргі корей тілінде Жосон (조선) деп айтылады. Тарихи тұрғыдан бұл таңбалар корей тілінде 됴션 Dyosyen деп оқылған; 조선 Жосон – бұл корей тілінің фонологиясындағы соңғы өзгерістерді көрсету үшін реформаланған өте жақында жасалған орфография. «Го» префиксі «ежелгі» немесе «көне» дегенді білдіреді, бұл оны кейінгі Жосон әулетінен ерекшелейтін тарихи конвенция. Жосон атауын Қытай мен Жапонияда тұратын Солтүстік Кореялықтар мен корейлер әлі күнге дейін Корея түбегін атау үшін, сондай-ақ Корей Халық Демократиялық Республикасының (Жосон) ресми корей тіліндегі атауы ретінде қолданады. 朝鮮 Жосонның туыс сөздері көптеген Азия тілдерінде, мысалы жапон, вьетнам және қытай тілдерінде Корея түбегіне сілтеме жасау үшін қолданылады. Мүмкін, қытай әріптері корей тіліндегі түпкілікті атауды фонетикалық түрде жазып алған, мысалы, «Жюсин» деп айтылған. Кейбіреулер бұл атаудың қытай тіліндегі 肅愼 (숙신, Suksin (этникалық топ)), 稷愼 (직신, Jiksin) және 息愼 (식신, Siksin) деген сөздерге сәйкес келетінін болжайды, бірақ соңғы атаулар, басымен, Джурчен халқының ата-бабаларын сипаттаған болуы мүмкін. Басқа ғалымдар 朝鮮 сөзінің Gojoseon астанасы Асадаль (아사달) корей тілінің аудармасы екенін санайды: «аса» – «таң» деген мағынаны білдіретін алтай тілдік түбір, ал «даль» – «тау» дегенді білдіреді, бұл Гогурё жер атауларының жиі кездесетін жұрнағы (соңғы буынды транскрипциялау үшін 鮮 «жаңа» таңбасын қолдану, орта корей тілінің ежелгі ата-бабасының айтылуына негізделген болуы мүмкін). Осы таңбаларды ағылшын тіліне аударудың алғашқы әрекеттері Корея үшін «Таңғы тыныштық елі» деген сөз тіркесінің пайда болуына әкелді, бұл Жапония үшін «Күннің шығуы елі» деген сөзбен салыстырылады. Сөздері қиялға толы болғанымен, аударманың мәні дұрыс.

Until 108 BC, northern Korea and part of Manchuria were controlled by Gojoseon. In contemporaneous Chinese records, it was written as , which is pronounced in modern Korean as Joseon (조선). Historically, these characters have been read in the Korean language as 됴션 Dyosyen; 조선 Joseon is a very recent spelling, reformed to reflect recent changes in the phonology of the Korean language. The prefixing of Go , meaning "old" or "ancient," is a historiographical convention that distinguishes it from the later Joseon Dynasty. The name Joseon is also now still used by North Koreans and Koreans living in China and Japan to refer to the peninsula, and as the official Korean form of the name of Democratic People's Republic of Korea (Joseon). Cognates of 朝鮮 Joseon are also used in many Asian languages, such as Japanese, Vietnamese, and Chinese, to refer to the Korean Peninsula. Possibly the Chinese characters phonetically transcribed a native Korean name, perhaps pronounced something like "Jyusin". Some speculate that it also corresponds to Chinese references to 肅愼 (숙신, Suksin (ethnic group)), 稷愼 (직신, Jiksin) and 息愼 (식신, Siksin), although these latter names probably describe the ancestors of the Jurchen people. Other scholars believe 朝鮮 was a translation (like Japanese kun'yomi) of the native Korean Asadal (아사달), the capital of Gojoseon: asa being a hypothetical Altaic root word for "morning", and dal meaning "mountain", a common ending for Goguryeo place names (with the use of the character 鮮 "fresh" to transcribe the final dal syllable possibly having been based on the pronunciation of the ancient ancestor of Middle Korean dɔl > Modern Korean 달 dal "sweet"). An early attempt to translate these characters into English gave rise to the expression "The Land of the Morning Calm" for Korea, which parallels the expression "The Land of the Rising Sun" for Japan. While the wording is fanciful, the essence of the translation is valid.

Хан

Годжосон құлаған кезде Оңтүстік Кореядағы әртүрлі тайпалар конфедерацияларға бірікті, олар бірлесіп Самхан (삼한, 三韓, "Үш хан") деп аталды. Хан – корей тіліндегі "жетекші" немесе "үлкен" мағынасын беретін түбір, мысалы, марипган ("патша", ескіше), ханаби ("әже", ескіше) және ханбат ("Ұлы жазық", Дэджонның ескіше атауы). Хан қытай жазбаларында (한), (간), (간), (간) деп жазылған. Корей тіліндегі Хан атауы этимологиялық тұрғыдан қытай мемлекеті 韓; hán-нан, бір ғана қытай таңбасын бөліссе де, және Хан (漢; hàn) әулетімен байланысты этностық топтан бөлек. VII ғасырдан бастап "Самхан" атауы Кореяның үш патшалығымен бірдей мағынаға ие болды. Самгук саги мен Самгук юсаға сәйкес, Силла Бейкдже және Когурё босқындарын қабылдау үшін "Самханды біріктіру" (삼한일통) саясатын жүзеге асырды. 1982 жылы Чхонджу қаласында 686 жылға дейінгі ескерткіш тастан табылған жазуда: "Үш хан біріктірілді және мемлекет кеңейтілді" делінген. Горео дәуірінде Самхан бүкіл Кореяны білдіретін кең таралған атауға айналды. Самхан атауын Кореяның үш патшалығын атау үшін қолдану Тан әулеті кезінде де кең таралған. Тан әулеті Когурёны Махан деп те атаған, мысалы, 645 жылы Тан құжатында Когурё генералдары "Махан басшылары" (마한추장) деп аталған. Горёо атауы – Когурё атауының қысқартылған түрі, ол алғаш рет 5 ғасырда Чансу билігі кезінде қолданылған. Жібек жолы арқылы парсы және араб саудагерлері Силла және Горео туралы білімді Үндістан мен Таяу Шығысқа жеткізді. Горёо итальян тілінде "Каули" деп аударылды, бұл Марко Поло өзінің саяхаттарында елді атағанда қолданған атау, ол қытайша Gāolí түрінен алынған. 1392 жылы әскери төңкеріс нәтижесінде құрылған жаңа әулет ежелгі Годжосон мемлекетінің атымен Жосон (조선, 朝鮮, Chosŏn) атауын қайта жаңғыртты. Бұл мемлекет үшін тағы бір атау – Хварьёнг болуы мүмкін еді, бірақ соңында Чосонның Тэхосы Чосонды таңдады. Жосон ханжасы ағылшын тіліне "таңғы тыныштық" деп аударылған, кейде "таңғы жаңару" немесе "таңғы сәуле" деп те аударылады. Кореяның ағылшын тіліндегі лақап аты "Таңғы тыныштық елі" болды, бірақ бұл түсіндірме корей тілінде жиі қолданылмайды және корейлер үшін ағылшын тілінен кері аударма ретінде таныс. "Таңғы жаңару" деп түсіндіру ғана дұрыс, ал "таңғы тыныштық" және "таңғы сәуле" түсіндірмелері қиялға берілген. "Таңғы тыныштық елі" лақап атын Персиваль Лоуэлл 1885 жылы жарық көрген "Чосон, таңғы тыныштық елі" атты кітабында алғаш рет қолданды. 1897 жылы мемлекет Даехан Йегук (대한제국, 大韓帝國, "Ұлы Хан империясы", ағылшын тілінде Корея империясы) деп аталды. Хан атауы Самханға, атап айтқанда Кореяның үш патшалығына сілтеме жасады, оңтүстік Корея түбегіндегі ежелгі конфедерацияларға емес. Ал Солтүстік Корея Кореяның Демократиялық Халық Республикасы деп аударылатын Чосон Минджуу Инмин Конгвагук (조선민주주의인민공화국, 朝鮮民主主義人民共和國) аталды. Атаудың әрбір бөлігі мұқият таңдалды. "Корея" деген қысқаша атау үшін Чосон табиғи таңдау болды, өйткені ол отарлау кезеңінде түбекке сілтеме жасау үшін қолданылған. Атаудың толық түрі үшін республиканы білдіретін Конгвагук сөзі қолданылды, себебі ол Мингукке қарағанда солшыл коннотацияға ие. Солтүстік корейліктер бұрынғы Шығыс блогында қолданылған атауды қабылдағысы келді. "Халық Республикасы" мен "Демократиялық Республика" арасында таңдау ұсынылды, өйткені олар сәтке ғана болған Украина Халық Кеңесінің Республикасы мен Фин Демократиялық Республикасының атауларында қолданылған. "Халық Республикасы" Корея Коммунистік партиясының Пак Хон Ёніне ұнады және ол босатылғаннан кейін Сеулде құрылған уақытша Корея Халық Республикасы (ҚХР) қолданған. "Демократиялық Республика" Мао Цзэдунның Жаңа демократия тұжырымымен байланысты, ол Кореяның Жаңа Халық партиясының Ким Тубонгқа әсер етті. Партиясы Солтүстік Кореяның Жұмысшылар партиясымен біріккеннен кейін, бұл тұжырым Ким Ир Сеннің сөйлеу тіліне енді. Ким "Халықтық демократиялық республика" туралы айта бастады. Бұл елдің нақты билігі, Кеңес Азаматтық Әкімшілігі, басқа тәртіппен болса да, "Халық Демократиялық Республикасы" (Ланг ру) деп жазды. Осылайша елдің атауы корей тілінде "Кореяның Демократиялық Халық Республикасы" және орыс тілінде "Кореяның Демократиялық Халық Республикасы" болды, екі тарап та атаудың авторлары екенін мәлімдеуге мүмкіндік алды.

Around the time of Gojoseon's fall, various chiefdoms in southern Korea grouped into confederacies, collectively called the Samhan (삼한, 三韓, "Three Han"). Han is a native Korean root for "leader" or "great", as in maripgan ("king", archaic), hanabi ("grandfather", archaic), and Hanbat ("Great Field", archaic name for Daejeon). Han was transliterated in Chinese records as labels=no (한), labels=no (간), labels=no (간), and labels=no (간). The Korean name Han is etymologically disconnected from both the Chinese state 韓; hán, despite sharing the same Chinese character, and the Han (漢; hàn) dynasty along with the associated ethnicity. Beginning in the 7th century, the name "Samhan" became synonymous with the Three Kingdoms of Korea. According to the Samguk sagi and Samguk yusa, Silla implemented a national policy, "Samhan Unification" (삼한일통), to integrate Baekje and Goguryeo refugees. In 1982, a memorial stone dating back to 686 was discovered in Cheongju with an inscription: "The Three Han were unified and the domain was expanded." By the Goryeo period, Samhan became a common name to refer to all of Korea. The use of the name Samhan to indicate the Three Kingdoms of Korea was widespread in the Tang dynasty. Goguryeo was alternately called Mahan by the Tang dynasty, as evidenced by a Tang document that called Goguryeo generals "Mahan leaders" (마한추장) in 645. The name Goryeo was the shortened form of Goguryeo and was first used during the reign of Jangsu in the 5th century. Through the Silk Road trade routes, Persian and Arab merchants brought knowledge about Silla and Goryeo to India and the Middle East. Goryeo was transliterated into Italian as "Cauli", the name Marco Polo used when mentioning the country in his Travels, derived from the Chinese form Gāolí. In 1392, a new dynasty established by a military coup revived the name Joseon (조선, 朝鮮, Chosŏn), after the ancient state Gojoseon. The alternative name for this nation could have been Hwaryeong, but in the end, Taejo of Joseon decided to go with Joseon. The hanja for Joseon have been translated into English as "morning calm" and sometimes rather as "morning freshness" or "morning radiance" and Korea's English nickname became "The Land of the Morning Calm"; however, this interpretation is not often used in the Korean language, and is more familiar to Koreans as a back translation from English. Only the interpretation as "morning freshness" is plainly viable, with "morning calm" and "morning radiance" being rather fanciful interpretations. The nickname "Land of the Morning Calm" was coined by Percival Lowell in his book, "Chosön, the Land of the Morning Calm," published in 1885. In 1897, the nation was renamed Daehan Jeguk (대한제국, 大韓帝國, literally, "Great Han Empire", known in English as Korean Empire). Han had been selected in reference to Samhan, specifically the Three Kingdoms of Korea, not the ancient confederacies in the southern Korean Peninsula. Meanwhile, the North became Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk (조선민주주의인민공화국, 朝鮮民主主義人民共和國), translated in English as the Democratic People's Republic of Korea. Each component of the name was carefully selected. Chosŏn was the natural choice for the short form, "Korea", since it had been used throughout the colonial period to denote the Peninsula. For the long form of the name, Konghwaguk was used for republic because of its leftist connotations over Minguk. North Koreans wanted to adopt something that had already been used in the Eastern Bloc to borrow legitimacy. A choice was presented between a "People's Republic" and a "Democratic Republic", because they had been used in the names of the short lived Ukrainian People's Republic of Soviets and the Finnish Democratic Republic, respectively. "People's Republic" was favored by Pak Hon yong of the Communist Party of Korea and it had already been used by the temporary People's Republic of Korea (PRK) formed in Seoul after liberation. "Democratic Republic", on the other hand, was associated with Mao Zedong's concept of New Democracy, which influenced Kim Tu bong of the New People's Party of Korea. After his party merged with the Workers' Party of North Korea, the concept found its way to Kim Il Sung's parlance. Kim began to speak of a "Democratic People's Republic". This was echoed by what the true authorities of the country, the Soviet Civil Administration, prescribed, albeit in different order: "People's Democratic Republic" (Lang ru). Thus the name of the country became the "Korea(n) Democratic People's Republic" in Korean and "Korean People's Democratic Republic" in Russian so that both parties could claim that they were behind the coining.

Корея

Бүгінде оңтүстік кореялықтар Кореяны тұтастай немесе Оңтүстік Кореяны Хангук (한국, 韓國) деп, ал Оңтүстік Кореяны – Намхан (남한, 南韓; "Оңтүстік Хан"), Солтүстік Кореяны – Бухан (북한, 北韓; "Солтүстік Хан") деп атайды. Оңтүстік Корея Солтүстік Кореяны көбінесе Ибук (이북, 以北; "Солтүстік") деп атайды. Оңтүстік кореялықтар Кореяны жиі "ури нара" (우리나라) деп атайды, бұл "біздің ұлтымыз" немесе "біздің еліміз" дегенді білдіреді. Корея Республикасының корей тіліндегі ресми атауы – "Даехан Мингук" (대한민국, 大韓民國; әдетте "Корея Республикасы" деп аударылады). Солтүстік кореялықтар Корея, Оңтүстік Корея және Солтүстік Кореяны атағанда тиісінше Чосон, Намчосон (남조선, 南朝鮮; "Оңтүстік Чосон") және Пукчосон (북조선, 北朝鮮; "Солтүстік Чосон") терминдерін қолданады. Дегенмен, "Пукчосон" термині солтүстікте сирек қолданылады, бірақ ол соғысқа дейінгі дереккөздерде, мысалы, Ким Ир Сеннің әнінде кездеседі. 1970 жылдары Ким Ир Сен Солтүстік Корея Оңтүстік Кореяны басып алған жағдайда елдің корей тіліндегі атауы "Корио" болуы мүмкін екенін ұсынды. Солтүстік Кореядағы туристік аймақтарда және Оңтүстік Корея мен Солтүстік Корея арасындағы ресми кездесулерде Намчеук (남측, 南側) және Букчеук (북측, 北側) немесе "оңтүстік жақ" және "солтүстік жақ" терминдері Намчосон мен Буханның орнына қолданылады. Корей тілі Оңтүстікте Хангукэо (한국어, 韓國語, корей тіліне қатысты) немесе Хангукмал (한국말, 韓國말, тек ауызша корей тіліне қатысты) деп, ал Солтүстікте Чосонмал (조선말, 朝鮮말) немесе Чосонё (조선어, 朝鮮語) деп аталады. Корей жазуы Оңтүстік Кореяда хангуль (한글) және Солтүстік Кореяда Чосонгуль (조선글) деп аталады. Корея түбегі Оңтүстікте Ханбандо (한반도, 韓半島) және Солтүстікте Чосон Бандо (조선반도, 朝鮮半島) деп аталады.

Үлкен Қытай

Қытай, Гонконг, Макао және Тайвань сияқты қытай тілінде сөйлейтін аймақтарда Кореяның қай үкіметіне жақындығына байланысты бірнеше терминдерге қатысты әртүрлі атаулар қолданылып келген, бірақ біртіндеп үйлесімділікке қарай үрдіс байқалады. Қытай тілінде Корей түбегін көбінесе Чхаосиан Бандао (朝鲜半岛) деп атайды, ал сирек жағдайларда Хан Бандао (韩半岛) деп атайды. Этникалық корейлерді Дахан Минзу (大韩民族) емес, Чхаосианзу (朝鲜族) деп атау да бар. Дегенмен, Оңтүстік корейлерді атау үшін Hánguó rén (韩国人) термині қолданылуы мүмкін. Оңтүстік Кореямен дипломатиялық қарым-қатынас орнатқанға дейін Қытай Халық Республикасы тарихи корей атауы Чхаосианды (朝鲜 "Чосон" немесе "Чхосон") қолданған, Оңтүстік Кореяны Нан Чхаосиан (南朝鲜 "Оңтүстік Чосон") деп атаған. Дипломатиялық байланыстар қайта жаңарғаннан бері Қытай екі тараптың қалауынша, Солтүстік Кореяны Чхаосиан, ал Оңтүстік Кореяны Хангуо (韩国 "Хангук") деп атап келеді. Корей тілі Чхаосианю (朝鲜语) немесе Хангуою (韩国语) деп те аталуы мүмкін. Корея соғысы ресми түрде Канмей Юаньчао Чжаньчжэн (抗美援朝战争 "Америкаға қарсы тұру және Кореяға көмек көрсету соғысы") деп аталады, бірақ Чхаосиан Чжаньчжэн (朝鲜战争) термині ресми емес жағдайларда да қолданылады. Тайвань болса Оңтүстік Корея атауларын қолданады, Солтүстік Кореяны Бэйхан (北韩 "Солтүстік Хан") және Оңтүстік Кореяны Наньхан (南韩 "Оңтүстік Хан") деп атайды. Қытай Республикасы бұрын Оңтүстік Кореямен дипломатиялық қарым-қатынас орнатқан, бірақ ешқашан Солтүстік Кореямен қарым-қатынас жасамаған. Осы себепті бұрын Кореяны атау үшін Хангуо (韩国) қолданылған, ал Тайвань оқулықтары Кореяны біртұтас мемлекет ретінде қарастырған. Қытай Республикасы Сыртқы істер министрлігі Демократиялық прогрессивті партия үкіметі кезінде Солтүстік және Оңтүстік Кореяны екі бөлек ел деп санайды. Алайда, Тайваньдағы жалпы қолданыста Солтүстік Кореяны Бэйхан (北韩 "Солтүстік Хан[гук]") және Оңтүстік Кореяны Наньхан (南韩 "Оңтүстік Хан[гук]") деп атау жиі кездеседі, ал 朝鮮 аталымы Тайваньда Чхаосиан деп емес, Чхаосиан деп айтылады және көбінесе ежелгі Кореямен байланыстырылады. Корей тілі көбінесе Ханю (韩语) деп аталады. Сол сияқты, Гонконг пен Макаодағы жалпы қолданыста Солтүстік Кореяны Бак Хон (北韩 "Солтүстік Хан") және Оңтүстік Кореяны Нам Хон (南韩 "Оңтүстік Хан") деп атау дәстүрлі. Қытай Халық Республикасының ресми қолданысының ықпалымен екі Кореяны әртүрлі атау практикасы кеңінен таралды. Сингапур мен Малайзияда қолданылатын қытай тілінде Солтүстік Кореяны көбінесе Чхаосиан (朝鲜 "Чосон") деп атайды, ал Бэй Чхаосиан (北朝鲜 "Солтүстік Чосон") және Бэйхан (北韩 "Солтүстік Хан") сирек қолданылады, ал Оңтүстік Кореяны көбінесе Хангуо (韩国 "Хангук") деп атайды, Наньхан (南韩 "Оңтүстік Хан[гук]") және Нан Чхаосиан (南朝鲜 "Оңтүстік Чосон") сирек қолданылады. Тайвань және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы қытай қауымдастықтарының хаккиан тілдес аймақтарында Кореяны Хан Кок (韩国 "Хангук") деп атайды, онда Солтүстік Кореяны Пак Хан (北韩 "Солтүстік Хан") және Оңтүстік Кореяны Лам Хан (南韩 "Оңтүстік Хан") деп атайды. Жоғарыда көрсетілген атаулар Кореядан шыққан сөздерге қатысты қолданылмайды. Мысалы, корей женьшенін көбінесе Гаоли Шен (高丽参, "Koryo ginseng") деп атайды.

In Chinese speaking areas such as China, Hong Kong, Macau and Taiwan, different naming conventions on several terms have been practiced according to their political proximity to whichever Korean government although there is a growing trend for convergence. In the Chinese language, the Korean Peninsula is usually called Cháoxiǎn Bàndǎo and in rare cases called Hán Bàndǎo Ethnic Koreans are also called Cháoxiǎnzú (朝鲜族), instead of Dàhán mínzú (大韓民族). However, the term Hánguó ren (韩国人) may be used to specifically refer to South Koreans. Before establishing diplomatic relations with South Korea, the People's Republic of China tended to use the historic Korean name Cháoxiǎn (朝鲜 "Joseon" or "Chosŏn"), by referring to South Korea as Nán Cháoxiǎn (南朝鲜 "South Joseon"). Since diplomatic ties were restored, China has used the names that each of the two sides prefer, by referring to North Korea as Cháoxiǎn and to South Korea as Hánguó (韩国 "Hanguk"). The Korean language can be referred to as either Cháoxiǎnyǔ (朝鲜语) or Hánguóyǔ (韩国语). The Korean War is officially called the Kàngměi Yuáncháo Zhànzhēng (抗美援朝战争 "War to Resist America and Aid Korea") although the term Cháoxiǎn Zhànzhēng (朝鲜战争) is also used in unofficial contexts. Taiwan, on the other hand, uses the South Korean names, referring to North Korean as Běihán (北韓 "North Han") and South Korean as Nánhán (南韓 "South Han"). The Republic of China previously maintained diplomatic relations with South Korea, but has never had relations with North Korea. As a result, in the past, Hánguó (韓國) had been used to refer to the whole Korea, and Taiwanese textbooks treated Korea as a unified nation. The Ministry of Foreign Affairs of the Republic of China under the Democratic Progressive Party Government considered North and South Koreas two separate countries. However, general usage in Taiwan is still to refer to North Korea as Běihán (北韓 "North Han[guk]") and South Korea as Nánhán (南韓 "South Han[guk]") while use of 朝鮮 – which in Taiwan is not pronounced Cháoxiǎn but Cháoxiān – is generally limited to ancient Korea. The Korean language is usually referred to as Hányǔ (韓語). Similarly, general usage in Hong Kong and Macau has traditionally referred to North Korea as Bak Hon (北韓 "North Han") and South Korea as Nam Hon (南韓 "South Han"). Under the influence of official usage, which is itself influenced by the official usage of the People's Republic of China government, the mainland practice of naming the two Koreas differently has become more common. In the Chinese language used in Singapore and Malaysia, North Korea is usually called Cháoxiǎn (朝鲜 "Chosŏn") with Běi Cháoxiǎn (北朝鲜 "North Chosŏn") and Běihán (北韩 "North Han") less often used, while South Korea is usually called Hánguó (韩国 "Hanguk") with Nánhán (南韩 "South Han[guk]") and Nán Cháoxiǎn (南朝鲜 "South Chosŏn") less often used. In Hokkien speaking areas of chinese communities in countries like Taiwan and around Southeast Asia, Korea is called Hân kok (韓國 "Hanguk") where North Korea is referred to as Pak hân (北韓 "North Han") and South Korea as Lâm hân (南韓 "South Han"). The above usage pattern does not apply for Korea derived words. For example, Korean ginseng is commonly called Gāolì shēn (高麗參, "Koryo ginseng").

Жапония

Жапонияда Солтүстік Кореяны Кіта Чосен (北朝鮮) және Оңтүстік Кореяны Канкоку (韓国) деп атайды. Дегенмен, Жапонияда тұратын Солтүстік Кореялықтар Кіта Чосен атауының кемсітуші екенін айтады, себебі ол Корея түбегінің тек солтүстік бөлігін ғана көрсетеді, ал үкімет бүкіл аумаққа егемендік құқығын талап етеді. Солтүстік Кореяға жақын тұратын адамдар, мысалы, Чонгрион, «Республика» деген мағына беретін Киовакоку (共和国) атауын қолданады, бірақ бұл екіұшты атау басқалардың арасында кеңінен таралмаған. 1972 жылы Чонгрион жапондық БАҚ-ты Солтүстік Кореяны Кіта Чосен деп атауын тоқтатуға шақырды. Бұл әрекет сәтті болмады, бірақ келісім ретінде көптеген медиа компаниялар әр мақалада ұлтты толық ресми атауымен – Кіта Чосен (Чосен Миншу шуги Джинмин Кёвакоку) (北朝鮮(朝鮮民主主義人民共和国); «Солтүстік Корея (Корея Демократиялық Халық Республикасы)») – бір рет айтуға келісті. 2003 жылдың қаңтарына қарай көптеген газеттер бұл саясаттан бас тарта бастады, алғашқысы Токио Шимбуны болды, ол енді толық атауды жазбайтынын мәлімдеді, одан кейін Асахи, Майничи және Никкей де осы қадамды жасады. Кореяның баршасы үшін Чосен (朝鮮; «Джосеон») атауы жиі қолданылады. Ұзақ тарихы бар «Чосен» термині Корея түбегіне, корей этносына және корей тіліне қатысты қолданыла береді, бұл Корея мен Солтүстік Кореяны шатастыруға мүмкіндік бермейді. Солтүстік және Оңтүстік Кореяға қатысты айтқанда, корей тілінің ағылшын тіліндегі транскрипциясы (コリアン, Korian) қолданылуы мүмкін, себебі «Чосен» ұлтына қатысты сөзді солтүстік кореялық ретінде түсінуі мүмкін. Корей тілі Жапонияда көбінесе Канкокуго (韓国語) немесе Чосенго (朝鮮語) деп аталады. Академиялық ортада Чосенгоға басымдық берілсе, Канкокуго Оңтүстік Кореяның экономикалық және мәдени ықпалының арқасында академиялық емес салаларда жиірек қолданылады. Бұл тілге Канкоку Чосэн го (韓国朝鮮語), Чосэн Канкоку го (朝鮮・韓国語), «Канкокуго (Чосэнго)» (韓国語(朝鮮語)) сияқты әртүрлі біріктірілген атаулар да қолданылады. Кейбір адамдар тілді еуропалық атауын пайдаланып, Koriago (コリア語) деп атайды. Бұл термин күнделікті жапон тілінде қолданылмайды, бірақ екі елдің де наразылығын тудырмау үшін «котобагари» деп аталатын эвфемизм процесінде компромисс ретінде таңдалды. Сол сияқты, NHK корей тілі сабақтарын көрсеткен кезде тілді хангуруго (ハングル語; «хангуль тілі») деп атайды, бірақ бұл техникалық тұрғыдан дұрыс емес, себебі хангуль – жазу жүйесі, тіл емес. Кейбіреулер Хангуруго да толығымен бейтарап емес деп санайды, себебі Солтүстік Корея жазу жүйесін хангул емес, Чосонгул деп атайды. Жапонияда тұратын корейлер және KBS World Radio кейде «біздің тіліміз» деген мағына беретін uri mal (우리말) сөзінің тікелей транскрипциясы – Уримару (ウリマル) қолданады. Алайда, бұл термин «біздің тіліміз» жапондықтар үшін корей тілі емес болуы мүмкін. «Ури» (우리) – «біздің» деген мағына беретін көпше жақ есімдік және корей тілінде корейлік нәрселерді сипаттау үшін префикс ретінде қолданылады, мысалы, «біздің ел» деген мағына беретін ури нара (우리나라) – корейлер өз еліне беретін тағы бір атау. Жапонияға көшіп келгендер әдетте өздерінің ерекше мәдени мұраларын сақтайды (мысалы, Бэкче қалалары немесе Гогурё ауылдары). Жапонияда тұратын этникалық корейлер ұлттығына қарамастан, Zainichi Chōsenjin (在日朝鮮人; «Жапониядағы Жосеон халқы») деп аталады. Алайда, жоғарыда айтылған себептерге байланысты, бүгінде Zainichi Korian (在日コリアン; «Жапониядағы корейлер») евфемизмі жиірек қолданылады. «Зайничи» (在日; «Жапонияда») сөзі де күнделікті сөйлеу тілінде жиі қолданылады. Солтүстік Корея азаматтары Zainichi Chōsenjin деп, ал Оңтүстік Корея азаматтары, соның ішінде жақында келгендер де, Zainichi Kankokujin (在日韓国人; «Жапониядағы Хангук халқы») деп аталады.

In Japan, North Korea is called Kita Chōsen (北朝鮮) and South Korea Kankoku (韓国). However, Japan based North Koreans claim the name Kita Chōsen is derogatory, as it only refers to the northern part of Korean Peninsula, whereas the government claims sovereignty over its whole territory. Pro North people such as Chongryon use the name Kyōwakoku (共和国; "the Republic") instead, but the ambiguous name is not popular among others. In 1972, Chongryon campaigned to get the Japanese media to stop referring to North Korea as Kita Chōsen. This effort was not successful, but as a compromise most media companies agreed to refer to the nation with its full official title at least once in every article, thus they used the lengthy Kita Chōsen (Chōsen Minshu shugi Jinmin Kyōwakoku) (北朝鮮(朝鮮民主主義人民共和国); "North Korea (Democratic People's Republic of Korea)"). By January 2003, this policy started to be abandoned by most newspapers, starting with Tokyo Shimbun, which announced that it would no longer write out the full name, followed by Asahi, Mainichi, and Nikkei. For Korea as a whole, Chōsen (朝鮮; "Joseon") is commonly used. The term Chōsen, which has a longer usage history, continues to be used to refer to the Korean Peninsula, the Korean ethnic group, and the Korean language, which are use cases that would not cause confusion between Korea and North Korea. When referring to both North Korean and South Koreans, the transcription of phonetic English Korean (コリアン, Korian) may be used because a reference to a Chōsen national may be interpreted as a North Korean national instead. The Korean language is most frequently referred to in Japan as Kankokugo (韓国語) or Chōsengo (朝鮮語). While academia mostly prefers Chōsengo, Kankokugo became more and more common in non academic fields, thanks to the economic and cultural presence of South Korea. The language is also referred to as various combined terms, such as Kankoku Chōsen go (韓国朝鮮語), Chōsen Kankoku go (朝鮮・韓国語), "Kankokugo (Chōsengo)" (韓国語(朝鮮語)), etc. Some people refer to the language as Koriago (コリア語), using the European name for Korea. This term is not used in ordinary Japanese, but was selected as a compromise to placate both nations in a euphemistic process called kotobagari. Likewise, when NHK broadcasts a language instruction program for Korean, the language is referred to as hangurugo (ハングル語; "hangul language"); although it is technically incorrect since hangul itself is a writing system, not a language. Some argue that even Hangurugo is not completely neutral, since North Korea calls the writing system Chosŏn'gŭl, not hangul. Urimaru (ウリマル), a direct transcription of uri mal (우리말, "our language") is sometimes used by Korean residents in Japan, as well as by KBS World Radio. This term, however, may not be suitable to ethnic Japanese whose "our language" is not necessarily Korean. Uri (우리 "we/us/our") is the first person plural pronoun and it is commonly used as a prefix in Korean terms to describe things that are Korean, such as uri nara (우리나라, "our country") which is yet another name Koreans give their country. In Japan, those who moved to Japan usually maintain their distinctive cultural heritages (such as the Baekje towns or Goguryeo villages). Ethnic Korean residents of Japan have been collectively called Zainichi Chōsenjin (在日朝鮮人 "Joseon People in Japan"), regardless of nationality. However, for the same reason as above, the euphemism Zainichi Korian (在日コリアン; "Koreans in Japan") is increasingly used today. Zainichi (在日; "In Japan") itself is also often used colloquially. People with North Korean nationality are called Zainichi Chōsenjin, while those with South Korean nationality, sometimes including recent newcomers, are called Zainichi Kankokujin (在日韓国人 "Hanguk People in Japan").

Моңғолия

Моңғол халқы Кореяны атау үшін өз сөзін қолданады: Солонгос (Солоңгос). Моңғол тілінде солонго сөзі «жаңбыр» немесе «таулық қызылша» (Mustela altaica, heeriyn solongo «далалық қызылша») немесе «сібір қызылшасы» (Mustela sibirica, oyn solongo «орман қызылшасы») мағынасын білдіруі мүмкін. Тағы бір теория бойынша, бұл атау Маньчжурияда мекендеген Солон тайпасынан шыққан, ал бұл тайпа мәдени және этникалық тұрғыдан корей халқымен байланысты. Сәйкесінше, Солтүстік және Оңтүстік Корея Хойд Солонгос (Hoid Solongos) және Өмнөд Солонгос (Ömnöd Solongos) деп аталады. 2023 жылы жарияланған мақала авторлары «Корея» деген монғолша Solongos сөзін монғол тіліндегі *solagaï (сағ. Халх монғол солгой «солқай, сол қолды; дұрыс естілмейтін, әуені бұзылған») сөзімен байланыстырды, ол өз кезегінде түрік тіліндегі *sōl («сол») сөзінен туындауы мүмкін. «Сол» сөзі моңғол тілдерінде «шығыс» (ал «оң» сөзі «батыс») мағынасын білдіргендіктен, авторлар бұл сөздің «шығыстағы жат жұрттық жау әскеріне» сілтеме жасау үшін қолданылған болуы мүмкін деп жорамалдайды, бұл қытай тіліндегі 東夷 Dōngyí ұғымына ұқсас. Силланың немесе оның астанасы Сеора-биолдың атауы Солтүстік-Шығыс Азияда Силла халқының этнонимі ретінде кеңінен таралған, ортағасырлық жуйшендер тілінде Сольго немесе Сольхо, ал олардың кейінгі ұрпақтары – маньчжур тілінде кездеседі. Маньчжу тілінде Сольхо сөзінің көпше түрі («Корея, корей; корей») – Сольхосо («корейлер, корей халқы»), бұл монғол тіліндегі Солонгос сөзімен үйлеседі. Маньчжу тілінде сонымен қатар кейбір қызылша түрлері үшін солохи немесе силихи сөздері қолданылады (әсіресе, сувайан солохи «сары солохи» – Mustela sibirica үшін), бірақ «жаңбыр» үшін ниорон сөзі қолданылады. Корея және корейлердің моңғол және маньчжур тілдеріндегі атаулары ескі жапон тіліндегі Сираки ~ Сираги («Силла») және ескі корей тіліндегі *Syerapeur («Гёнджу; Силланың астанасы») > Кейінгі орта корей тіліндегі Syeveulh («астана (Чосонның)») > Қазіргі корей тіліндегі Сеул («астана (Оңтүстік Кореяның)») сөздерімен де байланысты.

Вьетнам тілінде сөйлейтін аймақтар

Вьетнамда адамдар Солтүстік Кореяны Triều Tiên (朝鮮; "Chosŏn") және Оңтүстік Кореяны Hàn Quốc (韓國; "Hanguk") деп атайды. Бірігуге дейін Солтүстік Вьетнам Солтүстік Корея үшін Bắc Triều Tiên (北朝鮮; Bukchosŏn) және Оңтүстік Корея үшін Nam Triều Tiên (南朝鮮; Namjoseon) деген атауларды қолданған, ал Оңтүстік Вьетнам Солтүстік Корея үшін Bắc Hàn (北韓; Bukhan) және Оңтүстік Корея үшін Nam Hàn (南韓; Namhan) деген атауларды қолданған. Бірігуден кейін Солтүстік Вьетнам терминологиясы 1990 жылдарға дейін сақталды. 1993 жылы Оңтүстік Корея Вьетнаммен дипломатиялық қарым-қатынасты жаңартқанда, Вьетнамның өзінің атауын қолдануын сұрады, содан кейін Hàn Quốc біртіндеп Nam Triều Tiên-ді ығыстырды. АҚШ-та қолданылатын вьетнам тілінде Bắc Hàn және Nam Hàn ең көп қолданылады.

Ағылшын тілінің қолданылуы мен жазылуы

Оңтүстік және Солтүстік Корея екі елі де ағылшын тілінде өзін «Корея» деп атайды. Солтүстік Корея кейде «Корея Халық Демократиялық Республикасы» (КХДР), ал Оңтүстік Корея кейде «Корея Республикасы» (КР) деп аталады. Екі мемлекеттің ресми атауларын Біріккен Ұлттар Ұйымы, Халықаралық Олимпиада комитеті, сондай-ақ Associated Press, China Global Television Network (CGTN) сияқты көптеген ұйымдар мен ақпарат құралдары қолданады. Еуропа тілдеріндегідей, ағылшын тілінде де Кореяны атау үшін тарихи түрде әртүрлі сөздер қолданылған. Олардың ішінде Марко Полоның «Горео» сөзін беруі – «Каули», сондай-ақ Кауле, Кор, Кори, Каоли, Корай, ал 19 ғасырға дейін сақталған екі жазу түрі – «Корея» және «Кореа» болды. Қазіргі «Корея» жазуы алғаш рет 17 ғасырдың соңында Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясының саяхатшысы Хендрик Хамельдің жазбаларында пайда болды. «Чосун» немесе «Чосон» терминдері алғаш рет 19 ғасырдың соңында Жосон халқына қатысты қолданылды, бірақ кейіннен қолданудан мүлдем тоқтатылды. 19 және 20 ғасырлардағы АҚШ және Ұлыбритания сияқты екі ірі ағылшын тілді мемлекет жапондық оккупацияның алғашқы кезеңіне дейін «Корея» және «Кореа» есімдерін бірдей қолданды. 19 ғасырдағы ағылшын тіліндегі басылымдар көбінесе «Кореа» жазуын қолданды, ол 1890 жылы Ұлыбританияның Сеулдегі елшілігі ашылғанда да қолданылды. 1893 жылы Чикагода өткен Колумбия көрмесінде Кореяның ресми павильонында Корея комиссары елдің аты туралы былай деп жазды: «'Корея' және 'Кореа' есімдерінің екеуі де дұрыс, бірақ біріншісі артық». Бұл Алленнің ықпалынан туындауы мүмкін, өйткені ол Чикагодағы корей павильонын жоспарлауға және ұйымдастыруға белсенді қатысты. 20 ғасырдың басында «Корея» сөзі «Кореадан» гөрі жиірек қолданыла бастады, бұл Жапонияның Корей түбегіндегі билігін нығайтуымен бірге болды. Дегенмен, «Кореа» жазуы толық отарлық кезеңде де кейде қолданылды, ал екеуі де жапондық «Чосен» атауының пайдасына жиі қолданылмады.

Both South and North Korea use the name "Korea" when referring to their countries in English. North Korea is sometimes referred to as "Democratic People's Republic of Korea" (DPRK) and South Korea is sometimes referred to as the "Republic of Korea" (ROK). The official names of both entities are also used by organizations such as United Nations, International Olympic Committee and media such as the Associated Press, China Global Television Network (CGTN), and several others. As with other European languages, English historically had a variety of names for Korea. These included "Cauli" (Marco Polo's rendering of Goryeo), Caule, Core, Cory, Caoli, and Corai as well as two spellings that survived into the 19th century, Corea and Korea. The modern spelling, "Korea", first appeared in the late 17th century in the travel writings of the Dutch East India Company's Hendrick Hamel. The terms "Chosunese" or "Chosonese" were first used to refer to the people of Joseon in the late 19th century but were eventually phased out. Both major English speaking governments in the 19th and 20th centuries (the United States and the United Kingdom and its empire) used both "Korea" and "Corea" until the early part of the period of Japanese occupation. English language publications in the 19th century generally used the spelling Corea, which was also used at the founding of the UK's embassy in Seoul in 1890. At the official Korean exhibit at the World's Columbian Exhibition in Chicago in 1893 a sign was posted by the Korean Commissioner saying of his country's name that "'Korea' and 'Corea' are both correct, but the former is preferred." This may have had something to do with Allen's influence, as he was heavily involved in the planning and participation of the Korean exhibit at Chicago. By the first two decades of the 20th century, "Korea" began to be seen more frequently than "Corea" – a change that coincided with Japan's consolidation of its grip over the peninsula. However, the spelling "Corea" was occasionally used even under full colonial rule and both it and "Korea" were largely eschewed in favor of the Japanese derived "Chosen",

Басқа тілдер

Еуропа тілдерінде "Корея" атауының Солтүстік және Оңтүстік Кореяға қатысты түрлері қолданылады. Көбінесе кельт және роман тілдерінде "Corea" (немесе оның варианттары) деп жазылады, себебі "c" әрпі роман және кельт орфографиясының көп бөлігінде сол дыбысты көрсетеді. Дегенмен, "c" емес, "k" арқылы көрсетуге бейімді тілдер, мысалы, көптеген герман және славян тілдері, әдетте "Корея" нұсқаларын пайдаланады. Орыс (кириллица) сияқты басқа әліпбилерді қолданатын тілдерде де "Кореяға" ұқсас фонетикалық түрлер қолданылады. Мысалы, Кореяның орыс тіліндегі атауы – Корея, транскрипциясы Koreya немесе Koreja. Еуропадан тыс жерлерде көптеген тілдерде "Корея" атауының әртүрлі варианттары қолданылады, көбінесе жергілікті жазу ережелеріне бейімделеді. Кейбір тілдерде, әсіресе итальян, француз және испан тілдері сияқты роман тілдерінде, "c" әрпімен басталатын жазулар қолданылады: сәйкесінше Corea, Corée және Corea. Журчен Джинь мемлекетінің тілінде (журчен) "Корея" – "Сого" деп аталады. Эсперанто тілінде "Корея" сөзі "Koreio" деп аударылады. Хмонг тілінде "Корея" – "Кауслим" ("s" және "m" әріптері консонанттарды емес, тонды білдіреді).

Шетелде тұратын корейлер

Ресей мен Орталық Азияға көшіп келген эмигранттар өздерін Горёин немесе Корё сарам (고려인; 高麗人; сөзбе-сөз "Горё адамы немесе халқы") немесе орыс тілінде Корейтси (корейцы) деп атайды. Көптеген Горёин ТМД елдерінде тұрады, оның ішінде Ресейде 106 852, Өзбекстанда 22 000, Қырғызстанда 20 000, Қазақстанда 17 460, Украинада 8669, Беларусьте 2000, Молдавияда 350, Грузияда 250, Әзірбайжанда 100 және Арменияда 30 адам тұрады. 2005 жылғы мәліметтер бойынша, Қытайда 1,9 миллион этникалық корей және Солтүстік және Оңтүстік Кореядан келген тағы 560 000 корей экспатрианты тұрады. АҚШ-та тұратын Оңтүстік Кореялық экспатрианттар өздерін Jaemi ( ) gyopo (재미교포; 在美僑胞) немесе қысқаша "gyopo" деп атайды.