Кіріспе

Оңтүстік Кореяның музыкасы мен музыкалық дәстүрлері

Оңтүстік Корея музыкасы Корея соғысы аяқталғаннан бергі ондаған жылдар бойы дамып келеді және оның тамыры мың жылдан астам уақыттан бері Корея түбегінде қоныстанған корей халқының музыкасына тікелей байланысты. Қазіргі Оңтүстік Корея музыкасын үш негізгі санатқа бөлуге болады: дәстүрлі корей халық музыкасы, танымал музыка немесе K-поп, және батыс әсеріне тап болған, бірақ танымал емес музыка.

Дәстүрлі музыка

Кореялық дәстүрлі музыканы гугак (ұлттық музыка) деп те атайды. Корей музыкасының алғашқы дәлелі 1145 жылы «Самгук саги» (Үш патшалықтың тарихы) мәтінінде кездеседі, онда екі ішекті аспап – Гаягеум және Геомунго сипатталған. Дәстүрлі корей музыкасы 1392 және 1897 жылдар аралығында Жосон (Чосун) әулетінің Ли патшалары тұсында өркендеуге жетті. Жосон әулеті кезінде әлеуметтік иерархия қалыптасқан: биліктің төбесінде патша мен Янбан (мемлекеттік қызметкерлер, генералдар және элита), ал төменде Сангмин (саудагерлер, қолөнершілер) мен құлдар тұрды. Музыканың екі түрі болды: Чонгак (сарбаздық музыка) және Минсокак (халық музыкасы). Чонгак – Янбандардың ләззат алу үшін тыңдайтын және банкеттер, әскери шерулер сияқты мемлекеттік шараларда орындалатын музыка. Алайда, қарапайым халық арасында Минсокак пен Нонгак (шаруалардың музыкасы) кең таралды. Халық музыкасының түрлері: Пансори, Пунгмульнори және Миньё (халық әндері). Пансори XVII ғасырда қалыптасып, уақыт өте құрметке ие болды. Қазіргі Оңтүстік Кореяда ол ең жақсы дәстүрлі музыка жанры саналады. Бұл әннің көптеген аймақтық вариациялары бар. Бірақ, 1894-1895 жылдардағы Қытайға қарсы және 1904-1905 жылдардағы Ресейге қарсы Жапонияның сәтті соғыстарынан кейін Жосон әулеті құлап, Корея түбегі Жапонияның билігіне көшті. Жапония Кореядағы саяси, экономикалық және мәдени салаларды бақылауға алды. 2020 жылы LEENALCHI тобының «Tiger Is Coming» (범 내려온다) әні Корея Туризм Ұйымының «Feel the Rhythm of Korea» бейнероликтерінде Ambiguous Dance Company-мен бірге пайда болғаннан кейін, осы жанрға қызығушылық арта түсті. JTBC-нің «Captain of Poong New» және MBN-нің «Chosun Pan Star» сияқты фьюжн-гугак шоулары пайда болды, оларға гугак сахнасының көптеген беделді музыканттары қатысып, конкурсант және төреші ретінде өнер көрсетті.

Батыс ықпалымен музыка

Батыс әсерімен құрылған корей музыкасы кейде эстрада музыкасы деп те аталады және ол 20-шы ғасырдың басында пайда болды. Оңтүстік Корея музыкасына батыстың ықпалы жаңа жанрлардың туындауына себеп болды; солардың ішінде Чанга және Юхэнгга бар. Чанга пансориден өркендеді, бірақ 20-шы ғасырдың басында еуропалық гимндер, американдық әндер, батыс халық әуендері және жапондық хор музыкасының қосылуы арқасында кең танымал болды. Ол батыс мелодияларын қамтитын болса да, өлеңдері корей тілінде жазылған. Чанганың ең белгілі мысалы – "My Darling Clementine" әні.

Трот

Трот, корей тілінде "теуротеу" деп айтылады (кейде оның ерекше ырғағы үшін "ппонджак" (뽕짝) деп аталады), корей поп-музыкасының ең көне түрі. Ол 1900 жылдардың басында, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және оның кезінде пайда болды. Бұл жанрдың белгілі орындаушылары Ли Миджа, Бэ Хо, Нам Джин, На Хун А, Чжу Хён Ми. Рок музыканттары, мысалы, Чо Ён пил да осы стильде музыка орындады. Қазіргі Оңтүстік Кореяда Жан Юн Чжон "Jjan jja ra" және "Eo meo na" атты танымал трот әндерін жазған арқасында бұл жанр қайта жанданды.

Қатты

Рок музыкасы Корея соғысынан кейін АҚШ-тың Сегізінші армиясының (EUSA) базалары арқылы Кореяға тараған делінеді. Шин Чжон Хён, көбінесе "Корей рокінің әкесі" деп аталады, 1950-ші жылдары американдық әскерилерге танымал рок-каверлер орындаумен көзге түсті, әсіресе Iron Butterfly тобының "In A Gadda Da Vida" әнін орындағаны үшін есімдері қалып қойды. Шин 1960-70-ші жылдары психоделикалық рок стилін дамытып, Add 4, the Men және Yup Juns сияқты бірнеше топтармен бірге альбомдар жазды. Ол сондай-ақ, Ким Чу Джа және Чанг Хён сияқты белгілі әншілерге әндер жазып, альбомдарында ойнады, ал Ким Чжон Ми сияқты кем белгілі әншілермен де жұмыс істеді. Президент Пак Чун Хидің президентті мақтау туралы ән жазу талабын орындамағандықтан, Пак Шиннің музыкасына тыйым салып, оны марихуана иелігі үшін түрмеге қамады. Шиннің түрмеге қамалуы корей рок музыкасының дамуын баяулатты, бірақ 1970-ші жылдардың соңында Санульрим сияқты басқа да әртістер пайда болды, ал 1980-ші жылдары би музыкасы корей поп-музыкасына басымдық берді. 1980-ші жылдары халықтың музыкалық талғамы роктан алыстады. Сахнаны, әсіресе Boohwal, Baekdoosan және Sinawe, бірлесіп "Үлкен үштік" деп аталатын хэви метал музыкасы басып алды. Рок музыкасы 1990-шы жылдардың басында Рох Тхэ Ву президенттігінен кейін демократия орнағанда қайта жанданды. Ақпарат елге еркін ағып түскендіктен, корей жастары қысқа мерзім ішінде ондаған жылдар бойы танымал болған шетелдік музыкамен танысты, және кейбіреулері топтар құра бастады. Crying Nut және No Brain есімді екі алғашқы топ елді "Chosun Punk" деп аталатын жергілікті стильде араласқан түрлі жаңа жанрлармен таныстырды, бұл бағытта Drug Records инди-лейблі жетекшілік етті, ол сонымен қатар Club Drug-ты да басқарды. Әлемдесудің артуымен және Интернетке қолжетімділікпен музыка сахнасы әртараптанды және музыканың көптеген стильдерін қамтыды. 1990-шы жылдардың соңында музыкалық ықпалдардың әртүрлілігі артып, Rux сияқты жас топтар пайда болды, ал The Geeks Кореяны тура шетіндегі хардкор панкпен таныстырды.

Халықтық

Тунг гитарасы – 1960 және 1970 жылдар аралығында дамыған корей халық және халықтық рок музыкасының бір түрі. Ол американдық халық музыкасының күшті ықпалында болды, ал осы жанрдағы әртістер Джоан Баез және Боб Дилан сияқты американдық халық әншілерінің корей үлгісі саналды. Ең белгілі ерте корей халық музыканттары – американдық білім алған Хан Дэ Су және Ким Мин Ки. Хан мен Ким әлеуметтік және саяси мағынасы бар халық әндерін жазды, екеуінің де музыкасы автократтық Пак Чун Хи үкіметі тарапынан цензураланып, тыйым салынды, дәл осылай психоделикалық рок гитарисі Шин Чжун Хённың әндері де цензураланып, тыйым салынды. Бірақ үкімет саяси музыканы цензуралауға тырысқанмен, халық әндері Кореядағы әлеуметтік өзгерістерге шақыру ретінде жиі қолданыла бастады, соның нәтижесінде "нораэ ундонг" (노래운동), яғни сөзбе-сөз "ән қозғалысы" термині әлеуметтік өзгерістерді қолдайтын әндерді сипаттау үшін пайда болды. 1987 жылы Оңтүстік Корея демократияға өту кезеңінде қайтыс болған халық музыканты Ким Кванг Сок саяси белсенділігімен көзге түсті, ал оның әндері демократиялық митингтерде кеңінен таралды.

Хип-хоп

Оңтүстік Кореяда хип-хоп Сеул, Пусан және Тэгу қалаларында мәдени құбылысқа айналды. Бұл қозғалыс 90-жылдардың ортасынан бері дами бастады, әсіресе Seo Taiji and Boys тобының "Nan Arayo" (난 알아요, "Мен білемін") хитінен кейін, және 2000-жылдардың басынан бері корей артистері әлем чемпионаттарында жеңіске жеткеніне байланысты халықаралық деңгейде назар аударуда. 2004 жылы Rain "It's Raining" альбомын шығарды, ол Оңтүстік Кореядан тыс елдерде танымал болған алғашқы жұлдыздардың біріне айналды. Бағыттық хип-хоптан өзге, Оңтүстік Кореяда жер асты (underground) хип-хоп өнері де қалыптасты. Онлайн-журналдар корей мәдениетін кеңінен таратуға көмектесті. 2010-жылдардың ортасынан бастап, Mnet телеарнасының "Show Me The Money" хип-хоп байқауының сәттілігінен кейін Кореяда хип-хоптың танымалдығы күрт өсті, сондай-ақ бағыттық және жер асты (underground) хип-хоп арасындағы шекаралар көрінеу жұмсалды. "K хип-хоп" қазір корей жастары арасында ең танымал музыка жанры және халықаралық деңгейде де жанкүйерлер қатары артып келеді. Корей балладасы 1980-жылдары танымал бола бастады және қазіргі корей музыкасының маңызды жанрына айналды. Оның ән стилі махаббат, жауапсыз махаббат немесе жүрек ауруы сезімдерін бейнелеуге арналған. Көптеген танымал корей драмаларының саундтректерінде (OST) маңызды сюжеттік бұрылыстар кезінде орындалатын баяу, драмалық балладалар кездеседі. "Қысқы соната", "Қамқоршы: Жалғыз және Ұлы Құдай" және "Менің қызым тоғыз құйрықты түлкі" сияқты көптеген драмалардың негізгі тақырыптық әндерін баллада орындаушылар жазған.

Гибридтеу

Музыка жанры негізінен баллададан батыс музыка стильдеріне, оның ішінде рэп, регги, R&B және хип-хопқа жиырма бірінші ғасырдың басында өтті. K-поп музыкасы жаһандануға ұшыраған батыс музыка жанрларының әсерінен гибридтену процесін бастан кешірді. Гибридтену термині шетелдік және жаһандық ықпалдарды қамтитын бірегей комбинацияларды жасайтын жергілікті мәдениеттерді білдіреді. K-поптың гибридтік музыка жанрларынан өзге, K-поп әндерінің мәтіндеріне ағылшын тілінің қосылуы – қазіргі K-поп музыка мәдениетіндегі маңызды өзгеріс. Джин мен Рюдің сөзіне сәйкес, K-поп шетелден алуан түрлі стильдік элементтерді сіңірген, бұл гибридтік K-поптың дамуымен байланысты, атап айтқанда, мәтіндегі корей-ағылшын қоспасы арқылы. Көңіл көтеруге арналған әдемі мелодияларды ұсынудың орнына, K-поп айдолдары ағылшын тіліндегі қарапайым мәтіндерді пайдаланып, мелодиялық желілерді барынша кеңейтуге тырысады. Кореялық ойын-сауық компаниялары шетелдіктерге әнді жаттап алуды жеңілдету үшін мәтінге ағылшын тілін қосуды дамытты.

Тәуелсіз халықтық музыка

Кореяда "инди-рок" немесе инди (인디) сияқты тәуелсіз танымал музыканың және тәуелсіз хип-хоптың танымалдылығы артып келеді, бұл тәуелсіз артистердің санының көбеюімен, сондай-ақ блогтарда олар туралы жарияланымдардың артуымен байланысты. 1990 және 2000 жылдардағы белгілі инди топтарына Jaurim (자우림), Huckleberry Finn (허클베리 핀), Nell (넬), Mot (못), Cherry Filter (체리 필터) және Third Line Butterfly (3호선 버터플라이), сондай-ақ Busker Busker және тағы да басқалары жатады.

Классикалық музыка

Оңтүстік Кореяға батыс мәдениетінің келгенімен, еуропалық классикалық музыка корей музыка өнерінде едәуір танымал болды. Бұл жанр Yiruma сияқты бірнеше көрнекті классикалық музыканттарды өндірді. Корея симфониялық оркестрлерінің жоғары деңгейі белгілі орындаушылар мен солистердің, сондай-ақ өте тәжірибелі оркестр дирижерлерінің арқасында нығайтылды. Халықаралық аренада танымал корей классикалық композиторларының қатарында балалар музыкасына маманданған және "Туған жерімнің әні" атты әйгілі шығармасымен белгілі И Суин бар. Кореяның танымал халықаралық композиторларының бірі – Ёнжа Ли. Ол 1931 жылы Вонжу қаласында дүниеге келді және Париж консерваториясында, Брюссель корольдік консерваториясында білім алды. Білімін Манхэттен музыка мектебінде жалғастырды. Ли жапондық оккупация мен Корея соғысының ауыр сынақтарын бастан өткерді, бірақ 20 ғасырда корей музыкасындағы маңызды тұлғалардың біріне айналды. Хё Вон Ву 1974 жылы дүниеге келді және негізінен христиан хор музыкасын, мысалы, "Gloria" шығармасын жазды, онда дәстүрлі корей музыкасы мен заманауи классикалық музыка элементтері қолданылды.

Кореялық қазіргі заманғы христиан музыкасы

Христиан дінінің енгізілуімен қатар, жаңа дінді тарату мақсатымен музыканы қолдану көптеген хорлардың құрылуына, соның ішінде шіркеулерде де, шіркеулерден тыс жерлерде де әкелді. Бұған қоса, корей тілінде орындалатын дәстүрлі американдық христиандық халық әндері де таралды.

Батыс және дәстүрлі кроссовер

Кореяның дәстүрлі музыкалық аспаптары батыс соқпалы аспаптарымен үйлестіріліп, 1998 жылдан бері корей әлемдік музыкасының жаңа толқынын қалыптастыруда. Дәстүрлі аспаптар күшейтіліп, үлгіленеді, ал дәстүрлі әндер жаңа тыңдарман және аймақтар үшін жаңадан нотаға түсіріледі.