Кіріспе
Испаниялық ақын және әдебиетші Фернандо де Эррера (~1534–1597), "Эль Дивино" атымен белгілі, 16 ғасыр испан ақыны және әдебиетшісі. Ол Севильяда дүниеге келген. Ол туралы көптеген мәліметтер Франсиско Пачеконың "Артық танымал және есте қаларлық ер адамдардың шынайы портреттерін сипаттау кітабы" (1599) еңбегінен алынған.
Fernando de Herrera (~1534–1597), called "El Divino", was a 16th century Spanish poet and man of letters. He was born in Seville. Much of what is known about him comes from Libro de descripción de verdaderos retratos de illustres y memorables varones (Book of the Description of the True Portraits of Illustrious and Memorable Men) (1599) by Francisco Pacheco.
Өмірбаян
Геррераның отбасы аса бай болмаса да, Севильяда зор құрметке ие болды. Геррераның өмірінде Севилья, көптеген трансатлантикалық сапарлар басталатын, әлемнің түкпіл-түкпіліндегі елдермен сауда жасалатын, құлпыраған порты қаласы еді. Бұл Испаниядағы ең көпұлтты қала болды. Дегенмен, осы белсенді атмосфера Геррераның мінезіне толыққанды үйлеспеді. Сондықтан ол қаланың шулы өмірінен тыныс іздеп, поэзияға бет бұрды. Бірақ, көп уақытын жеке өмірде өткізу оған жұмысына және көркемдік қызығушылықтарына шоғырлануға мүмкіндік бергенімен, сонымен қатар басқалардан сыни пікірлерге де ұшырады. Академиялық қауымдастық, әсіресе Родриго Каро мен Хуан Гутьеррес Руфо, оның дәстүрден тыс әрекеттері үшін оны қынжырлап мазақ етті. Ол білімді де, көп нәрсені білетін болса да – Геррера итальян поэзиясын, классиканы және Киелі кітапты (олардың барлығы оның туындыларына әсер етті) үлкен құрметпен қарады. Ол әсіресе бір испан ақынына, Гарсиласо де ла Вегаға, оның стилі өзінің поэзиясына әсер еткеніне риза болды. Алайда, Геррераның қызығушылығы тек ежелгі біліммен ғана шектелмеді, ол заманауи оқиғаларға, әсіресе әскери жағдайларға да қызығушылық танытты. Бұл оның патриоттық әндерінде көрінеді, онда ол замандас әскери басшылар мен оқиғаларға деген сезімдерін білдіреді. Геррера тыныс іздеу үшін Католик шіркеуінде төменгі дәрежелі қызметке өтіп, Севильядағы Сан-Андрес шіркеуінде жәрдем алды. Бірақ Геррера жалғыздықты ұнатса да, ол усақ-түйекке көңіл бөлмейтін адам емес еді. 1559 жылы ол Гелф графы Дон Альваро Колон и Португалиямен және оның әйелі Дона Леонор де Милан де Кордова и Арагонмен достық қарым-қатынас орнатты. Геррера графтың тертулиясына (әдеби салонға) жиі шақырылатын, ол элиталық әдеби ортаның жиыны болатын, онда ол жергілікті ақындармен, жазушылармен, суретшілермен және өнер шеберлерімен көптеген достық байланыстар құрды. Оның Дона Леонормен қарым-қатынасы Геррераға шабыт берді. Геррераның Дона Леонорға деген махаббаты оның махаббат өлеңдеріне әсер етті. Алайда, олар оның сезімдерін оятуға жеткіліксіз болды. 1581 жылы Леонор қайтыс болғаннан кейін Геррера махаббат поэзиясын жазуға деген құштарлығын жоғалтты. Сонымен қатар, графтың 1582 жылы қайтыс болуы сарайдағы таратылған әдеби тертулияға қатысуын тоқтатты. Осыдан кейін Геррера өзін екі маңызды жобаға арнады: Карл V қайтыс болғанға дейінгі әлем тарихы және Томас Мордың өмірбаяны. Жазушы 1597 жылы 63 жасында қайтыс болғанға дейін еңбегін жалғастырды.
Поэзия
Геррераның мұқият зерттеуі мен поэтикалық шеберлікке қол жеткізуі оған «Эль Дивино» («Құдайға жақын») деген лақап атты берді. Бұл атты оған Дон Кихоттың авторы Мигель де Сервантес берген. Сонымен қатар, поэзиялық тақырыптарды білуі Геррераның Севильядағы ақындар мектебінің жетекшілерінің бірі болуына көмектесті. Геррераның шығармалары оның білімі мен қызығушылықтарының кең ауқымын көрсететін алуан түрлі тақырыптарды қамтиды. Мысалы, Геррераның әскери поэзиясы (оның «кансьонестері» немесе әндері) – замандас әскери басшылар мен оқиғалар туралы баяндамалар, онда Геррера өз патриотизмін, христиан дініне адалдығын және ұлы басшыларға құрметін көрсетеді. Осы тақырыпқа қатысты үш өлең: 1572 жылы жазылған «Canción por la Victoria del Señor don Juan» («Дон Хуан жеңісіне арналған ода»), онда 1571 жылғы Лепанто шайқасында испан теңіз күштерінің көрсеткен ерлігін мадақтау арқылы патриотизм танылады; 1571 жылы жазылған «Canción al señor don Juan de Austria vencedor de los moriscos en las Alpujarras» («Альпухаррадағы маврларды жеңген Дон Хуанға арналған ода»), онда Геррера 1568-1571 жылдар аралығында мұсылман көтерілісін тоқтатқан басшыны жұртқа жариялайды; және 1579 жылы жазылған «Canción por la pérdida del Rei don Sebastián» («Патша Себастьянның қазасына арналған ода»), онда ақын португал патшасының өлімін еске алады. Геррераның Гелфс графинясы – оның музасы шабыттанған махаббат поэзиясын екі кезеңге бөлуге болады. Біріншісі, «Rimas Juventiles» («Жастық ырғақтары»), Геррераның махаббатты бақытқа толы күй ретінде сипаттауымен ерекшеленеді, онда ауырсыну мен азап жоқ; осындай жағдайда тіпті мүмкін емес нәрселер де орын алуы мүмкін. Екінші кезеңде махаббат шындықтан қашып, қиял мен кемелдік әлемінде өмір сүреді. Осы кезеңге «Poesías» («Өлеңдер») жинағы жатады, ол бірнеше рет басылып шықты. Геррераның шығармашылығының үшінші маңызды саласы, және ол ең танымал болған саласы – Гарсиласо де ла Вегамен байланысты, ол испан ақыны және жазушысы, оны Геррера ең жоғары бағалаған. Геррераның ең танымал шығармаларының бірі – 1580 жылы жазылған «Obras de Garci Lasso con anotaciones de Fernando de Herrera al ilustrissimo i ecelentissimo Señor don Antonio de Guzman, Marques de Ayamonte, Governador del Estado de Milan, i Capitan General de Italia» («Грасиласо де ла Веганың шығармалары Фернандо де Геррераның Милан мемлекетінің губернаторы және Италияның бас капитаны, Аямонте маркізі, ең атақты және керемет Дон Антонио де Гусманға жазған түсіндірмелерімен»), Геррераның Гарсиласо поэзиясына деген құрметін ғана емес, сонымен қатар, аталған ақынның ырғағын, сөздерін таңдауын, ретін, үйлесімділігін, өлшемін және олардың поэмаға тигізетін әсерін толық меңгергенін көрсетеді. Осы білімі Геррераны өзінің жұмысына ерекше мұқияттықпен көңіл бөлгенге жетеледі.
Басқа жұмыстар
Геррераның басқа да еңбектерінің ішінде латын және итальян тілдеріндегі шығармаларды кастиль тіліне аудару, Томас Мордың өмірбаяны және әлем тарихы бар. Оның ең белгілі туындылары:
Relacion de la guerra de Chipre y sucesso de la batalla Naual de Lepanto Фернандо де Эррера жазған, Алонсо Перес де Гусман эль Буэноға, Медина Сидония герцогы мен Нибла графына арналған. Севилья: Алонсо Пикардо, 1572 жылы жазылған, оған Cancion en Alabanza de la Diuina Magestad por la vitoria del Señor don Juan кіреді. Фернандо де Эррераның кейбір туындылары С. Д. Фернандо Энрикес де Рибера, Тарифа графына. Севилья: Андреа Песциони басып шығарған, 1582 жыл. Томас Моро де Фернандо де Эррера, Севильяның көрнекті кардиналы және архиепископы дон Родриго де Кастроға. Севилья: Алонсо де ла Баррера, 1592 жыл. Фернандо де Эррераның өлеңдері, үш кітапқа бөлінген: дон Гаспар де Гусманға, Оливарес графына, Шаһзадамыздың Камерасының ақсүйек адамы, Севильяның Король сарайының қамалдаушысы және Калатрава орденіндегі Биворас командоры. Севилья: Габриэль Рамос Вежарано, 1619 жыл. Фернандо де Эррераның Рималары, 2 томдық. Мадрид: Imprenta Real, 1786 жыл. Гарсия де Диего редакциялаған Өлеңдер. Мадрид: "La Lectura", 1914 жыл. Гарси Лассо де ла Веганың шығармалары, Фернандо де Эррераның түсіндірмелерімен, әсем және ерекше сеньор дон Антонио де Гусманға, Айамонте графына, Милан штатының губернаторы және Италияның бас капитаны. Севилья: Алонсо де ла Баррера, 1580 жыл.
Relacion de la guerra de Chipre y sucesso de la batalla Naual de Lepanto Escrito por Fernando de Herrera, dirigido al ilustrissimo y excelentissimo dõ Alõso Perez de Guzman el Bueno, Duque de Medina Sidonia y Conde de Niebla. Seville: Alonso Picardo, written in 1572, which includes Cancion en Alabanza de la Diuina Magestad por la vitoria del Señor don Juan. Algunas obras de Fernando de Herrera al illustriss. S. D. Fernando Enriquez de Ribera Marques de Tarifa. Seville: Printed by Andrea Pescioni, 1582. Tomás Moro de Fernando de Herrera al ilustrissimo Señor don Rodrigo de Castro Cardenal y Arzobispo de Sevilla. Seville: Alonso de la Barrera, 1592. Versos de Fernando de Herrera Emendados y divididos por el en tres libros: A don Gaspar de Guzmán, Conde de Olivares, Gentilhombre de la Cámara del Príncipe nuestro Señor, Alcaide de los Alcazares Reales de Sevilla y Comendador de Bivoras en la Orden de Calatrava. Seville: Gabriel Ramos Vejarano, 1619. Rimas de Fernando de Herrera, 2 volumes. Madrid: Imprenta Real, 1786. Poesías, edited by García de Diego. Madrid: "La Lectura," 1914. Obras de Garci Lasso de la Vega con anotaciones de Fernando de Herrera al ilutrissimo i ecelentissimo Señor don Antonio de Guzman, Marques de Ayamonte, Governador del Estado de Milan, i Capitan General de Italia. Seville: Alonso de la Barrera, 1580.