Франсис Роудон Чесни: Британдық генерал және Египетті зерттеуші

Кіріспе

Британ армиясының генералы (1789–1872)

Фрэнсис Роудон Чесни (16 наурыз 1789 – 30 қаңтар 1872) – британдық генерал және саяхатшы.

Өмір

Ол 1772 жылы Оңтүстік Каролинаға көшіп келген, шотланд тегінен таралған ирландтық капитан Александр Чеснидің ұлы болды. Ол Америка Тәуелсіздік соғысында Лорд Роудонның (кейін Маркиз Гастингс) қол астында қызмет етті, содан кейін Ирландия, Даун графтығындағы Анналонгта жағалау офицері болып тағайындалды. Ф. Р. Чесни 1789 жылдың 16 наурызында дүниеге келді. Лорд Роудон балаға Вулвичтегі Корольдік әскери академиясына кадеттік оқуға қабылдауды ұсынды және ол 1805 жылы Корольдік артиллерияға офицер болып бекітілді. Бірақ ол генерал-лейтенант және 14-ші бригаданың полковнигі болды Корольдік артиллерия (1864), ал 1868 жылы генерал шенін иеленді. Дегенмен, Чеснидің есімі әскери қызметімен емес, Суэц каналымен байланысы және 1829 жылы әскери міндеттері орындалу барысында Константинопольге жіберілгендігінен бастау алған Евфрат өзені аңғарының зерттелуімен байланысты. Ол сондай-ақ Мысыр мен Сирияда тексеру сапары жасады. 1830 жылы Мальтадағы 4-ші батальонның 7-ші ротасына қолбасшылық еткеннен кейін, ол Суэц каналын салу мүмкіндігі туралы есеп ұсынды. Бұл Лессепстің ұлы жобасының бастауы болды (1869 жылы Лессепс оны Парижде каналдың "әкесі" деп құрметпен қарсы алды). Алайда, Суэц каналы салынар алдында, Чесни Үндістанға балама маршрутты сынап көргісі келді. Ол 1832 жылдың сәуір айында Стамбулға жетіп, Евфрат өзенінің лайықты кемелермен жүзуге болатындығы туралы қорытынды жасады. Келесі үш жыл бойы Чесни үкіметті Евфрат маршрутын сынақтан өткізуге көндіру үшін күш салды. Ұзақ есептер мен мәжілістерден кейін, 1835 жылдың басында британ үкіметі Евфрат өзенінің Анадолы тауларынан Парсы шығанағына дейінгі ұзын бөлігін зерттеу үшін "Евфрат" және "Тигр" атты екі темір корпусты кемелерді жіберуге келісім берді. Экспедицияның мақсаты екі еді: біріншісі – Оңтүстік Африканың Жақсы Үміт мүйісін айналып өтудің ұзақ сапарын болдырмайтын, Ұлыбритания мен Үндістан арасындағы жаңа сауда жолын құру. Екіншісі – Ресейдің Таяу Шығыстағы кеңеюіне қарсы тұру, өйткені кейбіреулер оны Ұлыбританияның Үндістанды бақылауына қауіп деп қарады. 1835 жылы экспедиция жетекшісі болып капитан Фрэнсис Роудон Чесни тағайындалды және Евфрат өзенінің кеме жүруге қолайлы екенін тексеру үшін барлығы елуге жуық серіктесін мұқият таңдады. Бұл мақсатқа Парламент 20 000 фунт стерлинг бөліп берді.

He was a son of Captain Alexander Chesney, an Irishman of Scottish descent who, having emigrated to South Carolina in 1772, served under Lord Rawdon (afterwards Marquess of Hastings) in the American War of Independence, and subsequently received an appointment as coast officer at Annalong, County Down, Ireland. F. R. Chesney was born there, on 16 March 1789. Lord Rawdon gave the boy a cadetship at the Royal Military Academy, Woolwich, and he was gazetted to the Royal Artillery in 1805. But though he rose to be lieutenant general and colonel commandant of the 14th brigade Royal Artillery (1864), and general in 1868, Chesney's memory lives not for his military record, but for his connection with the Suez Canal, and with the exploration of the Euphrates valley, which started with his being sent out to Constantinople in the course of his military duties in 1829, and his making a tour of inspection in Egypt and Syria. In 1830, after taking command of 7th Company, 4th Battalion Royal Artillery in Malta, he submitted a report on the feasibility of making a Suez Canal. This was the original basis of Lesseps' great undertaking (in 1869 Lesseps greeted him in Paris as the "father " of the canal). However, before the creation of the Suez Canal, Chesney wanted to test an alternative route to India. He reached Istanbul in April 1832 and concluded in his report that the Euphrates should be traversable for suitable steamers. For the next three years, Chesney undertook a campaign in order to persuade the government to accept a trial experiment of the Euphrates route. After lengthy reports and meetings, the British government finally accepted in early 1835 to send two iron hulled steamboats, the Euphrates and the Tigris, to survey the long stretch of the river Euphrates from the Anatolian mountains to the Persian Gulf. The objective of the party was twofold; firstly, to set up a new trade route between Britain and India which avoided the lengthy voyage around the South African Cape of Good Hope. Secondly, it aimed to prevent Russian expansion in the Near East, as some understood it as a threat to Britain's control of India. In 1835, Captain Francis Rawdon Chesney was put in charge of the expedition and carefully selected his associates, about fifty persons in total and for which Parliament voted £20,000, in order to test the navigability of the Euphrates.

Экспедициядан кейінгі өмір

Англияға оралғаннан кейін Чесниге Корольдік географиялық қоғамның негіздеуші медалі табысталды, ол бұл арада Үндістанға барып, жергілікті билік органдарымен кеңес өткізген болатын. Кейіннен оған экспедицияның ресми есебін жазу міндеті жүктелді, оған Қазынашылықтан 1500 фунт стерлинг, ал Шығыс Үндістан компаниясы шағын сомада қаржы бөлді. Майор шені бар Чесни Англияға "ресми наразылықтың көлеңкесі" астында оралғандықтан, мансабын жаңадан бастау қиынға соқты. Дегенмен, экспедиция туралы екі томдық еңбегін (1850 жылы жарық көрген) дайындау 1843 жылы Гонконгтағы артиллерия бөліміне командир болып тағайындалуына байланысты тоқтап қалды. 1847 жылы оның қызмет мерзімі аяқталды және ол Ирландияға зейнетке шықты. Бірақ 1856 және 1862 жылдары ол тағы да Шығысқа барып, Евфрат аңғарының темір жол жобасы бойынша қосымша зерттеулер мен келіссөздерге қатысты. Алайда, 1871 жылы Халық палатасы комитетінің жағымды баяндамасына қарамастан, үкімет бұл жобаны қолдамады. 1868 жылы ол Евфрат экспедициясы туралы тағы бір томдық еңбек жариялады. Ол 1872 жылдың 30 қаңтарында қайтыс болды.

Отбасы

Чеснидің жесірі Луиза одан 30 жыл артық өмір сүрді, 1902 жылдың 11 желтоқсанында күйеу баласының үйінде, Бомонт-Коттеде 86 жасында қайтыс болды.

Жарияланымдар

Евфрат өзеніндегі кеме жүру туралы есептер. Корольдік артиллериясының капитаны Чесни үкіметке ұсынды. Тейлор баспаханасы, 7-ші Кіші Джеймс көшесі, Грейдің қонақ үйі. [1833] Евфрат және Тигр өзендерін зерттеу экспедициясы. Британ үкіметінің бұйрығымен 1835, 1836, 1837 жылдары жүргізілді; оған дейін Нил және Инд өзендері арасындағы аймақтардың географиялық және тарихи анықтамалары келтірілген. Төрт томдық. Он төрт карта мен кесте, сондай-ақ тоқсан жеті сурет және көптеген ағаш кескіндері бар. Лейтенант-полковник Чесни, Р. А., Ф. Р. С., Ф. Р. Г. С., Азиядағы полковник, экспедиция командирі. Рұхсат етумен. Том I және II. Лондон: Лонгман, Браун, Грин және Лонгман, 1850 ж. Сыйлық түріндегі даналар, 4to. Қалыпты даналар, Royal 8vo. Корольдік артиллерия полкінің қайта ұйымдастырылуы туралы. Полковник Чесни, D. C. L. және F. R. S., Корольдік артиллерия. Лондон: Лонгман, Браун, Грин және Лонгманс, 1851 ж. 8vo. Атыс қаруының өткен және қазіргі жағдайы және жаңа мылтықтың соғыстағы ықтимал әсерлері туралы ойлар. Корольдік артиллерия полкін гарнизондық, далалық және атты артиллерияның әр арнасына бөліп, оның тиімділігін арттыру жөніндегі ұсыныстармен қайта ұйымдастыру туралы ұсыныс. Полковник Чесни, D. C. L., F. R. S., Корольдік артиллерия. Лондон: Лонгман, Браун, Грин және Лонгманс, 1852 ж. 8vo. 1828 және 1829 жылдардағы орыс-түрік әскери науқандары. Шығыстағы қазіргі жағдайды ескере отырып. Полковник Чесни, R. A., D. C. L., F. R. S., «Евфрат және Тигр өзендерін зерттеу экспедициясы» авторы. Төрт үлкен держава арасындағы дипломатиялық хат алмасуды және Ресей мен Англия үкіметтері арасындағы құпия хат алмасуды қамтитын қосымшамен. Карталармен. Лондон: Смит, Эльдер және Ко., 1854 ж.; және Редфилд, Нью-Йорк, 1854 ж. 8vo. Евфрат экспедициясының баяны. 1835, 1836 және 1837 жылдары британ үкіметінің бұйрығымен жүргізілді. Генерал Фрэнсис Роудон Чесни. Корольдік артиллерияның 14-ші бригадасының полковник-командирі, D. C. L., F. R. S., F. R. G. S., экспедиция командирі. Лондон: Лонгман, Грин және Ко., 1868 ж. 8vo. Үндістанға теміржолмен жүру жөніндегі арнайы комиссияның куәліктері. 14 шілде 1834 ж., 52-бет және Хат, 88-91-беттер. Үндістанмен байланыс туралы құжаттар. Лордтар палатасының басып шығару туралы бұйрығы. 7-бет, 23 ақпан 1838 ж. (Куәліктер) Евфрат өзені бойындағы теміржол жөніндегі арнайы комиссияның есебі. Комиссия отырысының хаттамасымен. Парламент палатасының бұйрығымен, 22 шілде 1872 ж. басылып шығарылды.

Reports on the Navigation of the Euphrates. Submitted to Government by Captain Chesney, of the Royal Artillery. Taylor, printer, 7, Little James Street, Gray's Inn. [1833]
The Expedition for the Survey of the Rivers Euphrates and Tigris. Carried on by order of the British Government in the years 1835, 1836, 1837 ; preceded by Geographical and Historical Notices of the Regions situated between the Rivers Nile and Indus. In Four Volumes. With Fourteen Maps and Charts, and embellished with Ninety seven Plates, besides numerous Woodcuts. By Lieut. Colonel Chesney, R. A., F. R. S., F. R. G. S., Colonel in Asia, Commander of the Expedition. By Authority. Vols. I. and II. London : Longman, Brown, Green, and Longmans, 1850. Presentation copies, 4to. Ordinary copies, Royal 8vo. On the Reorganization of the Royal Regiment of Artillery. By Colonel Chesney, D. C. L. and F. R. S., Royal Artillery. London: Longman, Brown, Green, and Longmans, 1851. 8vo. Observations on the Past and Present State of Firearms, and on the Probable Effects in War of the New Musket. With a Proposition for Reorganizing the Royal Regiment of Artillery by a Subdivision into Battalions in each special arm of Garrison, Field, and Horse Artillery, with Suggestions for Promoting its Efficiency. By Colonel Chesney, D. C. L., F. R. S., Royal Artillery. London: Longman, Brown, Green, and Longmans, 1852. 8vo. The Russo Turkish Campaigns of 1828 and 1829. With a View of the Present State of Affairs in the East. By Colonel Chesney, R. A., D. C. L., F. R. S., Author of "The Expedition for the Survey of the Rivers Euphrates and Tigris." With an Appendix containing the Diplomatic Correspondence between the Four Powers, and the Secret Correspondence between the Russian and English Governments. With Maps. London: Smith, Elder, and Go., 1854; and Redfield, New York, 1854. 8vo. Narrative of the Euphrates Expedition. Carried on by Order of the British Government during the years 1835, 1836, and 1837. By General Francis Rawdon Chesney. Colonel Commandant 14th Brigade Royal Artillery, D. C. L., F. R. S., F. R. G. S., Commander of the Expedition. London: Longman, Green, and Co., 1868. 8vo. Minutes of Evidence of the Select Committee on Steam Navigation to India. 14 July 1834, p. 52, and Letter, pp. 88–91. Evidence on Steam Communication with India. Papers Ordered to be Printed by the House of Lords. p. 7, 23 February 1838. (Evidence in) Report from the Select Committee on Euphrates Valley Railway. With the Proceedings of the committee. Ordered by the House of Commons to be printed, 22 July 1872.