Кіріспе
Папалық тиара – ғасырлар бойы католик шіркеуінің папалары киген тәж, 1978 жылға дейін, папа Иоанн Павел I тәж кию рәсімінен бас тартып, оның орнына инаугурацияны таңдағанша. Тиара әлі де папалықтың символы ретінде қолданылады. Ол Киелі Тақтың және Ватикан қаласының елтаңбасында бейнеленген, бірақ папа Бенедикт XVI өзінің ресми елтаңбасындағы тиараны дәстүрлі епископ митрасымен ауыстырғандықтан, папаның жеке елтаңбасында жоқ. Әр жыл сайын Петірдің мерекесі күні Әулие Петір базиликасындағы Петірдің мүсініне тиара кигізіледі. Папалар тиараларды зергерлерге тапсырыс беріп жасатып алған немесе сыйлық ретінде алған, олардың көптегені Киелі Тақтың меншігінде қалды. 1798 жылы француз әскерлері Римді басып алып, Киелі Тақтың қолындағы папалық тиаралардың барлығын, біреуін қоспағанда, ұрлап немесе жойды. Содан бері папалар жиырмадан астам тиараны пайдаланған немесе сыйға алған. Көптеген тиаралар папалардың бас киімі болған емес, әсіресе 1963 жылғы соңғы тәж кию рәсімінен кейін сыйлық ретінде ұсынылғандары.
The papal tiara is the crown worn by popes of the Catholic Church for centuries, until 1978 when Pope John Paul I declined a coronation, opting instead for an inauguration. The tiara is still used as a symbol of the papacy. It features on the coat of arms of the Holy See and of the Vatican City State, though not on the pope's personal coat of arms since Pope Benedict XVI replaced the tiara on his official coat of arms with a traditional bishop's mitre. A tiara is used to crown a statue of Saint Peter in St. Peter's Basilica every year on his feast day. Popes commissioned tiaras from jewelers or received them as gifts, with a number remaining in the possession of the Holy See. In 1798, French troops occupied Rome and stole or destroyed all but one of the papal tiaras held by the Holy See. Since then popes have used or received as gifts more than twenty tiaras. Several were never worn by a pope, notably those presented as gifts since the last papal coronation in 1963.
Әлі күнге дейін сақталған папалық тиаралардың тізімі
+ Папалық тиаралар тізімі Атауы Жыл Ескертпелері1 Папа Григорий XIII-нің тиарасы 1572–1585 Ең көнесі, Кристофоро Фоппа жасаған. Бастапқы безендірілісінде 404,5 карат салмақтағы изумруд болған, кейін Наполеон тиарасына қосылған.2 Папие-маше тиарасы 1800 Папа Пий VII-нің Венециядағы тәж кию рәсімі үшін жасалған, себебі Римге француз әскерлерінің шабуылы кезінде папалық тиаралар тартылып немесе жойылған. Жергілікті отбасылар сыйға тартқан зергерлік бұйымдармен безендірілген. Онжылдықтар бойы жеңіл балама ретінде киілген.3 Наполеон тиарасы 1804 Наполеон I 1804 жылдың желтоқсан айында император болып таққа отырғанда Папа Пий VII-ге тиара сыйлаған. Шаумет үйінің Генри Огюст және Мари Этьен Нито жасаған безендірілісі сол тәж кию рәсімін және 1801 жылғы конкордатты бейнелеген. Оның кейбір әшекейлері 1798 жылы француз директориясының әскерлерінен алынған тиаралардан алынған. Тиара киюге тым кішкентай және тым ауыр етіп жасалған. Кейіннен Пьос IX 1846 жылы тәж кию кезінде және 1868 жылы Бірінші Ватикан кеңесінің ашылуында өзгертіліп киілген. Ол Жак Луи Дэвидтің 1807 жылғы «Наполеонның тәж киюі» картинасында бейнеленген.4 Папа Григорий XVI-нің тиарасы 1834 Папалық коллекциядағы ең көп киілетін тиаралардың бірі. Пьос IX, Пьос X және Пьос XII кейде киген. Тақтың орталық күміс бөлігіне алмаздармен инкрустацияланған үш алтын шеңбер орнатылған, әрбір шеңбердің үстінде асыл тастармен безендірілген алтын жапырақтар сериясы бар.5 Папа Григорий XVI-нің тиарасы 1845 6 Папа Григорий XVI-нің тиарасы күні белгісіз Жеңіл нұсқа.7 Папа Пий IX-тің тиарасы 1846 1854 жылы жасалған. 18 000 алмаз, 1 000 изумруд, сапфир және рубинмен безендірілген. 2018 жылғы мамыр-қазан айларында Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайында көрсету үшін Ватикан мұражайынан уақытша алынған.8 Испан тиарасы 1855 Испания королевасы Изабелла II-нің сыйлығы, салмағы үш фунт, үстіне бір сапфир орнатылған. 18 000 алмаз, інжу-маржан, рубин, изумруд және сапфирмен безендірілген. Папа Пий IX оны сатып, түскен қаражатты қайырымдылыққа берген.9 Папа Пий IX-тің тиарасы 1850-ші жылдардың соңы Қасиетті Крест конгрегациясының сыйлығы. Индиана штатындағы Нотр-Дам университеті жанындағы Қасиетті Жүрек базиликасында тұрақты түрде көрсетіледі.10 Бельгиялық тиара 1871 Бельгия королінің сарайындағы әйелдер Бельгия королі атынан Папа Пий IX-қа сыйлаған, Генттен Жан Батист Бетун жасаған. Алтын, інжу-маржан, алтын күміс, асыл тастар және эмальмен безендірілген үш қабатты алтын әшекеймен безендірілген.11 Папа Пий IX-тің тиарасы 1870-ші жылдар Жеңіл тиара.12 Палатин тиарасы 1877 Палатин гвардиясының Папа Пий IX-тың епископ ретінде тағайындалғанына 50 жыл толуына арналған сыйы. Салыстырмалы түрде жеңіл, салмағы екі фунт, 1963 жылға дейін Папа Пауыл VI-ның тәж кию рәсіміне дейін барлық кейінгі папалық тәж кию рәсімдерінде қолданылды. 90 інжу-маржаннан тұратын алты қатар, сондай-ақ 16 рубин, үш изумруд, гиацинт, аквамарин, үш рубин, сапфир және бес гранат және екі бала рубинінен (бірінші қабат) тұрады; 10 изумруд, 8 бала рубин, бір хризолит, екі аквамарин, алты кіші рубин және үш сапфир (екінші қабат); 16 кіші бала рубин, үш үлкен бала рубин, төрт сапфир, үш гиацинт, үш аквамарин, бір гранат, әрқайсысы екі изумруд, бір бала рубин, хризолит және сегіз алтын нүктесі бар, әрқайсысы гранатпен безендірілген (үшінші қабат). Тақты алтынның жұқа қабатымен, сегіз рубинмен және сегіз изумрудпен жабылған, көк боялған алтын глобуспен және 11 бриллианттан тұратын крестпен безендірілген.13 Немец тиарасы 1887 Германияның кайзері Вильгельм I-нің Рим папасы Лев XIII-нің діни қызметкер ретіндегі Алтын юбилейін еске алу үшін берген сыйлығы. 1000 інжу-маржанмен безендірілген.14 Париж тиарасы 1888 Париж католиктерінің папа Лев XIII діни қызметкер болып тағайындалғанның алтын мерейтойын атап өту үшін берген сыйлығы. Эмиль Фромент Мюриске жасаған. Ол 1878 жылы Лион католиктерінің тиара үшін қаражат жинау ұсынысын қабылдамаған.15 Австрия тиарасы 1894 Австрияның кайзері Франц Иосиф I-нің сыйлығы.16 Алтын тиара 1903 Әлемдік католиктер атынан кардинал Пьетро Респиги папа Лев XIII-нің папа ретіндегі күміс юбилейын атап өту үшін ұсынған.17 Папа Пий X-тің тиарасы 1908 Папалық зергерлер Татани папа Пий X-тың діни қызметкер ретінде тағайындалғанының алтын юбилейын атап өту үшін жасаған. Папа басқа тиараларды тым ауыр деп тапқандықтан жасалған.18 Папа Пий XI тиарасы 1922 Милан архиепископтығының сыйлығы. 2000 асыл таспен инкрустацияланған.19 Папа Иоанн XXIII-нің тиарасы 1959 Папа Иоанн XXIII-ге оның сайлануына орай Бергамо халқы сыйлаған. Кейде киіледі.20 Папа Пауыл VI-нің тиарасы 1963 Папаның тәж кию рәсімінде киілген соңғы тиара. Милан қаласындағы Беато Анджелико мектебінің зертханаларында жасалған, минималды безендірілген заманауи стильде. 1877 жылдан 1958 жылға дейін тәж кию рәсімдерінде қолданылған Пий IX-тың Палатин тиарасынан екі есе жеңіл. Қазіргі уақытта Ұлылықтың Ұлттық қасиетханасында тұрақты түрде көрсетіледі.21 Папа Иоанн Павел II-нің тиарасы 1981 Венгриядағы католиктер Папа Иоанн Павел II-ге сыйлаған. Қайда екені белгісіз. Бавария монета кеңсесінде сақталатын медальдің суретінде бейнеленген. Ешқашан киілген емес.22 Папа Бенедикт XVI-ның тиарасы 2011 25 мамыр күні Бенедикт XVI-ға неміс католиктерінің тобы сыйлаған, Болгар православие христиандары жасаған. Ешқашан киілген емес.23 Папа Франциск тиарасы 2016 16 мамыр күні Солтүстік Македония Ассамблеясының төрағасы Трайко Велжановский Папа Францискке сыйлаған. Райчица монастырының қарындастары Охрид інжуімен жасаған. Ешқашан киілген емес.