Кіріспе
Католик шіркеуінің басшысы 1846-1878 жылдар аралығында Папа Пий IX (Pio Nono; туған Giovanni Maria Mastai Ferretti; 13 мамыр 1792 – 7 ақпан 1878) – Католик шіркеуінің басшысы 1846-1878 жылдар аралығында. Оның 32 жылдық таққа отыру мерзімі тарихтағы папалардың арасында екінші ең ұзақ мерзім болып табылады, алғашқы орын Әулие Петрге тиесілі. Ол 1868 жылы Бірінші Ватикан соборын шақыруымен және 1870 жылы Папалық мемлекеттердің бақылауын Италия Корольдігіне жоғалтуымен ерекше көзге түсті. Осыдан кейін ол Ватикан қаласын тастап кетпеді және өзін «Ватикан тұтқыны» деп жариялады. Сайлау кезінде оны кейбір адамдар либералды санаған, бірақ 1848 жылғы революциялардан кейін бұл пікір өзгерді. Премьер-министрі Пельгрино Россинің қазасынан кейін Пий Римнен қашып, қысқа ғұмырлы Рим Республикасына қатысқандардың барлығын анафемаға ұшыратты. Француз армиясы оны басып тастағаннан кейін және 1850 жылы Римге оралғаннан кейін, оның саясаты мен доктриналық жарияламалары прогрессивті түрде консервативті бола бастады. Ол алты жасар Эдгардо Мортарани еврей отбасынан күшпен алып кеткеніне жауапты болды. 1849 жылғы «Ubi primum» энциклопедиясында ол Марияның құтқарудағы рөлін баса көрсетті. 1854 жылы ол Таза ұғымды жариялады, бұл Мария, Құдай анасының, бастапқы күнәсіз туылғаны туралы ұзақ уақыттан бері қалыптасқан католик сенімін білдірді. Оның 1864 жылғы «Қателіктер каталогы» либерализмді, модернизмді, моральдық релятивизмді, секуляризацияны, шіркеу мен мемлекеттің бөлінуін және басқа да ағартушылық идеяларды қатаң айыптады. Пий, мүмкіндігі болған жағдайда, католик дінін мемлекеттік дін етіп бекітуді қолдады. Оның қаржылық көмек туралы шақыруы «Петрдің ақшасы» деп белгілі әлемдік қайырымдылық қорларды қайта жаңғыртты. Ол бүкіл әлемдегі Католик шіркеуіне қатысты Киелі Тақтың және Рим Куриясының орталық билігін күшейтті, сонымен қатар Папаның соңғы доктриналық билігін ресми түсіндірді (1870 жылы анықталған Папалық қатесіздік догмасы). Иоанн Павел II 2000 жылы оны мақұлданған деп жариялады.
Pope Pius IX (, Pio Nono; born Giovanni Maria Mastai Ferretti; 13 May 1792 – 7 February 1878) was head of the Catholic Church from 1846 to 1878. His reign of 32 years is the second longest of any pope in history, behind that of Saint Peter. He was notable for convoking the First Vatican Council in 1868 and for permanently losing control of the Papal States in 1870 to the Kingdom of Italy. Thereafter, he refused to leave Vatican City, declaring himself a "prisoner in the Vatican". At the time of his election, some considered him liberal, but no longer after the Revolutions of 1848. Upon the assassination of his prime minister, Pellegrino Rossi, Pius fled Rome and excommunicated all participants in the short lived Roman Republic. After its suppression by the French army and his return in 1850, his policies and doctrinal pronouncements became increasingly conservative. He was responsible for the kidnapping of Edgardo Mortara, a six year old taken by force from his Jewish family. In his 1849 encyclical Ubi primum, he emphasized Mary's role in salvation. In 1854, he promulgated the dogma of the Immaculate Conception, articulating a long held Catholic belief that Mary, the Mother of God, was conceived without original sin. His 1864 Syllabus of Errors was a strong condemnation of liberalism, modernism, moral relativism, secularization, separation of church and state, and other Enlightenment ideas. Pius reaffirmed Catholic teaching in favor of making the Catholic faith the state religion where possible. His appeal for financial support revived global donations known as Peter's Pence. He strengthened the central power of the Holy See and Roman Curia over the worldwide Catholic Church, while also formalizing the pope's ultimate doctrinal authority (the dogma of papal infallibility defined in 1870). Pope John Paul II beatified him in 2000.
Ерте өмір және қызметі
Джованни Мария Мастай Ферретти 1792 жылғы 13 мамырда Сенигалияда дүниеге келді. Ол Гироламо деи Конти Ферретти (1750–1833) мен Катерина Антония Маддалена Солацзеи ди Фано (1764–1842) отбасының асыл тегінен туған тоғызыншы бала болды. Туған күні Джованни Мария Баттиста Пьетро Пелегрино Исидоро деген атпен крещение рәсімінен өтті. Ол Вольтеррадағы Пиар колледжінде және Римде білім алды. Көп жылдар өткен соң жарияланған сенімсіз мәліметтерге сәйкес, жас граф Мастай (протестант) Ирландия шіркеуінің Килмор епископы Уильям Фостердің қызына күйе болып баруға ниеттенген. Бірақ, егер мұндай келісім болған болса да, ол одан әрі дамымады. 1814 жылы туған жері Синигалияда теологияны оқып жүргенде, француз тұтқындығынан оралған Папа Пий VII-мен кездесті. 1815 жылы Папаның асыл гвардиясына қабылданды, бірақ эпилепсиялық ұстамадан кейін көп ұзамай қызметтен босатылды. Ол Пий VII-нің мейіріміне ие болды, ол оны жоғарылатып, теологиялық зерттеулерін жалғастыруға қолдау көрсетті. Мастай 1819 жылғы 10 сәуірде дін қызметкеріне (священник) тағайындалды. Бастапқыда Папа Мастайдың қасиетті миссаға басқа дін қызметкерінің көмегін қажет етуін талап еткен, бірақ ұстамалар азайғаннан кейін бұл талаптан бас тартты. Алғашында Римдегі Тата Джованни институтының ректоры болып жұмыс істеді. Өліміне аз уақыт қалғанда Пий VII, Чили басшысы Бернардо О’Хиггинстің Папаның жаңа республикадағы Католик шіркеуін қайта ұйымдастыруын қалауына байланысты, оны революциялық Оңтүстік Америкаға алғашқы миссияға аттанған апостолдық нунций, Монсиньор Джованни Музиге көмектесу үшін аудитор етіп тағайындады. Миссияның мақсаты Чилидегі Католик шіркеуінің рөлін және мемлекетпен қарым-қатынасын анықтау болды, бірақ 1824 жылғы наурыз айында Сантьягоға келген кезде О’Хиггинс құлатылып, шіркеуге жағымсыз қараған генерал Рамон Фрейре оның орнына келді және шіркеу мүлкін тартып алу сияқты жауыздық шаралар қолданды. Сәтсіз аяқталған миссия Еуропаға оралды. Дегенмен, Мастай Америкаға барған алғашқы болашақ Папа болды. Римге оралғаннан кейін Пий VII-нің ізбасары Папа Лео XII оны Римдегі Сан-Микеле-а-Рипа ауруханасының басшысы (1825–1827) және Виа-Латадағы Санта-Марияның каноны етіп тағайындады. Папа Лео XII 1827 жылы 35 жастағы Мастай Ферреттиді Сполето архиепископы етіп тағайындады. 1831 жылы Парма мен Моденада басталған көтеріліс Сполетоға тарады; Архиепископ оны басудан кейін жалпы кешірім алды, бұл оған либералды көзқарастас репутациясын әкелді. Жер сілкінісі кезінде ол көмек көрсетуді тиімді ұйымдастырушы және үлкен қайырымдылықпен көзге түсті. Келесі жылы ол Имола епархиясына ауыстырылды, 1839 жылы кардинал болды, ал 1840 жылы Санти Марчеллино мен Пьетро ал Латеранның кардинал-қасиетшісі ретінде жарияланды. Сполетодағыдай, оның епископтық басымдықтары дін қызметкерлерін білім беру және қайырымдылық арқылы даярлау болды. Ол түрмедегі тұтқындарды барып көруімен және көшедегі балаларға арналған бағдарламалармен танымал болды. Кардинал Мастай Ферретти Сполето мен Имоладағы епископтық қызметі кезінде либералды саналды, өйткені ол Папалық мемлекеттердегі әкімшілік өзгерістерді қолдады және Италиядағы ұлтшыл қозғалысқа жандара қарады.
Папалық
Кардинал Мастай Ферретти 1846 жылы Рим папасы болып сайланды, оның тікелей басқарған Папалық мемлекеттерде және бүкіл Католик шіркеуінде реформалар мен жаңарудың жақтасы болады деген үлкен үміттер болды. Оның Италияның тәуелсіздігі үшін күреске жетекшілік ететінін қалаған жандар да жетерлік болды. Бірақ ол кейіннен терең консерватизмге бет бұрғандығы алғашқы қолдаушыларын қатты қайғыға түсірді, ал консервативті ескі салтты жақтаушыларды қуантты.
Сайлау
Рим папасы XVI Григорийдің қайтысынан кейін (1831–1846) 1846 жылғы конклав Италиядағы саяси жағдайдың тұрақсыздығында өтті. Конклав оң және сол фракциялардың арасындағы жікке бөлінді. Оң жақтағы консерваторлар бұрынғы папаның қатаң ұстанымын және папалық абсолютизмді жақтады, ал либералдар орташа реформаларды қолдады. Консерваторлар марқұм папаның мемлекеттік хатшысы, кардинал Луиджи Ламбрускиниді қолдады. Либералдар екі үміткерді қолдады: Паскуале Томасо Гиззи және 54 жастағы Мастай Ферретти. Бірінші дауыс беруде Мастай Ферретти 15 дауыс алды, ал қалғаны Ламбрускини мен Гиззиге бөлді. Ламбрускини алғашқы дауыс беруде көпшілік дауыс алды, бірақ қажетті үштен екі көпшілікке жете алмады. Гиззи француз үкіметінің қолдауына ие болды, бірақ кардиналдардан қосымша қолдау алмады, нәтижесінде конклав Ламбрускини мен Мастай Ферретти арасындағы бәсекеге айналды. Осы уақытта кардинал Томазо Бернетти кардинал Карл Каетан фон Гайсруктың, Миланның австриялық архиепискобының, Австрия империясы мен князь Меттерних атынан Мастай Ферреттинің сайлауына вето қою үшін конклавқа келе жатқаны туралы ақпарат алды. Тарихшы Валери Пиридің сөзіне сәйкес, Бернетти Ламбрускинидің сайлауын тоқтату үшін өте аз уақыты бар екенін түсінді. Тұйыққа тіреліп, Бернеттидің Ламбрускиниді қабылдамауға көндіруімен либералдар мен орталықшылдар Мастай Ферреттиге дауыс беруге шешім қабылдады, бұл Еуропа бойынша басым көңіл-күйге қарсы болды. Конклавтың екінші күнінің кешінде, 16 маусым 1846 жылы Мастай Ферретти папа болып сайланды. "Ол тартымды кандидат, құштар, эмоционалды, достыққа бейім және тіпті антиклерикалдық және Карбонарилерге жомарттық танытқан адам еді. Ол патриот, Григорий XVI-ны сынағандығы мәлім болды." Түн болғандықтан, ресми хабарлама жасалмады, тек ақ түтін көрсетілді. Келесі күні таңертең кардинал протодиакон Томазо Риарио Сфорца адал католиктердің алдында Мастай Ферреттидің сайланғанын жариялады. Мастай Ферретти балконға шыққанда, көңіл-күй қуанышқа толы болды. Мастай Ферретти өзінің есімін IX Пий деп таңдады, бұл шешім 1800–1823 жылдары қызмет еткен IX Пий папаның, оның дінге деген құлшынысын қолдағандығының құрметіне жасалды, тіпті бала кезінде эпилепсиямен күрескеніне қарамастан. Алайда, жаңа папаның дипломатиялық тәжірибесі аз болды және ол мүлдем куриялық тәжірибесіз еді. IX Пий 1846 жылдың 21 маусымында таққа отырды. Либерал IX Пийдің сайлануы Еуропа және басқа да елдерде үлкен қуаныш тудырды. "Сайлаудан кейінгі жиырма ай бойы IX Пий Италия түбегіндегі ең танымал адам болды, онда "IX Пийге ұзақ өмір!" деген ұран жиі естілді. Англиялық протестанттар оны "жарықтың досы" және Еуропаны азаттық пен прогреске қарай реформалаушы деп атады. Ол саяси ықпалсыз және өмірдің толық күшімен сайланды. Ол ізгі, прогрессивті, зиялы, әдепті, мейірімді және барлық адамдарға ашық болды. Оның саяси көзқарастары мен саясаты алдағы жылдары қызу талқыланды, бірақ оның жеке өмірі кінәсіз болды, күнделікті өмірде қарапайымдылық пен кедейліктің үлгісі болды.
Орталықтандыру
Пий IX-тің ұзақ понтификатындағы ең маңызды оқиға – Римнің орталық аймағындағы «Италиялық етік» ортасында жатқан Папалық мемлекеттердің жойылуы болды. Алайда, ол бүкіл әлемдік шіркеуді Рим мен папалық биліктің күшейе түсуіне және орталықтандырылуына жетекшілік етті. Бұрынғы папалардан гөрі, Пий әлем епископтарына үн қатысу үшін папалық мінберді жиі пайдаланды. Ол папалық билікті одан әрі бекіту мақсатымен шақырған Бірінші Ватикан кеңесі (1869–1870) папалық қатесіздік доктринасын қалыптастыру арқылы оның понтификатында ғана емес, сонымен қатар діни тарихта да маңызды кезең деп есептелді.
Мелкиттік грек-католик шіркеуімен дау
Бірінші Ватикан Кеңесі аяқталғаннан кейін, Рим Куриясының өкілі Патриарх Григорий II Юсефтің және жалпы жиналыста қарсы дауыс беріп, Папаның қатесіздігі туралы Pastor aeternus догматикалық конституциясы қабылданғанға дейін Римді қалдырған Мелкит делегациясының қалған мүшелерінің қолтаңбаларын алу үшін жіберілді. Григорий және Мелкит епископтары соңында оған қол қойды, бірақ Флоренция кеңесінде қолданылған «Шығыс патриархтарының құқықтары мен жеңілдіктерін ескермей» деген толықтыруды қосты. Бұл Григорийге Пий IX-тың наразылығын тудырды. Римнен кетер алдында Пийге келесі сапарында Григорий тізе бүгіп тұрғанда, Пий патриархтың иығына тізесін қойып, оған: Testa dura! (Қасаңсың!) деді. Осы оқиғаға қарамастан, Григорий және Мелкит грек-католик шіркеуі Әулие Тақпен ынтымақтастығын сақтап қалды.
Діндік құқықтар
Пий IX-тің діни саясаты шіркеудің құқықтарын қорғаумен және Ресей мен Осман империясы сияқты елдерде католиктердің дін тану еркіндігін қамтамасыз етумен еректелді. Ол сондай-ақ Италия, Германия және Франция сияқты елдерде католиктерге қарсы деп есептеген философиялық ағымдарға қарсы күресті. Германия империясы Франко-пруссия соғысынан кейін он жыл бойы шіркеуді шектеуге және әлсіретуге ұмтылды.
Мерейтойлар
Пий IX Трент кеңесінің 300 жылдығын қоса алғанда, бірнеше мерейтойларды атап өтті. Пий 29 маусымда 1867 жылы Римде 512 епископ, 20 000 діни қызметкер және 140 000 адаммен бірге апостол Петр мен апостол Павелдің шейіт болғандығының 1800 жылдығын тойлады. 1871 жылы оның папалық қызметінің 25 жылдығын атап өту үшін үлкен жиын ұйымдастырылды. 1870 жылы Италия үкіметі көптеген қасиетті сапарларды тыйым салғанмен, Болоньялық сенімді жандар 1873 жылы бүкіл ел бойынша папаға және апостолдардың қабірлеріне "рухани қасиетті сапар" ұйымдастырды. 1875 жылы Пий қасиетті жыл жариялады, ол католик әлемінде тойланды. Епископтыққа бекітілгеніне 50 жыл толуына орай, 30 сәуірден 15 маусымға дейін әлемнің түкпір-түкпірінен адамдар ескі понтифик көруге келді. Ол біраз ұялшақ болғанмен, шіркеудегі бастамаларды бағалап, өзінің ойынша лайықтыларын марапаттау үшін бірнеше жаңа атақтар, сыйлықтар мен ордендер құрды.
Консисториялар
Пий IX 122 жаңа кардинал құрды, олардың 64-і қайтыс болған кезде тірі еді; сол кезде Кардиналдар алқасының мүшелері 70 адаммен шектелген болатын. Ерекше тағайындаулардың ішінде Винченцо Печчи (оның болашақ жаңартпасы Лео XIII); Вестминстердің Николас Вайсмен; дінге келген Генри Эдвард Мэннинг; және Джон МакКлоски, алғашқы американдық кардинал болды. Епископ Сиприано Кальдеронның айтуынша, Папа 1850 жылы Мичоакан епискобы Хуан Каетано Гомес де Португалия и Солисті кардинал етіп тағайындауды жоспарлаған, тіпті кардинал Джакомо Антонеллиге осы ниетін білдіретін хат жіберген. Егер ол келесі консисторияға дейін қайтыс болмағанда, Латын Америкасының алғашқы кардиналы болар еді. Бенедикт монахы Гай Мари Оуридің сөзіне сәйкес, Проспер Геранжердің 1856 жылғы 6 наурызда бенедикттік әріптесі Леандр Фонтенге жолдаған хаты Геранжердің 1855 жылғы қарашада Пий IX оны кардинал етіп тағайындағысы келгенін білгенін, бірақ ол Римде тұруды қаламағандықтан құрметтен бас тартқанын көрсетті. Осының нәтижесінде Пий IX Ла-Рошель епискобы Клемент Виллекурды кардинал етіп тағайындады. 1861 жылғы 22 тамызда Папа Венеция патриархы Анджело Рамаццотиге оны кардинал етіп тағайындайтынын хабарлады, бірақ Рамаццоти консисторияға үш күн қалғанда қайтыс болды. Сондай-ақ 1861 жылы Киелі Ротаның деканы Игнацио Альбергини Папаның Киелі колледжге тағайындау ұсынысынан бас тартты. 1863 жылғы желтоқсанда Пий IX Гнезнен және Познань архиепискобы Леон Михаль Прилускиді кардиналдыққа көтеруді жоспарлаған, бірақ ол консистория өткізілмей қайтыс болды. 1866 жылы Пий IX Бірінші Ватикан кеңесін ашпас бұрын Кардиналдар алқасына Барнабитті ұсынуды қалады. Папа бастапқыда белгілі библиялық ғалым Карло Верчеллонеді тағайындауға шешім қабылдады, бірақ Верчеллоне нашар денсаулығына байланысты бас тартты, оның орнына Пий IX Луиджи Билионы тағайындауын ұсынды. 1868 жылы Пий IX Андре Пиланы кардиналдыққа ұсынды, бірақ ол сәуірдегі консисторияда көтерілуге бір күн бұрын қайтыс болды, сол консисторияда тағайындалуға жалғыз адам ол еді. Сондай-ақ 1868 жылы Пий IX Консепсьон епискобы Хосе Гиполито Саласқа кардиналдық мәртебені ұсынды, оны Бірінші Ватикан кеңесі кезінде кездестірген және оны Рим Куриясына қосылуға шақырған. Алайда епископ Чилиде тұруды жөн көрді және ұсыныстан бас тартты, ал Пий IX оны болашақта қайтадан ұсынбады. Революциядан кейін оның саяси реформалары мен конституциялық жақсартулары шектеулі болды, олар жоғарыда аталған 1850 жылғы заңдар шеңберінде қалды.
Папалық мемлекеттердегі реформалар
IX Пийдің либералды саясаты бастапқыда оны бүкіл Италияда өте танымал етті. Ол Папалық мемлекетті басқаруға қабілетті және сауатты Пеллегрино Россиді тағайындады. Ол сондай-ақ австриялық ықпалға қарсы тұрды, бұл итальяндық патриоттарды қуантты, олар оны Италияның болашақ азат етушісі деп мақтап айтты. "Мен, жалғыз кедей ауыл ділмарынан, Наполеон жасағысы келеді", - деп бір күні мәлімдеді ол. Пийдің папа ретіндегі алғашқы жылдары Папалық мемлекеттердің үкіметі жаңадан құрылған ғылыми ауыл шаруашылығы институттарында шаруаларды оқыту арқылы ауыл шаруашылығы технологиясын және өнімділігін жақсартты. Ол еврейлердің христиандық қызметтер мен уағыздарға қатысу міндеттемесін жойды және паптық қайырымдылық қорына олардың арасындағы мұқтаждардың есігін ашты. Жаңа папа революционерлерге кешірім жасап, барлық саяси тұтқындарды босатты, бұл Австрия империясы мен басқа да елдердегі консервативті монархияларды дүрліктерді. "Ол Нью-Йорк, Лондон және Берлин қалаларында үлгілі билеуші ретінде мақталып, даңқталды."
Мемлекеттік құрылым
1848 жылы Пий IX "Пап мемлекеттерінің зайырлы үкіметінің негізгі заңы" атты жаңа конституцияны жариялады. Пап мемлекеттерінің үкіметтік құрылымы папалықтың екі жақты рухани және зайырлы сипатын көрсететін болды. Зайырлы адамдар, яғни дінге қатысы жоқтар, 6850 адамды құрап, дін қызметкерлерінің 300 адамынан басым түсті. Дегенмен, маңызды шешімдерді дін қызметкерлері қабылдады және әрбір жұмыс іздеуші өз шіркеуінің діни қызметкерінен мінез-құлқы туралы бағалау алған кезде ғана қарастырылатын болды.
Қаржылық
Папалық мемлекеттердегі қаржы басқармасы Пьос IX тұсында көбінесе дінбас емес адамдарға тапсырылды. Паптық мемлекеттердегі бюджет және қаржы басқармасы Пьос IX-тан бұрыннан-ақ сыналып келген. 1850 жылы ол 20 провинция үшін қаржы білімі бар төрт дінбас емес адамнан тұратын мемлекеттік қаржы органы ("қауым") құрды. 1866 жылы Латын валюталық одағына қосылғаннан кейін, ескі римдік скудосы жаңа Папа лирасымен алмастырылды.
Сауда және сауда
Пий IX-ке экспортқа арналған жүн, жібек және басқа да материалдарды өндіретін отандық өндірушілерге артықшылықтар мен папалық сыйлықтар беру арқылы өндіріс және сауданы жақсарту бойынша жүйелі күш-жігер сіңіріледі. Ол жолдар, виадуктар, көпірлер және теңіз порттарын салу арқылы көлік жүйесін жақсартты. Жаңа теміржол желілері Паптық мемлекетті Солтүстік Италиямен байланыстырды. Көп ұзамай Солтүстік Италиялықтардың экономикалық тұрғыдан заманауи байланыс құралдарын пайдалануда Орталық және Оңтүстік Италия тұрғындарынан жақсырақ екені анық болды.
Әділет
Папа мемлекеттерінің сот жүйесі Италияның қалған бөлігіндегідей көп сынға ұшырады. Заң кітаптары жетіспеді, стандарттар тұрақсыз болды және судьялар көбінесе жақын туыстыққа, таныстыққа байланысты айыпталады. Папа мемлекеттерінде де, бүкіл Италияда да ұйымдасқан қылмыстық топтар сауда мен саяхатшыларға қауіп келтіріп, еркіндікпен қарақшылық және кісі өлтіруге барысты.
Әскери
Рим папасының әскері 1859 жылы 15 мың сарбазды құрады. Жеке әскери бөлім, элиталық швейцариялық гвардия, Папаның жеке күзетшісі қызметін атқарды.
Университеттер
Рим мен Болоньядағы екі папалық университет 1848 жылы революциялық қозғалыстардан көп зиян шекті, бірақ ғылым, математика, философия және теология салаларындағы деңгейлері қанағаттанарлық деп есептелді. Пий көп жұмыс істеу керектігін түсініп, 1851 жылы реформа комиссиясын құрды. Оның қызмет ету кезеңінде католиктер мен протестанттар халықаралық құқықты зерттеу және қақтығыстарды бейбіт жолмен шешуге бейімделген халықаралық делдалдарды даярлау мақсатында Римде мектеп ашу үшін бірлесіп жұмыс істеді. Giornale di Roma газеті мен La Civiltà Cattolica мерзімді басылымы иезуиттер басқаруында болды.
Өнер
Өзінің көптеген ізашарлары сияқты, Пьос IX өнерді қолдаушы болды. Ол сәулет, сурет салу, мүсін жасау, музыка, алтыншылық, мыс өңдеу және тағы да басқаларын демеп, суретшілерге көптеген марапаттар таратты. Оның күшінің көп бөлігі Римдегі және Папалық штаттардағы шіркеулерді жаңарту мен жақсартуға жұмсалды. Ол құлау қаупі төніп тұрған Колизейді нығайтуға бұйрық берді. Римдегі христиан катакомбаларын қазуға үлкен қаржы жұмсалды, осы мақсатта Пьос 1853 жылы жаңа археологиялық комиссия құрды.
Яһудилер
Рим папасы билеген мемлекеттерде католик шіркеуі мен оның мүшелері басқа діндерге қарағанда әлдеқайда көп құқыққа ие болды. Пьос IX-тың діни саясаты уақыт өте келе көбірек реакциялық бола түсті. Өзінің паптығының басында Пий басқа да либералдық шаралармен бірге Римдегі еврейлер геттосын ашып, яһудилерге басқа жерде тұруға мүмкіндік берді. 1850 жылы француз әскерлері революциялық Рим Республикасын жеңіп, оны жер аударылудан қайтарғаннан кейін Папа Республиканың діни бостандық заңдарын кері қайтарып, еврейлер геттосын қайта орнатуды қоса алғанда, бірқатар антилибералдық шаралар қабылдады. 1858 жылы көпке танымал болған бір жағдайда, Папалық мемлекеттердің полициясы 6 жасар еврей баласы Эдгардо Мортарани ата-анасынан тартып алды. Отбасымен туыс емес бір христиан қыз, ол алты жыл бұрын бала ауырған кезде, оның өледі деп қорқып, ресми емес нысанда крещение рәсімінен өткізгенін мәлімдеді. Бұл баланың заңды түрде христианға айналуын білдірді, ал Папаның заңы христиандардың яһудилермен, тіпті өз ата-аналарымен бірге өсіп-өсуіне тыйым салды. Бұл оқиға католиктер мен католик емес либералдар арасында кеңінен наразылық тудырып, Еуропадағы папқа қарсы сезімнің күшеюіне себеп болды. Бала Папаның үйінде өсіп, ақырында 21 жасында дін қызметкері болып тағайындалды.
Басқа халықтарға қатысты саясат
Пий IX - Рим папасының соңғы папы, ол сонымен қатар дүниелік билеуші және Папа мемлекетінің монархы ретінде де қызмет етті. 1846 жылдан 1870 жылға дейін ол шамамен 3 миллион адамды биледі, бірақ жаңадан құрылған Италия Корольдігі күш қолданып Папа мемлекетінің қалған аймақтарын басып алды. Италия мен Папалық арасындағы шиеленіс 1929 жылғы Латеран шарты (Латеран келісімдері) арқылы ғана ресми түрде шешілді. Бұл келісім Муссолини басқарған Италия Корольдігі мен Ватикан арасында жасалды, нәтижесінде Ватикан Папа мемлекеттерін жоғалтқаны үшін қаржылық өтемақы алды және Ватикан қаласы мемлекеті Ватиканның тәуелсіз және егеменді аумағы ретінде мойындалды.
Италия
Паптық мемлекеттердегі саяси қысымды билікке келгеннен кейін жақсы білгенімен, Пьос IX-тың алғашқы әрекеті саяси тұтқындарға жалпы кешірім жасау болды, оның салдары қандай болатынын ескермей. Бостандыққа шыққан революционерлер бұрынғы саяси қызметтерін жалғастырды, ал оның жасаған ұступтары патриоттық итальяндық топтардың күшін арттырды. Олар конституциялық үкіметті ғана емес, Италияның бірігуін және солтүстік итальян провинцияларын католик Австриясының билігінен босату үшін азаттық соғысын да қалады. 1848 жылдың басында Батыс Еуропаның барлығы әртүрлі революциялық қозғалыстармен дүркілдеді. Рим папасы ұлттық мүдделерден жоғары тұрғанын мәлімдеп, Австриямен соғысқа барудан бас тартты, бұл Пьос IX-тың Италиядағы беделін түсірді. 1848 жылдың 15 қарашасында премьер-министр Росси қастандықпен өлтірілді, ал одан кейін Швейцария гвардиясы қарусыздандырылды, нәтижесінде Рим папасы өз сарайында тұтқынға айналды. Бірақ ол бірнеше күннен кейін Римнен қашып құтыла алды. 1849 жылдың ақпанында Рим республикасы жарияланды. Пьос IX жер аударылу орнынан барлық қатысушыларды шіркеуден шығарып тастады. Сол жылы республика басылып қудаланғаннан кейін, Пьос IX 1850 жылдың сәуір айында Римге оралғанға дейін Паптық мемлекеттерді басқару үшін үш кардиналдан тұратын консервативті үкіметті – «Қызыл триумвиратты» тағайындады. Ол ауруханаларды аралап, жараланғандар мен науқастарға көңіл берді, бірақ 1848 жылы оған қарсы шыққан римдіктерге деген сенімін жоғалтқандай көрінді. Пьос IX Римдегі Куириналь сарайынан Ватиканға көшуге шешім қабылдады, және содан бері папалар сонда тұрып келеді.
Рим папасы билігінің соңы
Рим папасының әскерін жеңгеннен кейін 1860 жылы 18 қыркүйекте Кастельфидардо шайқасында және 30 қыркүйекте Анконада Сардинияның Виктор Эммануэль II Риммен Лациумнан басқа барлық Папалық аумақтарын алып, Италия королі атағын алды. Римге бірнеше сағаттық қоршаудан кейін 1870 жылы 20 қыркүйекте шабуыл жасалды. Италия Гарантиялар заңын (1871 жылғы 13 мамырда) қабылдады, ол Папаға Ватиканды пайдалануға рұқсат берді, бірақ оған осы аумаққа қатысты егемендік құқығын жоққа шығарды, сонымен қатар елшілерді жіберу және қабылдау құқығын, сондай-ақ жылына 3,25 миллион лира көлемінде бюджет берді. Пий IX бұл ұсынысты ресми түрде қабылдамады (энциклика Ubi nos, 15 мамыр 1871), себебі бұл Паптыққа халықаралық мойындық бермейтін, тек бір жақты шешім болды және оны кез келген уақытта зайырлы парламент өзгерте алатын еді. Пий IX жаңа Италия Корольдігін мойындаудан бас тартты, оны революцияның заңсыз туындысы деп айыптады. Ол елдің басшыларын, соның ішінде король Виктор Эммануэль II-ді "барлық діни принциптерді ұмытып, әрбір құқықты ескермей, әрбір заңды бұзып" Италияны билегені үшін айыптады, оның билігін "қасиетті жерге қастықпен тиісу" деп атады.
Мексика
1848 жылғы төңкерістер кезінде Папалық мемлекеттердегі құлпыралы жағдайға жауап ретінде Мексика үкіметі Папа Пий IX-қа пана берді, ал Папа бұған Мексика кардиналын құру мүмкіндігін қарастырып, президент Хосе Хоакин де Эррераға сыйлық беруді ойлады. Француз императоры Наполеон III-тің Мексикаға әскери араласуы және 1864 жылы Максимилиан I басқаруымен Екінші Мексика империясын құруы, шіркеуге Бенито Хуарес жасаған дінге қарсы әрекеттерден кейін, достық үкіметтен көмек іздеуге мүмкіндік берді. Хуарес шетелдік қарыздарды төлеуді тоқтатқан және шіркеу мүлкін тартып алған болатын. Пий, Максимилиан мен оның әйелі Шарлотта Бельгиялыққа Мексикаға билікке келу алдында бата берді. Алайда, Ватикан мен Мексика арасындағы шиеленіс жаңа император кезінде де жалғасты, себебі Максимилиан дін бостандығын қалады, ал Пий оған қарсы болды. Ватиканпен қарым-қатынас тек Максимилианның жаңадан католик дініне өткен американдық дін қызметкері Огюстин Фишерді елші ретінде Римге жібергеннен кейін жаңартылды. Фишердің Максимилианға берген баяндамасына қарамастан, келіссөздер сәтті өтпеді және Ватикантан ешқандай жаңалық болмады. Максимилиан өзінің әйелі Шарлоттаны Еуропаға жіберіп, Наполеон III-тен француз әскерлерін Мексикадан шығаруға қарсы шара қолдануын өтінді. Наполеон III-пен өткен сәтсіз кездесулерден кейін Шарлотта 1866 жылы Пийге шарасыздықпен жүгіну үшін Римге сапар шекті. Күн өткен сайын Шарлоттаның психикалық денсаулығы нашарлап, нашарлап кетті. Ол Пападан қорғаныш іздеді және тек оған дайындалған тағамды ғана жеп, ішті, қалғандарының уланған болуынан қорқып жүрді. Папа алаңдаса да, оны қабылдады және тіпті ол қауіпсіздігіне алаңдағаннан кейін Ватикан ішінде бір түн тұруға рұқсат берді. Ол және оның көмекшісі Ватиканның ішінде түн өткізген алғашқы әйелдер болды.
Англия мен Уэльс
Англия ғасырлар бойы католик шіркеуі үшін миссионерлік аймақ саналды. Біріккен Корольдікте (оның ішінде бүкіл Ирландия) католиктердің эмансипациясына (азаттық алуына) байланысты Пий IX 1850 жылғы 29 қыркүйекте Universalis Ecclesiae бұйрығымен бұл жағдайды өзгертті. Ол Англия мен Уэльсте жаңа тағайындалған архиепископ және кардинал Николас Вайсман басшылығымен католик иерархиясын қайта орнатты, сондай-ақ 12 қосымша епископтық тағайындады: Саутварк, Хексем, Беверли, Ливерпуль, Салфорд, Шрусбери, Ньюпорт, Клифтон, Плимут, Ноттингем, Бирмингем және Нортгемптон. "Папаның агрессиясына" қарсы болған бірнеше зорлық көше наразылықтары 1851 жылғы Шіркеу атақтары заңының қабылдануына әкелді, ол Біріккен Корольдіктегі кез келген католик епискобына "кез келген қаланың, қалашықтың немесе жердің, немесе кез келген аумақтың немесе округтің (атауы мен сипаттамасы қандай болса да)" епископтық атағын қолдануға тыйым салды. Заң ешқашан күшіне енбеді және жиырма жыл өткен соң күштен шығарылды.
Ирландия
Пий Ұлы Ирландиядағы Ұлы ашаршылық кезінде қаржылық көмек көрсетті. 1847 жылы ол "Praedecessores nostros" энцикликасында азап шеккен ирланд халқына үндеу жасады.
Нидерланды
1848 жылы Нидерланд үкіметі католиктерге діни бостандық берді. 1853 жылы Пий Утрехт архиепископтығын және оның құрамында Харлем, Ден Бош, Бреда және Рермонд қалаларындағы төрт диоцезді құрды. Англияда болғандай, бұл халық арасында католиктерге қарсы қысқаша сезімдік толқынға әкелді.
Испания
Дәстүрлі католиктік Испания Пий IX-қа қиындық туғызды, өйткені 1832 жылы антиклерикалдық үкіметтер билікке келді, нәтижесінде діни ордендер қуылды; монастырлар, католик мектептері мен кітапханалар жабылды; шіркеулер мен діни мүліктер тартылып сатылды; және шіркеу бос қалған епархияларды толықтыра алмады. 1851 жылы Пий IX королева Изабелла II-мен конкордатқа келді, онда сатылмаған шіркеу мүліктері қайтарылуы тиіс екені, ал шіркеу жаңа иелеріне өткен мүліктерден бас тартуы керек екені белгіленді. Пийдің осы икемділігі Испанияның діни білім беруде шіркеудің еркіндігін кепілдеуіне әкелді.
Америка Құрама Штаттары
Папа Пий IX 1847 жылғы 7 ақпанда Американың Таза ұғымы Америка Құрама Штаттарының қамқоршысы ретінде шақырылуы туралы американдық епископтардың бірауыздан жасаған өтінішін мақұлдады. 1862 жылғы қазан айынан бастап Папа «қырып тұрған Азамат соғысын» тоқтатуға шақырып, АҚШ-тың католик епископтарына ашық хаттар жібере бастады. Ватикан ешқашан Америка Конфедерациялық Штаттарын мойындаған жоқ және оған ешқандай дипломат жіберген де жоқ. Дегенмен, 1863 жылы Папа Конфедерацияның өкілімен жеке кездесіп, құлдырауды тоқтату қажеттігін баса айтты. 1863 жылғы желтоқсанда Пий IX Джефферсон Дэвиске «Praesidi foederatorum Americae regionum» (Американың аймақтық федерациясының президенті) деп жазған хаты Конфедерацияны тіпті олардың өкілдері де мойындаған жоқ: Конфедерацияның Сыртқы істер министрі Джуда П. Бенджамин оны «саяси әрекеттермен немесе дипломатиялық қарым-қатынастарды ресми орнатумен байланысты емес, тек қорытынды мойындау» деп түсіндірді, бұл ресми мойындау салмағына ие емес еді. Пий IX 1875 жылғы 15 наурызда Нью-Йорк архиепискобы Джон МакКлоскиді кардиналдар коллегиясына алғашқы американдық ретінде көтерді.
Канада
Пий IX 1874 жылы Канаданың епархияларының санын төрттен 21-ге дейін арттырды, онда 1340 шіркеу және 1620 священник болды.
Конкордаттар
Пий IX Испания, Австрия, Тоскана, Португалия, Гаити, Гондурас, Эквадор, Никарагуа, Сальвадор және Ресеймен конкордаттарға қол қойды.
Австрия
1848 жылғы революция Австрия-Мажарстандағы католик шіркеуі үшін ара-жісі нәтижелерге әкелді. Ол шіркеуді ішкі істерде мемлекеттің қатаң бақылауынан босатты, бұл Пьос IX-тың ризашылығын тудырды. Басқа елдердегідей, Австрия-Мажарстанда да католиктерге қарсы күшті саяси қозғалыстар, көбінесе либералдар болды, олар 1870 жылы император Франц Иосиф I-ді Ватиканмен 1855 жылғы конкордаттан бас тартуға мәжбүр етті. Австрия 1866 жылы католик мектептерінің тәуелсіздігі және азаматтық некеге тыйым салуға қатысты бірнеше баптарын күштен шығарды. Дипломатиялық әрекеттер сәтсіз аяқталғаннан кейін, Пий 1874 жылдың 7 наурызында «Vix dum a nobis» энцикликасымен жауап берді, діни бостандық пен білім беру бостандығын талап етті. Осы оқиғаларға қарамастан, Австрияда неміс Kulturkampf-ымен салыстыруға болатын жағдай тумады, ал Пий Австрия-Мажарстан территориясы бойынша жаңа епархияларды құрды.
Неміс империясы
Германияда Отто фон Бисмарктың басшылығымен Пруссия мемлекеті католицизмді қауіпті шетелдік ықпал деп санады және 1872–1878 жылдары папа мен епископтардың билігін төмендету үшін күшті күресті жүргізді. Көп жылдық «мәдени күрес» (Културкампф) нәтижесінде католиктер Пруссияда және Германиядағы сайлаушыларын біріктіріп, қарсы шараларға көшті. Пий XIII қайтыс болғаннан кейін Бисмарк жаңа папа Лев XIII-пен келісімге келді. Ол католиктерге қарсы либералдармен болған одағын үзді және католиктердің Орталық партиясымен саяси коалиция құрды.
Ресей империясы
Пий IX-тың понтификаты 1847 жылы "Accomodamento" – кеңпейілді келісіммен басталды, бұл Пийге Ресейде (әсіресе Балтық елдерінде) және Ресейдегі поляк провинцияларында латын обрядтарының бос епископтық орындарын толтыруға мүмкіндік берді. Ұзаққа соқпаған бостандықтар орыс православие шіркеуі, оккупацияланған жерлердегі поляктардың саяси талаптары және императорлық Ресейдің кез келген наразылыққа қарсы әрекет ету бейілімен әлсіретілді. Пий бастапқыда бейтарапты сақтауға тырысты, революциялық және Ресей билігіне қарсы зорлық-зомбылыққа күшті қарсылық білдірді және олардан көбірек шіркеу еркіндігін сұрады. 1863 жылғы поляк көтерілісінің сәтсіз аяқталуынан кейін Пий қуғынға ұшыраған поляктардың жағына шығып, олардың қуғын-сүргініне наразылық білдірді, бұл патша үкіметін соншалықты ашуландырды ki 1870 жылға қарай барлық католик епархиялары таратылды. Пий патшаны – атын атамай – тұтас қауымдарды Сібірге жер аударуы, дін қызметкерлерін жер аударуы, оларды еңбек лагерлеріне жіберуі және католик епархияларын жоюы үшін сынады. Ол 1868 жылы 150 католик дін қызметкері өлім жазасын күтіп отырған Сібірдің Тунка және Иркут ауылдарын көрсетті.
Римнен кету жоспарлары
Папалық билігі кезінде Пьос IX бірнеше рет Римнен кетуді ойлады. 1848 жылғы 24 қарашада итальяндық ұлтшылдардың көтерілісіне тап болған ол, 1850 жылы Екі Сицилия Корольдігінің Гаета қаласына қашып, кейін қайтып оралды. 1862 жылғы 26 шілдеде Джузеппе Гарибальди мен оның еріктілері Римге қарай жорығанда Аспромонтеде тоқтатылған кезде Пий IX британдық елші Одо Расселден итальяндық әскерлер кіргеннен кейін Англияда саяси баспана ала ала ма деп сұрады. Рассел қажет болған жағдайда оған баспана беретінін мәлімдеді, бірақ Папаның қорқынышы негізсіз екеніне сендірді. 1870 жылы Римді басып алғаннан және Бірінші Ватикан Кеңесінің тоқтатылуынан кейін Отто фон Бисмарк Пьос IX-тің Пруссиядан баспана сұрағанын айтты. Бисмарк қарсылық танытпады, "Егер католиктер бізді шынайы қандай екенімізді мойындаса, бұл бізге өте пайдалы болар еді, яғни қазіргі уақытта олардың шіркеуінің басшысын қорғай алатын жалғыз күш. Бірақ король (Вильгельм I) келіспейді. Ол қатты қорқады. Ол бүкіл Пруссия бұзылып кетеді деп ойлайды және өзі католик болуға мәжбүр болады. Алайда, мен оған Папа баспана сұраса, бас тарта алмайтынын айттым".
Теология
Пий 1870 жылы Бірінші Ватикан кеңесінде бекітілген Папаның қатесіздігі догматында көрініс тапқандай, шіркеудегі ең жоғары оқу билігі ретіндегі өзінің рөлінде келісімсіз болды.
Мариология
Мариандық ілімдер 19 ғасыр теологиясында, әсіресе Мәриямның күнәсіз тұжырымдалуы мәселесінде маңызды рөл атқарды. Оның паптық кезеңінде, Күнәсіз Тұжырымдалуды догма ретінде бекіту туралы өтініштер көбейді. 1848 жылы Пий Күнәсіз Тұжырымдалу догмасының мүмкіндігін зерттеу үшін теологиялық комиссия құрды. 1854 жылдың 8 желтоқсанында ол «Ineffabilis Deus» апостолдық конституциясын жариялады, ол Құдайдың қасиетті Марияның Күнәсіз Тұжырымдалуы догмасын анықтады.
Бірінші Ватикан кеңесі
Ubi primum (жоғарыда қараңыз) иерархиясымен алдын ала кеңескеннен кейін Пий, Марияның мінсіз тұжырымдалуына қатысты доминикандықтар мен францискандықтар арасындағы ғасырлық дауды шешті, францискандықтардың пікірін қолдады. Бірақ, оның бұл қатесіз догманы белгілеуі бір мәселені тудырды: Папа епископтардың құзыретінсіз мұндай шешімдер қабылдай ала ма? Папаның қателік жасамауы туралы ілім, папалық билікті күшейтіп, епископтардың рөлін азайту, 1869 жылы өткізілген Бірінші Ватикан Кеңесінің талқылау тақырыбына айналды.
Мекемелер
Пьос IX әйелдерге арналған 74 жаңа діни қауымды бекітті. Францияда ол 200-ден астам жаңа епархия құрды және бірнеше елде жаңа иерархиялық жүйелерді орнатты. Ол Италиядағы Амброзиандық үйірме, Франциядағы Католик жұмысшылар одағы, Германиядағы Пиус Верейн және Deutsche Katholische Gesellschaft сияқты католик бірлестіктерін қолдады, олардың мақсаты шіркеуден тыс адамдарға католик дінінің толыққанды білімін жеткізу болды.
Кейінгі жылдар және өлім
1868 жылдан бері папа ең алдымен бетке эризипеламен, содан кейін аяқтарындағы жаралармен күресіп келді. Дегенмен, ол күнделікті мисса тойлауды жалғастырды. 1877 жылғы жаздың тым ыстығы жараларын нашарлатып, оны тасымалдау қажет болды. Ол бірнеше ауыр медициналық процедуралардан үлкен шыдамдылықпен өтті. Соңғы апталарын кітапханасында өткізіп, кардиналдарды қабылдады және папалық аудиенциялар өткізді. 8 желтоқсанда, Таза тұйықсыз Концепция мерекесінде, оның жағдайы жақсарып, ол қайтадан жүре алды. Ақпан айына қарай, ол өзінің бірінші қасиетті тамашаның 75 жылдығын тойлап, тұрып мисса өткізе алды, халықтың қуанышын көрді. 1878 жылдың 4 ақпанынан кейін бронхит, еденге құлау және температураның көтерілуі оның жағдайын нашарлатты. Ол өзі туралы әзілдер айтуын тоқтатпады: Римнің кардинал-викарийі оның жазылуы үшін қоңырау соғуды және үнсіз дұға етуді бұйырғанда, папа: «Неге маған жұмаққа баруымды тоқтатуға тырысасың?» деді. Ол дәрігеріне уақтысы келгенін айтты. Пий IX өзінің бұрынғы қарсыласы Италияның Виктор Эммануэль II-нің 1878 жылдың қаңтарында қайтыс болғанын көруге үлкерді. Патшаның жағдайының ауыр екенін білген соң, ол оны барлық айыптаулардан және шіркеу жазаларынан босатты. Пий IX бір айдан кейін, 1878 жылдың 7 ақпанында сағат 17:40-та 85 жасында, розарий оқып жатқанда қайтыс болды. Өлімнің себебі эпилепсия болды, ол құрылысқа және кенеттен жүрек тоқтауына әкелді. Оның соңғы сөздері: «Мен жақсы көрген және қастерлеген шіркеуді сақтаңыз», – деп жазды оның жанында тізе бүгіп отырған кардиналдар. Оның өлімімен папа тарихындағы екінші ең ұзақ понтификат аяқталды, алғашқысы 37 жыл патшалық құрған Петірдің дәуірі болды. Оның денесі бастапқыда Ватикан гробтарында жерленді, бірақ 1881 жылдың 13 шілдесінде түнгі процессиямен қабырғалар сыртындағы Сент-Лоуренс базиликасына көшірілді. Кортеж Тибр өзеніне жақындағанда, дінге қарсы римдіктердің тобы «Италия гүлденсін! Папаға өлім! Құдайға сенушілерге өлім!» деп айқайлап, табынды өзенге лақтыруға әрекеттенді, бірақ қарабинерлердің тобы бұл әрекеттің алдын алды. Пий IX-тың қарапайым қабірін оның ізбасары Иоанн Павел II оны қасиетті санағаннан кейін өзгертті.
Қасиетті деп жариялау
Италия үкіметі алғашқы кезеңдерде қатты қарсылық көрсеткен оның қасиеттілікке иелену процесі 1907 жылғы 11 ақпанда басталды және үш рет қайта жаңартылды. Италия үкіметі 1878 жылдан бері Пьос IX-ты қасиеттілікке иеленуіне қарсы болды. Италияның қарсылығы болмағанда, Иоанн Павел II 1985 жылғы 6 шілдеде Пьос IX-ты құрметті деп жариялады (оның қаһармандық ізгілік өмірін растағаннан кейін), ал 2000 жылғы 3 қыркүйекте оны қасиетті деп жариялады (оның жылдық діни еске алу күні 7 ақпан, оның қайтыс болған күні). Пьос IX-ты қасиеттілікке иелену мәселесі даулы болды және кейбір еврейлер мен христиандар оның авторитарлық, реакциялық саясаты деп есептелгендіктен сынға алды; епископтық биліктің теріс пайдаланылуы туралы айыптаулар; және антисемитизм (әсіресе Эдгардо Мортараның ісі, сондай-ақ Рим геттосын қайта орнатуы).
Мұра
Пий IX 1871 жылы күміс юбилейін тойлады, бұл елшілік папалық тарихындағы ең ұзақ билік ету болды – 31 жыл, 7 ай және 23 күн. Оның уақыттық тәуелсіздігі жоғалған кезде, шіркеу оның төңірегіне бірікті, ал папалық оның қарапайымдылығына сүйене отырып, орталықтандырылды. Пий IX-тың понтификаты қазіргі паптықтың басталуын білдіреді: оның кезінен бастап ол уақыттық биліктен гөрі рухани билікке көбірек ұмтылды. Либералдық көзқарастармен бастаған Пий IX, Римнен қуылғаннан кейін консервативті саясатқа бет бұрды. Содан кейін ол саяси консерватор, бірақ тыныш емес және радикалды реформатор, сондай-ақ шіркеу өмірі мен құрылымын жаңартқан адам ретінде танылды. Оның понтификатының соңында шіркеу өмірі, діни шақырулар, жаңа негіздер мен діни құлшыныс гүлденді. Саяси тұрғыдан алғанда, ол папалықтың көптеген ірі әлемдік державалардан оқшаулануына ұшырады: «Ватикан тұтқыны» Ресеймен, Германиямен, АҚШ және Франциямен жаман қарым-қатынаста болды, ал Италиямен ашық жаулықта болды. Дегенмен, ол осы елдердің барлығындағы католиктер арасында өте танымал болды, олардың көпшілігінде оны қолдау үшін Пий IX қауымдастықтары құрылды. Ол 1854 жылы жасаған мінсіз шешімімен шіркеу тарихына енді, бұл кейіннен Аспанға көтерілу туралы догманың негізі болды. Оның тағы бір маңызды үлесі – Папаның қатесіздігі туралы анықтаманы қабылдаған Ватиканның бірінші экуменикалық кеңесін шақыруы. Оның кеңесімен Джон Боскоға салезиандық қоғамды құруға көмектесті, сондықтан оны «Дон Босконың папасы» деп те атайды. 1846 жылы барлық саяси тұтқындарды кешіргеннен кейін екі түн бойы мыңдаған римдіктер шамдармен Куириналь сарайына барып, екі түнде де Еввива, сөздер мен музыкамен папаны құттықтады. Папа бірнеше рет балконға шығып, батасын берді. Үшінші күні оның ат арбасы сарайдан Ватиканға қарай қозғалғанда, римдіктер аттарды шешіп, папаның арбасын өздері тартты. 1848 жылдың 16 қарашасында революционерлердің көпшілігі Куириналь мен Парламентке барып, Рим папасына өз талаптарын, әсіресе Австрияға қарсы соғысты ұсынды. Рим папасы оларға: «Мемлекет басшысы және шіркеудің басшысы ретінде оның мәртебесі оған көтерілісшілердің талаптарын орындауға мүмкіндік бермейді», – деп жауап берді. Осыдан кейін Куиринальға артиллериялық оқтар жаудырды, бұл бірнеше адамның өліміне әкелді. Содан кейін өмірді сақтау үшін папа ұсынылған министрлердің тізіміне келісті, бірақ олармен ынтымақтастықтан бас тартатынын мәлімдеді. Рим папасының мемлекетін қорғаған француз әскерлері Римнен кеткеннен кейін, Рим папасының 10 мың сарбазы ғана қорғаған қалаға 60 мың сарбаздан тұратын итальян әскері жақындады. Рим папасы өздерінің санынан кем сарбаздарына тек символдық қарсылық көрсетуді және алғашқы жеңілістен кейін соғыс тоқтатуды бұйырды, өйткені Мәсіхтің орынбасары қан төкпейді. Ескі Порта Пиа бомбаға түскенде, жаулаушылар үшін үлкен тесік ашылды, Папа ақ туды көрсетуді сұрады. Бұл оның Папалық мемлекеттердің билеушісі ретінде жасаған соңғы әрекеті болды. Порта Пиадағы соңғы паптық оқ Stella Matutina австриялық түлегі атты. Пий IX өзінің аты-жөніне итальян тіліндегі нұсқада (Pio Nono – Nono «тоғызыншы» дегенді білдіреді) Pio No No деп әйделдеді. Оның кейде көңіл-күйінің өзгеруі мен эмоционалдық шабуылдары эпилепсияның белгілері ретінде түсіндірілді. Бір тұрақты танымал әсер – Пий IX-тың Италияның ең танымал жергілікті Рождестволық әнінің итальян тіліндегі мәтінін жазғандығы, бұл ән Алфонсус Лигуори жазған неаполитан тіліндегі «Tu scendi dalle stelle» («Жұлдызды аспаннан төмен түсті») әніне негізделген. Екі Сицилия корольдігінде болған кезінде, 8 қыркүйек 1849 жылы Папа Пий IX Портичиден Паганиге дейін пойызбен саяхаттады, сондықтан ол осы заманауи өнертабысқа қызығушылық танытты. Римге оралғаннан кейін ол теміржол желісінің дамуын иемденді, 1856 жылы Рим мен Фраскати темір жолынан бастады. 1870 жылға қарай Папалық мемлекеттерде салынған теміржол желілерінің ұзындығы 6 км-ге жетті. Сонымен қатар, Папалық мемлекеттерге газбен жарықтандыру және электр телеграфы енгізілді. Оның папалық қызметін еске алу үшін Монреальдегі бір көше Пье IX бульвары (Пье Неф) деп аталды. Монреаль метро жүйесінде Олимпиадалық стадионға жақын орналасқан Pie IX деп аталатын аялдама бар, ол Pie IX бульварымен бірге орналасқан. Сонымен қатар, Чилидің Сантьяго қаласында және Грузияның Макон қаласында көшелер Пио Ноно деп аталады, бұл итальян тілінде Пиус IX дегенді білдіреді, ал Аргентинаның Буэнос-Айресте (Pio IX) атпен орта мектеп бар. Испания, Латын Америкасы және Филиппиндердегі түрлі тәттілер piononos деп аталады. Луиджи Магни түсірген «Суверендік халық атынан» (1990) фильмінде Пий IX рөлін Джанни Бонагура ойнады. Марко Беллоккио түсірген «Көшпенділер» (2023) фильмінде Пий IX рөлін Паоло Пьеробон ойнады.