Кіріспе

Мөмбо-жамбо немесе мүмбо-жамбо – шатастыратын немесе мағынасыз сөздер. Бұл тіркес көбінесе орта буын менеджерлерін және мамандар еместердің түсінуі қиын арнайы жаргонды, мысалы, заң тілін, әжуалай сынға алу үшін қолданылады. Мысалы, "Мен осы ұсақ шрифттегі заңгерлік мөмбо-жамбоның бәрін түсінбеймін". Сондай-ақ, бұл сөз ырым-жырымға негізделген амалдарды, саналы түрде шатастыруға бағытталған рәсімдерді немесе сөйлеушінің түсінбеген тілдерін де білдіруі мүмкін.

Қолданылуы

Бұл сөз тіркесі Чарльз Диккенстің "Кішкентай Доррит" романында кездеседі, ол бастапқыда 1855 және 1857 жылдар аралығында бөлім-бөліммен жарияланған. "Ол олардың талаптарына дау айтуды ойламады, бірақ олар шеру еткен жалқы Мумбо-жамбоға құрмет көрсетті". Ол сондай-ақ Томас Хардидің 1873 жылы жарық көрген "Көк көздер жұбы" романында да айтылады. "Жарылған ғимарат – "Мумбо Джамбо" сияқты нәрсе". 1899 жылы алғаш рет жарық көрген "Кішкентай қара Самбоның тарихында" басты кейіпкердің ата-анасы "Қара Мүмбо" және "Қара Джамбо" деп аталады. 1972 жылы Исмаил Рид "Мумбо Джамбо" атты постмодернистік роман жазды, онда африкалық диаспора мен мәдениетке әсер ететін көптеген факторлар талданды, соның ішінде Африка үшін күрес және Атлант мұхитындағы құл саудасы сияқты тарихи шындықтар, сондай-ақ "Жес Грю" вирусы сияқты ойдан шығарылған факторлар қарастырылды. Романға American Heritage Dictionary сөздігінің бірінші басылымынан алынған этимологиялық түсіндірме енгізілген, онда "Мумбо Джамбо" сөзі мандинго тіліндегі mā mā gyo mbō сөзінен шыққандығы айтылады, яғни "ата-бабалардың мазасыз рухтарын тыныштандыратын сиқыршы". Роман сөздіктің осы жазбасын цитаталап, кең библиографиялық мәліметтер келтіргенімен, бұл туынды көбінесе ойдан шығарылған және факт пен қиял арасындағы шекараны жиі бұзады. Атауы сондай-ақ "Мумбо Джамбо" сияқты постмодернистік туындылардың көбінесе мағынасыз деп есептелетіні туралы түсінікке сілтеме ретінде қарастырылуы мүмкін. 1883 жылы Олив Шрайнердің "Африкалық ферманың тарихы" романында "Мамбоу джамбоу мүсінінің жартысы туралы айтылады, ол бізді қалған бөлігі қандай болғандығы туралы толығымен қараңғылықта қалдырады". Бұл сөздің қолданылуы мұндай мүсіннен туындаған шатасу мен сипаттаманың жетіспеуін көрсетеді. Жан-Поль Сартр Франц Фаноның "Жердің қасіреті" кітабына жазған алғы сөзінде революциялық зорлық-зомбылықтың африкалықтардың дініне бұрылуы туралы айтқанда: "Мумбо Джамбо және тайпаның барлық бейнелері олардың арасына түсіп, олардың зорлық-зомбылығын бақылап, оны шаршағанша ысырапқа жібереді". Вашель Линдсейдің "Конго" поэмасында Мумбо Джамбо африкалықтардың сенген ежелгі дінін бейнелеу үшін қолданылады. Өлеңнің әр үш бөлімінің соңында "Мумбо Джамбо сізді "худу" жасайды" деген сөз тіркесі қайталанады. Роберт Хайнлайнның "Жұмақ еліндегі бейтаныс" романында Джубал кейіпкері романның соңына қарай діндердің мағынасы туралы сөйлегенде Мумбо Джамбоны "Конгоның құдайы" деп атайды. Алекс Хейлидің "Roots" кітабында Мумбо Джамбо тайпалық ерлердің бағынбайтын әйелдерін жазалау контекстінде де еске алынады. 1928 жылы жарық көрген "Он екі орындық" романында бір кейіпкердің шектеулі сөздік қоры туралы айтылғанда: "Каннибалистік Мумбо Джамбо тайпасының негрісінің лексиконында үш жүз сөз бар" делінеді.