Анне Тереза де Керсмакер: Бельгиялық хореограф және Rosas компаниясының тарихы

Кіріспе

Анн Тереза, Баронша де Кирсмейкер (1960 жылы Бельгияның Мехелен қаласында туған, Веммельде өскен) – қазіргі заманғы би хореографы. Оның төңірегінде құрылған Rosas би компаниясы 1992 жылдан 2007 жылға дейін Брюссельдегі La Monnaie театрында тұрақты түрде жұмыс істеді.

Өмірбаян

Де Керсмейкер мектептің соңғы жылына дейін биді оқымады, оның орнына музыканы, әсіресе флейтаны оқыды. 1981 жылы Нью-Йорк университетінің Тиш өнер мектебіне түсті. Тиште оқып жүргенде өзінің алғашқы қойылымын ұсынды – «Аш» (1980), Брюссельде. 1982 жылы АҚШ-тан оралғаннан кейін Стив Райхтың музыкасына «fr» атты төрт бөлімді туындысын жасады. Осы қойылым оған «халықаралық би сахнасында табысқа жететін мүмкіндік берді, басқа орындармен қатар Авиньон фестивалінде де өнер көрсетті». «Фейз» қойылымының сәттілігі 1983 жылы «Розас» труппасының құрылуына үлкен үлес қосты. «Розас билейді Розас» – де Керсмейкердің жас труппасы үшін Тьерри Де Мей мен Питер Вермерштің жаңа композицияларына қойылған алғашқы хореографиясы, «Розас» труппасын халықаралық деңгейде танымал етті. Сегізінші жылдары «Розасқа» Брюссельдің «Кааи-театры» (директоры Хьюго Де Гриф) қолдау көрсетті. «Кааи-театры» аясында оның шығармашылығы қалыптасты. «Кааи-театрмен» бірлесіп «Еленаның ариясы» (1984), «Барток/Аннотациялар» (1986), Хайнер Мюллердің «Бұзылған жағажай/Медея материалы Аргонавттармен бірге» (1987) триптихінің сахналануы, «Микрокосмос монументі, Рейх пен Райлимен өзінің портреті (сонымен қатар Шопен де бар)/Жұмсақ ағымдағы қозғалыс, №4 квартет» (1987), «Оттон, Оттон» (1988), «Стелла» (1990) және «Ахтерланд» (1990) сияқты қойылымдар жасалды. 1992 жылы «La Monnaie» бас директоры Бернар Фоккроулл «Розасты» Брюссельдің «Royal Opera De Munt / La Monnaie» резидент-компаниясы ретінде шақырды. Резиденция басталғанда де Керсмейкер өзіне үш мақсат қойды: би мен музыка арасындағы байланысты нығайту, репертуар құру және би мектебін ашу (1988 жылы Брюссельде «MUDRA» мектебі жабылып қалғаннан кейін). Сол жылы «Розас» «ERTS» туындысын жасап, Энн Тереза Де Керсмейкердің хореографиясы бар «Роза» фильмін шығарды, оны Питер Гринавей түсірді, ал музыкасын Барток жазды. Сол жылы «Розас» Филипп Херревеге режиссерлік еткен «Оркестр де Шамп-Элизе» оркестрімен бірлесіп Авиньон фестивалі үшін «Моцарт концерттік арияларын, un moto di gioia» қойылымдарын жасады. 1993 жылы «Розас» Голландия фестивалі үшін Дж. С. Бахтың музыкасына «Toccata» қойылымын жасады. 1994 жылдың мамыр айында Брюссельдегі «KunstenFESTIVALdes Arts» фестивалінде Тьерри Де Мей мен «Ictus» ансамблімен бірлесіп жасалған «Кинок» қойылымының премьерасы өтті. 1994 жылдың соңында бұл ынтымақтастық «Amor Constante más allá de la muerte» атты жаңа туындыға әкелді. 1995 жылдың қарашасында «La Monnaie» Шёнбергтің «Erwartung/Verklärte Nacht» музыкасының бөлігі болған «Verklärte Nacht» хореографиясын көрсетті. 1995 жылы «Розас» пен «La Monnaie» Брюссельде заманауи бидің жаңа халықаралық мектебін – «Өнер өнерінің ғылыми-зерттеу және оқыту студиясын» (PARTS) ашты, онда шамамен 25 елден келген алпыс студент үш жыл бойы 50-ден астам оқытушыдан білім алады. 1996 жылдың желтоқсан айында Севильяда Берг, Шёнберг және Вагнердің музыкасына арналған «Вуд, үш бөлім» премьерасы өтті. 1997 жылдың басында де Керсмейкер Стив Пакстонмен және «The Wooster Group» труппасымен бірлесіп Винсент Дуньоер үшін 3 соло туындысын жасады. 1997 жылдың қарашасында Магнус Линдберг, Джон Кейдж, Яннис Ксенакис, Стив Райх, Пьер Бартоломе және Тьерри Де Мей жазған музыканы «Ictus» ансамблі тікелей орындаған «Just Before» қойылымы «La Monnaie» театрында ұсынылды. 1998 жылдың ақпан айында де Керсмейкер Бартоктың «Көкбауырдың сарайы» операсымен «La Monnaie» театрында опера режиссері ретінде дебют жасады. 1998 жылдың тамызында Венадағы «Impuls» фестивалінде Стив Райхтың осы аттас композициясына қойылған «Drumming» премьерасы өтті. 1998 жылдың қарашасында ол Португалияның «Companhia Nacional de Bailado» труппасы үшін «The Lisbon Piece» туындысын жасады: қонақ хореограф ретінде алғашқы тәжірибесі. 1999 жылдың наурыз айында де Керсмейкер «Розас» бишісі Синтия Лоемиж, «STAN» театр труппасының Жоленте Де Керсмейкер және Франк Веркруйсенмен бірлесіп Хайнер Мюллердің мәтініне негізделген «Квартет» атты бейеу театрының қойылымын жасады. Бір айдан кейін ол Элизабет Корбетпен бірге хореографиялық дуэт жасап, би биледі. 1999 жылдың мамырында «Розас» Жоленте Де Керсмейкердің режиссерлік жұмысы, «Ictus Ensemble», «Aka Moon» және DJ Grazzhoppa музыкалық композициясы мен орындалуымен «I said I» премьерасын өткізді. Ян Йорис Ламерс декорация мен жарықтандыруды, ал Дри ван Нотен костюмдерді жасады. 2000 жылы «Нағыз уақытта» «Розас» «Stan» труппасымен, сондай-ақ музыканың композициясы мен тікелей орындалуы үшін джаз ансамблі «Aka Moon» мен бірлесіп жұмыс істеді. 2001 жылдың қаңтар айында де Керсмейкер Стив Райхтың «18 музыкант үшін музыка» атты шығармасына арналған тағы бір қойылым «Жаңбырды» жасады. 2002 жылы «Розастың» жиырма жылдығы мен «La Monnaie» театрында он жыл тұрғаны тойланды, сонымен қатар мәтіндік қойылымдар қайта қойылды, «(but if a look should) April me» және «Rain live» туындылары жасалды, соңғы екеуі Брюссельдің заманауи музыкалық ансамблі «Ictus» сүйемелдеуімен өтті. 336 беттен тұратын «Розалар, егер және тек егер таңғаларлық болса» атты кітап жарық көрді және Брюссельдегі Көркем өнер орталығының жаңа ашылған залдарында мультимедиалық көрме ұйымдастырылды, оған 15 000-нан астам адам қатысты. «Once» солосы, Джоан Баэздің музыкасына қойылған, мерекелік жылдың қойылымдарын аяқтады. 2003 жылы жаңа эволюция байқалды: бұрынғы хореографиялары өте нақты және музыкамен тығыз байланысты болса, «Bitches Brew / Tacoma Narrows» қойылымында Де Керсмейкер алғаш рет бишілеріне қойылым кезінде импровизация жасауға рұқсат берді. Соңғы жылдары «Розас» бірнеше бұрынғы қойылымдарды қайта жандандырды: «Розас билейді Розас», «fr», «Микрокосмос», «Ахтерланд» және т.б. «Розастың» қойылымдары бес құрлықтағы театрлар мен фестивальдарға шақырылды. 2011 жылдың қазан айында Де Керсмейкердің «Rosas Danst Rosas» және «Achterland» хореографиясы R&B әншісі Бейонсе «Countdown» синглының музыкалық видеосы үшін рұқсатсыз қолданылды. 2021 жылдың шілдесінде ол ATDK Foundation-ды құрды, оның мақсаты оның көркемдік мұрасын сақтау және оның көркемдік шеберлігімен бөлісу.

De Keersmaeker did not study dance until her last year of high school, instead studying music, specifically the flute. In 1981, she attended the Tisch School of the Arts at New York University. While at the Tisch, she presented her first production, Asch (1980), in Brussels. In 1982 upon her return from the U. S. A. she created fr, four movements to the music of Steve Reich. It was this production that brought her "a breakthrough on the international dance scene, performing, among other places, at the Avignon Festival". The success of Fase contributed largely to the foundation of the Rosas in 1983. Rosas danst Rosas, de Keersmaeker's first choreography for the young company to new compositions of Thierry De Mey and Peter Vermeersch, brought Rosas the international breakthrough as a company. During the eighties, Rosas was supported by Kaaitheater of Brussels (director Hugo De Greef). Within the framework of Kaaitheater, her oeuvre took shape. Performances such as Elena's Aria (1984), Bartók/Aantekeningen (1986), a staging of Heiner Müller's triptych Verkommenes Ufer/Medeamaterial Landschaft mit Argonauten (1987), Mikrokosmos Monument Selbstporträt mit Reich und Riley (und Chopin ist auch dabei)/In zart fliessender Bewegung Quatuor Nr.4, (1987), Ottone, Ottone (1988), Stella (1990) and Achterland (1990), were produced in collaboration with Kaaitheater. In 1992, La Monnaie's general director Bernard Foccroulle invited Rosas to become the resident company of Brussels' Royal Opera De Munt/La Monnaie. At the start of the residency, de Keersmaeker set herself three objectives: to intensify the relation between dance and music, to build a repertory, and to launch a dance school (after the disappearance of MUDRA from Brussels in 1988). That year, Rosas created ERTS and released Rosa a film of a choreography by Anne Teresa De Keersmaeker to Bartók music directed by Peter Greenaway. Later that year, Rosas created Mozart Concert Arias, un moto di gioia for the Avignon Festival. A production made in collaboration with the Orchestre des Champs Elysées, directed by Philippe Herreweghe. In 1993, Rosas created Toccata, to the music of J. S. Bach, for the Holland Festival. In May 1994, the KunstenFESTIVALdes Arts in Brussels premièred Kinok, produced in collaboration with Thierry De Mey and the Ictus Ensemble. At the end of 1994, this collaboration resulted in a new creation: Amor Constante más allá de la muerte. In November 1995, La Monnaie premièred Verklärte Nacht, a choreography that was part of a production of Schönberg music Erwartung/Verklärte Nacht. In 1995, Rosas and La Monnaie launched in Brussels a new international school for contemporary dance, the Performing Arts Research and Training Studios (PARTS), where sixty students coming from some 25 countries are trained, over a three year period, by more than 50 teachers. In December 1996, Woud, three movements to the music of Berg, Schönberg & Wagner was premièred in Seville. At the beginning of 1997, de Keersmaeker created, together with Steve Paxton and The Wooster Group, 3 solos for Vincent Dunoyer. In November 1997, Just Before, to a live performance by the Ictus Ensemble of music composed by Magnus Lindberg, John Cage, Iannis Xenakis, Steve Reich, Pierre Bartholomée and Thierry De Mey, was presented in La Monnaie. In February 1998, de Keersmaeker made her debut as an opera director at La Monnaie with Bartók's Duke Bluebeard's Castle. In August 1998, the Impuls Festival in Vienna premièred Drumming, a production to Steve Reich's composition of the same name. In November 1998 she created The Lisbon Piece, for the Portuguese Companhia Nacional de Bailado: her first experience as a guest choreographer. In March 1999, de Keersmaeker created, together with Rosas dancer Cynthia Loemij, and Jolente De Keersmaeker and Frank Vercruyssen from the theatre company STAN, Quartett; a dance theatre performance based on the text by Heiner Müller. One month later, she choreographed and danced a duet with Elizabeth Corbett for the production with/for/by. In May 1999, Rosas premiered I said I, a collaboration with Jolente De Keersmaeker for the direction, with the Ictus Ensemble, Aka Moon and DJ Grazzhoppa for the music composition and execution. Jan Joris Lamers designed the set and lighting and Dries van Noten the costumes. For In Real Time in 2000, Rosas again collaborated with Stan, as well as with the jazz ensemble Aka Moon for the composition and live interpretation of the music. In January 2001, de Keersmaeker created Rain, another performance to a score by Steve Reich, his Music for 18 Musicians. 2002 saw the celebration of twenty years of Rosas and ten years of residence at La Monnaie, with the re run of the text pieces, the creation of (but if a look should) April me and Rain live, the two latter accompanied by Brussels contemporary music ensemble Ictus. A 336 pages book Rosas, if and only if wonder was published and a multimedia exhibition was organised in newly opened halls at the Centre for Fine Arts, Brussels, and was attended by over 15,000 people. Once, a solo to the music of Joan Baez, concluded the celebration year's performances. 2003 showed yet a new evolution: whereas in the past her choreographies had been very precise and closely linked to the music, in Bitches Brew / Tacoma Narrows, De Keersmaeker for the first time allowed improvisation by her dancers during the performance. Over the past years, Rosas has also revived several earlier pieces: Rosas danst Rosas, fr, Mikrokosmos, Achterland and others. Rosas' productions have been invited by theatres and festivals across five continents. In October 2011, De Keersmaeker's choreography from "Rosas Danst Rosas" and "Achterland" was sampled without permission by the R&B singer Beyoncé in the music video for the single Countdown. In July 2021, she founded the ATDK Foundation a foundation with the intent of safeguarding her artistic legacy, and enable her to share her artistic excellence.

Марапаттар

Де Керсмейкердің қойылымдары мен фильмдері түрлі халықаралық наградалармен марапатталған. «Роза биі Роза» (Rosas danst Rosas) 1987 жылы Бесси сыйлығын, «Микрокосмос» 1989 жылы үздік шетелдік қойылым үшін Жапон биі сыйлығын, «Стелла» 1989 жылы Лондон биі және қойылымдар сыйлығын алды, ал «Барабан» 1998 жылдың қазанында Сараевода үздік хореография үшін Алтын лавр гүлшоғырымен марапатталды. 2011 жылы ол өзінің мансабы үшін Американдық би фестивалі сыйлығын алды және осы орайда өзінің маңызды жұмыстарының бірі – «Розас танст Розас» (1983) қойылымын таныстырды. «Хоппла!» фильмі Италияда «Sole d'Oro» және Сеттеде «Grand Prix Vidéo Danse» (1989) жүлдесін жеңіп алды. «Роза» фильмі «Dance Screen» сыйлығымен марапатталды, Корк кинофестивалінде қара және ақ қысқаметражды фильмдер байқауында қазылар алқасының арнайы мақтауын алды және Венециядағы «Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica» фестивалінің 49-шы шақырылысына (1992) іліккен. 1994 жылы Лионда «Ахтерланд» (1994) фильміне «Dance Screen» сыйлығы табысталды, ал «Розас танст Розас» фильмі 1997 жылы «Grand Prix International Vidéo Danse» және 1998 жылы Афиныдағы Халықаралық кино және жаңа медиа өнері фестивалінің қазылар алқасының арнайы сыйлығын жеңіп алды. 2000 жылы «Типпеке» қысқаметражды фильмі Булонь-Биланкурдағы Халықаралық медиа би фестивалінің «Carina Ari» гран-приіне ие болды. 1995 жылдың маусымында де Керсмейкер Брюссельдің еркін университетінен құрметті доктор ғылымының дәрежесін алды. 1996 жылдың наурыз айында Антверпен провинциясының үкіметі оған Эжен Бай сыйлығын табыстады, ал 2000 жылдың мамырында Франция Республикасы оны «Officier dans l'Ordre des Arts et des Lettres» атағымен марапаттады. 2002 жылы ол Габриэлла Муртгат қорының жылдық сыйлығын, Париж қаласынан «la médaille de Vermeil» және Бельгияның фламанд үкіметінің медалін («Erepenning») алды. 2004 жылы ол Ост-Флаадерн провинциясынан «Keizer Karelprijs» сыйлығын жеңіп алды. 2008 жылы ол Францияда «Commandeur de l'Ordre des Arts et des Lettres» атағын алды.

Both the performances and the films of de Keersmaeker have been distinguished by various international awards. Rosas danst Rosas won the Bessie Award (1987), Mikrokosmos received a Japanese Dance Award for the best foreign production (1989), Stella got the London Dance and Performances Award (1989), Drumming was prized with the Golden Laurel Wreath for the best choreography in Sarajevo (October 1998). In 2011, she received the American Dance Festival Award for her career and at this occasion presented one of her seminal work Rosas danst Rosas (1983). The film Hoppla! was awarded a Sole d'Oro in Italy and the Grand Prix Vidéo Danse in Sète (1989). The film Rosa has been distinguished by a Dance Screen Award, got a Special Jury Commendation in the Black and White Short Film Competition at the Film Festival in Cork and was selected for the 49th Mostra Interazionale d'Arte Cinematografica in Venice (1992). In 1994, in Lyon, a Dance Screen Award was offered to the film Achterland (1994), while the film Rosas danst Rosas obtained the Grand Prix International Vidéo Danse in 1997 and the special prize of the Jury of the International Festival of Film and New Media on Art in Athens in 1998. In 2000, the short film Tippeke got the Grand Prix Carina Ari of the Festival International Media Dance in Boulogne Billancourt. In June 1995, de Keersmaeker received the title of Doctor Honoris Causa at the Vrije Universiteit Brussel. In March 1996, the government of the province of Antwerp awarded her the Eugène Baie prize, and in May 2000 she was awarded by the French Republic the "Officier dans l'Ordre des Arts et des Lettres" title. In 2002 she received the annual award of the Gabriella Moortgat Stichting and la médaille de Vermeil from the City of Paris and a medal ('Erepenning') of the Belgian Flemish government. In 2004, she was awarded the "Keizer Karelprijs" by the province of Oost Vlaanderen. In 2008, she became—again in France — "Commandeur de l'Ordre des Arts et des Lettres".