Кіріспе

Пакоча шайқасы — 1877 жылдың 29 мамырында көтерілісшілер бақылауындағы перулік «Уаскар» мониторы мен британдық кемелер арасында болған теңіз шайқасы. Кемелер бір-біріне айтарлықтай зиян келтірмеді, алайда бұл шайқас өздігінен қозғалатын торпеданың алғашқы жауынгерлік қолданылуымен танымал.

Өмірбаян

1877 жылдың мамыр айында бұрынғы қаржы министрі Николас де Пьерола сол кездегі президент Мариано Игнасио Прадоны құлатуға әрекеттенді. Осы төңкеріс талпынысының бір бөлігі ретінде 6 мамырда оның екі қолдаушысы, полковник Лорранага мен майор Эченик, капитан мен бас офицер жағада болғанда Кальяо портында «Уаскар» кемесіне өтті. Кемеде қалған офицерлер де бұл жоспарға қатысып, экипажды олардың ісіне қосылуға көндірді. Көтерілісшілердің қолына тиген «Уаскар» Луис Герман Астете басшылығымен теңізге шықты. Портта болған басқа перулік әскери кемелер, мысалы «Атауальпа», жарамсыз күйде болды және оларды қуалап жете алмады. Көтерілісшілер кемені, әсіресе Перудің басты сауда порты Кальяо маңындағы коммерциялық кемелерді мазалау үшін пайдаланды. Бірақ, ол бірнеше британдық сауда кемелеріне күшпен шабуыл жасағаннан кейін, британдық билік контр-адмирал Алгернон де Хорси басқаратын HMS Shah және HMS Amethyst кемелерін кемені ұстау үшін жіберді, бұл үшін Мариано Игнасио Прадо үкіметі рұқсат берді және сыйлық ұсынды. 16 мамырда Боливияның Антофагаста портына келді, онда Перудің Жоғарғы Басшысы Николас де Пьерола мен оның серіктерін кездестірді.

Шайқас

Хуаскар қатысты атыс болғаннан кейін қашып кетті. Оның қарулары жеткіліксіз болғандықтан, ол бар болғаны 40 оқ атты. Шахтың мачтасы сынықтардан зақымданды. Британдықтар Шахтан 237 оқ, ал Аметисттен 190 оқ атты, бірақ олардың бронебойғыш оқтары болған жоқ. Хуаскар 60 рет оққа түсті, бірақ оның бронялық қалқаны барлық оқтарды зиянсыз кері қайтарды. Хуаскарды батыру үшін жасалған соңғы әрекет ретінде Шахтан екі кішкентай торпедалық шабуыл кемесі оны торпедалауға тырысты, бірақ Хуаскар қараңғы түнеудің арқасында қашып құтылды. Көтерілісшілердің экипажы екі күннен кейін кемелерін Перу үкіметінің кемелер тобына тапсыруға мәжбүр болды. Бұл шайқаста жаңадан ойлап табылған, өзі қозғалатын торпеда алғаш рет қолданылды, ол сол кезде Корольдік теңіз күштерінде шектеулі түрде қолданысқа енген болатын. Хуаскар мониторы торпедадан қашып құтылды.