Кіріспе

Спорттық автомобильдердің төзімділік жарысы класы

Le Mans прототипі (LMP) – әр түрлі жарыстар мен чемпионаттарда, соның ішінде 24 сағаттық Ле-Ман, FIA World Endurance Championship, IMSA SportsCar Championship, European Le Mans Series және Asian Le Mans Series жарыстарында қолданылатын спорттық прототиптік жарыс машинасы. Le Mans прототиптерін Automobile Club de l'Ouest (ACO) жасаған. LMP үшін техникалық талаптарға автомобильдің барлық механикалық элементтерін жабатын кузов кіреді. 2023 жылдан бастап Le Mans прототиптерінде LMP2 және LMP3 деп белгіленген екі класс бар. Трассада ашық дөңгелекті Формула 1 машиналарынша жылдам болмаса да, LMP1 жабық дөңгелекті жарыс машиналарынң ең жылдамдары болып саналды. Le Mans прототиптері өндіріс негізіндегі гран-тур автомобильдерінен жоғары класс ретінде қарастырылады, олар спорттық автомобильдер жарысында олармен бірге жарысады. Кейінгі LMP1 жобаларына үдеуді жеңілдету үшін электр моторларын пайдаланатын гибридтік автомобильдер кірді. Le Mans Prototype LMP1 класы 2021 маусымынан бастап FIA World Endurance Championship (WEC) және 24 сағаттық Ле-Ман жарысында Le Mans Hypercars-пен алмастырылды. Гибридтік емес LMP1 машиналары тағы екі маусымға "ескірген" саналып, 2021-2022 жылдар аралығында жаңа класспен бірге бәсекелесе алды. 2023 жылғы WEC және IMSA SportsCar чемпионатының маусымынан бастап Le Mans Hypercars-ке Le Mans Daytona h (LMDh) машиналары қосылды. Бұл екі прототиптік модель төзімділік жарысының жоғарғы класын құрайды: WEC-тегі Hypercar және IMSA-дағы Grand Touring Prototype (GTP).

Атаудың өзгеруі

Ле-Ман прототиптері қатысатын жарыс сериясына байланысты әртүрлі атаулармен белгіленген. FIA-дағы осыған ұқсас автомобильдер Sports Racers (SR) немесе Sports Racing Prototypes (SRP) деп аталды. Американдық IMSA GT Чемпионаты өз машиналарын World Sports Cars (WSC) деп атаса, ал қысқа ғана өмір сүрген АҚШ Жол жарысы чемпионаты (USRRC) өз прототиптері үшін классикалық Can Am (CA) атауын қолданды. 2004 жылдан бері көптеген сериялар осы машиналарды Ле-Ман прототиптері деп атауға көшті. IMSA GT Чемпионатының мұрагері және TUDOR United SportsCar Чемпионатының алдындағы American Le Mans Series автомобильдерді жай ғана Прототиптер (P1, P2 немесе PC) деп ресми түрде атады. LMP бұқаралық ақпарат құралдарында көбінесе Ле-Ман машинасы деп аталады.

Тарих

Ле-Ман прототиптері алғаш рет 1992 жылы Ле-Манның 24 сағатында пайда болды. Әлемдік спорттық автомобильдер чемпионатының C тобындағы бәсекелестердің шағын санынан асып түру үшін ескі Porsche 962 машиналарына 3-ші санатқа қатысуға рұқсат берілді. Жарысқа қатысушылардың санын арттыру мақсатында, 4-ші санатта ұлттық чемпионаттарда жарысқан, өндірістік автомобильдердің қозғалтқыштарымен жабдықталған, ашық кокпитті жарыс машиналарын қатысуға рұқсат етілді. Кейіннен ACO Group C машиналарын Le Mans прототиптерімен толық ауыстыру ниетін жариялады. Екі сынып құрылды: LMP1 машиналары әдетте турбожүйелі, үлкен көлемді, арнайы жасалған қозғалтқыштармен жабдықталды, ал LMP2 машиналары кішкентай көлемді, өндіріске негізделген қозғалтқыштарды пайдаланды. Екі сыныпта да ашық кокпит болуы міндетті болды. Алайда, сол жылы LMP1 машиналары бұрынғы Group C машиналары болды, олардың кейбіреулері әлі де жабық кокпитпен жабдықталған (Toyota 94C V, Courage C32, Kremer K8 Spyder, Porsche 962C GTI, ALD C289 және Alpa LM). Сонымен қатар, IMSA GT чемпионаты жабық кокпитпен жабдықталған GTP және Lights сыныптарының тоқтатылғанын жариялады және оларды LMP1-ге балама World Sports Cars ашық кокпитті сыныбымен алмастыруға шешім қабылдады. Бұл формула 1996 жылға дейін сақталды, көптеген өндірушілер LMP және WSC сыныптарын қабылдады, олардың ішінде Ferrari, Porsche және Mazda болды. 1997 жылы Le Mans прототиптеріне негізделген алғашқы еуропалық серия – «Халықаралық спорттық жарыстар сериясы» іске қосылды. LMP1/WSC және LMP2 сияқты сыныптарды пайдаланатын бұл машиналар FIA-да «SR1» және «SR2» деп аталды. 1998 жылы Le Mans прототиптерінің тағы бір сериясы құрылды, жаңа АҚШ Road Racing чемпионаты IMSA GT чемпионатынан бөлініп шығуға тырысты. IMSA WSC сыныбынан ерекшелену үшін USRRC ашық кокпит прототиптерін 1970-ші жылдардағы спорттық автомобильдер чемпионатының дәуірін қайта жаңғырту мақсатында «Can Am» деп атады. Алайда, USRRC 1999 жылдың соңына дейін тарап кетті, ал серия Rolex Sports Car Series болып, FIA-ның SR1 және SR2 формуласын пайдалануды жөн көрді. 1998 жылы ACO-ның LMP сыныптары кеңейді. 1998 жылдың соңында IMSA GT чемпионаты тоқтатылғаннан кейін, ACO Американың Le Mans сериясын құруға рұқсат берді. Бұл серия Ле-Манның 24 сағаттық жарысы сияқты сыныптық құрылымды қолданды, яғни LMP атауын алғаш рет пайдаланған чемпионат осы болды. Сонымен қатар, ACO LMP сыныптарын өзгертті. Кіші LMP2 сыныбы қысқа мерзімге тоқтатылды, ал «LMGTP» (Le Mans grand touring prototype) деп аталатын жабық кокпит прототиптерінің жаңа сыныбына рұқсат берілді. Бұл машиналар өндірістік автомобильдерге негізделген, бірақ ACO GT класының ережелеріне сәйкес келмейтіндей озық және жылдам болып саналды, сондықтан ACO оларды прототиптер ретінде жариялауға мәжбүр болды. 2000 жылы LMP ережелеріне өзгерістер енгізілді, ACO ашық кокпит LMP сыныбын қайта бөліп шығарды. Екі жаңа сынып «LMP900» және «LMP675» деп аталды, сандар әр сыныптың ең төменгі салмағын (килограмммен) білдірді. LMP900 машиналары жоғары қуатты және жылдам болуы керек еді, бірақ сонымен қатар ауыр және икемсіз болды. LMP675 машиналары кішкентай және маневрлі болуы керек еді, бірақ үлкен сыныптың жылдамдығына жете алмады. Екі сыныптың да жалпы жеңіске үміткер болуы көзделіпті. Audi, Chrysler, Cadillac және Panoz LMP900 формуласын таңдады, ал MG LMP675 сыныбына тырысқан жалғыз ірі өндіруші болды. LMGTP сыныбы да жалғасты, 2000 жылы ереже өзгергеннен кейін жабық кокпит прототипін жасаған жалғыз өндіруші Bentley болды. 2017 жылы шығындарды шектеу мақсатында FIA 2020 жылға дейін сақталатын LMP2 ережелерінің жаңа жиынтығын енгізді, қуатты 150 ат күшіге дейін арттыруды көздеді (бұл Ле-Манда айналым уақытын төрт секундқа қысқартуға әкелуі күтілуде). Gibson Technology LMP2 үшін төрт литрлік, табиғи сорулы V8 қозғалтқышын шығаратын эксклюзивті қозғалтқыш жеткізушісі болып табылады.

Техникалық регламенттер

Биотопливо, атап айтқанда 10% этанол қосылған бензин және биодизель (BTL), LMP1 және LMP2 санаттарында қабылданған.

LMP1

Гибридті емес автомобильдер үшін отын бакінің көлемі және ең төменгі салмағы, гибридті және гибридті емес автомобильдер арасындағы өнімділік айырмашылығын азайту мақсатында түзетулерге жататын болды. Қозғалтқыштардың цилиндрлер санына ешқандай шектеу қойылған жоқ. Автомобильдің барлық механикалық элементтерін жабу үшін кузов қажет болды, осылайша машинаны тікелей алдыңғы, бүйірден немесе жоғарыдан қарағанда оларды көру мүмкін болмауы керек. LMP1 автомобильдері әдетте ең қуатты және тік сызықта жоғары жылдамдыққа ие болды. LMP1 санаты 2020 жылғы маусым соңында тоқтатылды және оның орнына төзімділік жарыстарының жаңа ең жоғары класы – Hypercar келді. + LMP1 Гибридті Гибрид емес Ең төменгі салмақ Максималды ұзындығы Ең төменгі ені Максималды ені Қозғалтқыш көлемі Шектелмейді Максималды Бензин қозғалтқыштары үшін отын бакінің сыйымдылығы Дизельді қозғалтқыштар үшін Дөңгелектің максималды диаметрі Дөңгелектің максималды ені

LMPC

LMPC (Le Mans Prototype Challenge) – 2009 жылы енгізілген, барлық қатысушылар бірдей Oreca FLM09 машиналарын пайдаланатын жаңадан бастаушылар деңгейі болды. 2014 жылы бұл сынып Еуропалық Ле-Ман сериясынан алынып тасталды. LMPC командасын ұстау құны LMP2 командасының құнымен шамалас болғандықтан, 2017 жылғы маусымнан кейін WeatherTech SportsCar чемпионатында да тоқтатылды.