Кіріспе

Неміс турбоқозғалтқышты спорттық автомобиль нұсқасы, 1978–1989 (3.3 литр) 18 770 дана шығарылған

| құрастырылуы = Батыс Германия: Штутгарт, Зуффенхаузен
| алдыңғы моделі = Porsche 911 Carrera RS 3.0
| кейінгі моделі = Porsche 964 Turbo
| классы = Спорттық автомобиль (S)
| кузов стилі = 2+2, 2+2, 2+2, 2+2, кабриолет, тарга, тарга топ
| компоновкасы = Артқы қозғалтқыш, артқы жетек
| платформасы = Porsche G сериясы
| қозғалтқышы = Porsche қозғалтқыштарының тізімі#930, 930/50, ауамен салқындатылатын, турбо, H6, Porsche қозғалтқыштарының тізімі#930, 930/60
| беріліс қорабы = 4 жылдамдықты механикалық, 5 жылдамдықты Getrag G50 механикалық
| доңғалақ базасы =
| ұзындығы =
| ені =
| биіктігі =
| салмағы =

Үлгі тарихы

Porsche 1960-шы жылдардың соңында жарыс машиналарын турбоқондырғыштармен сынап көруді бастады, ал 1972 жылы 911-дің турбоқондырғышты нұсқасын жасауға кірісті. Porsche бастапқыда автомобильді гомологация талаптарына сәйкес шығару қажеттігін түсінді және оны 1973 жылғы Carrera 2.7 RS сияқты заңды жарыс көлігі ретінде сатуды жоспарлады. 1974 жылы жарысқа қатысқан 911 Turbo Carrera RSR 2.1 үшін FIA-ның "J" қосымшасындағы ережелер 1975 және 1976 жылдары өзгерді. FIA 4-ші және 5-ші топтағы автомобильдер өндірістік болуы және өндірушінің дилерлік желісі арқылы жеке сатып алушыларға сатуға қолжетімді болуы керек екенін мәлімдеді. 1976 жылғы маусымда FIA-ның жаңа ережелері 4-ші топқа рұқсат алу үшін өндірушілерден жиырма төрт ай ішінде 400 автомобиль шығаруды талап етті. 5-ші топқа кіретін автомобиль 3-ші немесе 4-ші топтағы гомологацияланған модельден жасалуы керек еді. Porsche компаниясының 4-ші топтағы қатысушысы 934 болды, ол 1975 жылдың 6 желтоқсанында гомологацияланды. 5-ші топ үшін Porsche сол кездегі ең сәтті жарыс машиналарынң бірі – 935-ті жасады. 911 Turbo 1975 жылы өндіріске енгізілді. 911 Turbo-ның бастапқы мақсаты 1976 жылғы жарыс маусымына гомологация алу болғанмен, ол автомобиль әуесқойларының арасында тез танымал болды. 1975 жылдың соңына дейін 400 автомобиль шығарылды. Porsche 1976 жылғы маусымда бәсекеге түсуді қалағандықтан, 6 желтоқсан 1975 жылы 4-ші топтағы Porsche Turbo үшін FIA-дан No. 645 гомологация алды, ал 1000-шы 911 Turbo 1976 жылдың 5 мамырында аяқталды. Ферри Порше алғашқы Turbo моделін әпкесі Луиза Пиехке 70 жылдығына сыйлады. Бұл 911 Turbo No. 1 кейінгі өндірістік модельдің үлкен артқы спойлерімен жабдықталған болса да, артқы жағында жазулары алынып тасталмаған Carrera-ның тар корпусын сақтап қалды. Сонымен қатар, 911 Turbo No. 1 3.0 литрлік боксерлік қозғалтқышпен салыстырғанда, тек 2.7 литрлік турбоқондырғышты боксерлік 177 кВт (240 а.к.) қозғалтқышпен жабдықталған. Эрнст Фурман бастапқыда 917/30 CAN AM машинасы үшін жасалған турботехнологияны бейімдеп, оны Carrera RS 3.0-да қолданылатын 3.0 литрлік жалпақ алты қозғалтқышқа қолданды, осылайша Porsche ішінде 930 деп аталған автомобильді жасады. Автомобильде бір KK&K турбоқондырғыш пайдаланылды. Қозғалтқыштың жалпы қуаты 5500 айналымда, ал айналымдық моменті 4000 айналымда болды, бұл стандартты Carrera-дан әлдеқайда жоғары көрсеткіш. Қозғалтқыштың сығылу қатынасы 6.5:1 құрады. Платформаның жоғары қуатын толыққанды пайдалану үшін жаңартылған шасси, үлкен тежегіштер және күштірек беріліс қорабы жиынтыққа енді, бірақ кейбір тұтынушылар Porsche-дің төрт жылдамдықты беріліс қорабын пайдалануына наразы болды, ал "төменгі деңгейдегі" Carrera-да бес жылдамдықты қолмен беріліс қорабы қол жетімді болды. Қозғалтқышқа көбірек ауа жеткізуге және автомобильдің артқы жағында көбірек жүк түсіру күшін жасауға көмектесетін "балтық құйрығы" артқы спойлері орнатылды, сондай-ақ автомобильдің ені мен тұрақтандыруын арттыру үшін кеңейтілген дөңгелек аркаларымен біріктірілген жаңартылған дөңгелектері бар кең артқы дөңгелектер қолданылды. Porsche автомобильді жай ғана "Turbo" деп атады (егер АҚШ-тың алғашқы үлгілері "Turbo Carrera" деп аталса да) және 1974 жылдың қазан айында Париж автосалонында таныстырды, содан кейін 1975 жылдың көктемінде сатуға шығарды; АҚШ-қа экспорт 1976 жылы басталды. 930 өте жылдам болғанмен, басқаруға да қиын болды, ал қысқа дөңгелек аралығы мен артқы қозғалтқыштың орналасуы оны үдемелі және турбо-кешігуге бейім етті. Ол көптеген жүргізушілерге таныс емес болғандықтан, басқару ерекшеліктеріне байланысты бірнеше апаттар мен өлім-жітімнен кейін "Әйел жесір" деген лақап ат алды. Кейбір жағдайларда газды тым көп басқанда автомобильдің ауыр артқы бөлігі маятник сияқты сыртқа қарай соғылып, автомобильдің айналуына әкелетін еді. Бүгінгі күнге дейін 911 Turbo модельдерін сынақтан өткізу немесе қызметтік мақсаттармен жүргізуші Porsche корпоративтік қызметкерлері "Turbo Training" курсынан өтуге міндетті, жаңа 911 Turbo модельдері әдетте қауіпсіз және басқаруға оңай болғанына қарамастан. Porsche 930-ға 1978 жылғы модельге алғашқы және ең маңызды өзгерістерді енгізді, қозғалтқыштың ұзындығын толық көлемге дейін ұлғайтып, ауа-ауа интеркулерін қосты. Қысымды ауа зарядын салқындату арқылы интеркулер қуатын 5500 айналымда және 4000 айналымда айналымдық моментті арттыруға көмектесті (DIN); артқы "балтық құйрығы" спойлері интеркулерге орын беру үшін қайта жасалды және сәл көтерілді, ал спойлер енді әуесқойлар "шай табағы" спойлері деп атады. Шассиге жаңа антиролл тіректері, қаттырақ амортизаторлар және үлкен диаметрлі артқы бұралу тіректері қосылды. Porsche сондай-ақ тежегіштерді 917 жарыс машинасына ұқсас бірліктерге жаңартылды. Қозғалтқыштың көлемін ұлғайту және интеркулерді қосу қуатты және айналымдық моментті арттырды, бірақ бұл өзгерістер автомобильдің салмағын да арттырды, әсіресе қозғалтқыштың салмағы, бұл ертерек 3.0 литрлік модельдермен салыстырғанда автомобильдің басқару және мінез-құлқында маңызды өзгерістерге әкелді. Жапония мен АҚШ-тағы өзгеріп жатқан эмиссия ережелері Porsche-ті 1980 жылы 930-ды осы нарықтардан шығаруға мәжбүр етті. Алайда ол Канадада қолжетімді болып қалды. Porsche 911-ді Porsche модельдерінің қатарындағы ең жоғары деңгейді 928 gran turismo-сымен алмастыруды көздеген Фурман модельді одан әрі дамытуды тоқтатты, және ол қызметтен кеткеннен кейін ғана компания автомобильдің эмиссия жүйесін жаңартуға және 930-ды барлық нарықтарда сатуға рұқсат беруге қаржыны бөлді. 930 Еуропада қолжетімді болып қалды, ал 1983 жылы Porsche-тен тапсырыс бойынша жасалған автомобильдерге 5750 айналымда және 4000 айналымда айналымдық моменті 265 а.к. болатын опция қолжетімді болды. "Werksleistungssteigerung" (WLS, "Зауыттық өнімділікті арттыру") қосымшасымен төрт құбырлы эгзосты жүйе және қосымша май салқындатқышы келді, бұл қайта жасалған алдыңғы спойлерді қажет етті және қосымшаға ие бірліктер артқы крыльяларда қосымша желдеткіш тесіктерімен және өзгертілген рокерлермен жабдықталған. 1985 жылғы модельге дейін 928 сатылымдары сәл өсті, бірақ компанияның ең басты моделі ретінде 911-ді басып озу мүмкіндігі күмәнді болды. Porsche 1986 жылы 930-ды жапондық және АҚШ нарықтарына эмиссияны бақылайтын 5500 айналымда 265 а.к. және 4000 айналымда айналымдық моменті бар қозғалтқышпен қайтадан енгізді. Сонымен қатар Porsche тарга және кабриолет нұсқаларын ұсынды, екеуі де танымал болды. Porsche 930-ды 1989 жылғы модельден кейін тоқтатты, өйткені оның негізгі "G сериясы" платформасы 964-ке алмастырылды. 1989 жылғы модельдер 930-ның Getrag G50 бес жылдамдықты қолмен беріліс қорабына ие болған алғашқы және соңғы нұсқалары болды. 964-тің турбоқондырғышты нұсқасы 1991 жылы 3.3 литрлік жалпақ алты қозғалтқыштың өзгертілген нұсқасымен және бес жылдамдықты беріліс қорабымен 930-дың орнын ресми түрде басты.

Плиталы мұрын (Slantnose 930S)

Kremer Racing бастапқыда 930 Turbo модельдері үшін түрлендіру жиынтықтарын ұсына бастады, оның ішінде 1981 жылы әйгілі 935 жарыс машинасы сияқты алдыңғы бөлігі болды. 1982 жылы TAG Heuer серіктесі Мансур Оджех Porsche-ге 935 жарыс машинасының жолға жарамды нұсқасын жасауды тапсырды. Соңғы өнім 930 корпусын пайдаланып, оған 935 корпустық панельдерін орнату арқылы жасалды. Бұл машина 935 жарыс машинасымен бірдей аспа және тежегіш жүйесіне ие болды. Автомобильдің басқа ерекшеліктеріне өндірушінің "Brilliant Red" деп атаған арнайы бояуы, BBS дөңгелектері және 934 жарыс машинасының 3.3 литрлік турбокомпрессорлы 6 цилиндрлі қозғалтқышы кірді. Бұл машина энтузиастардың арасында үлкен танымалдыққа ие болды және болашақ сатып алушылар зауыттан да осындай машинаны сұрауды бастады. Porsche 1986 жылғы модельден бастап "Sonderwunschprogramm" (арнайы тапсырыс бағдарламасы) аясында "Flachbau" ("flatnose" немесе "slantnose") 930 ұсынды – бұл 935 стиліндегі көлбеу алдыңғы бөлігі бар, әдеттегі 930 машинасы, онда әйгілі "bug eye" фаралары поп-ап фараларымен ауыстырылды. Flachbau машинасының әрбір данасы алдыңғы крылоларды қайта жасау арқылы қолмен жасалды (АҚШ үшін M505 және басқа елдер үшін M506 опциялық коды). Қымбаттығына байланысты, машиналардың саны шектеулі болды, бастапқы бағасы стандартты бағадан 60%-ға дейін (көбірек жекелендірілген машиналар үшін одан да жоғары) артты. Барлығы 948 дана салынды, оның 160-ы АҚШ-қа импортталды. Еуропаға жеткізілген Flachbau машиналары әдетте WLS өнімділік жиынтығымен жабдықталған. Көлбеу алдыңғы бөлік машинаның аэродинамикасына үлкен үлес қосты және оның 0–97 км/сағ жылдамдыққа 4,85 секундта жеуіне және максималды жылдамдыққа жетуіне мүмкіндік берді (өнімділік жиынтығымен өлшенген көрсеткіштер).

TAG Turbo

1980 жылдары Porsche McLaren Formula One командасы үшін 1,5 литрлік V6 қос турбоқозғалтқыштарын жасады. Қозғалтқыш TTE P01 кодымен белгіленді және McLaren MP4/2 және MP4/3 машиналарына орнатылды, олар трасса жағдайларына байланысты түрлі қуаттарды өндірді. Қозғалтқышқа Люксембургтік Techniques d'Avant Garde (TAG) холдингтік компаниясы қаржыландырды, соның нәтижесінде қозғалтқыш TAG Turbo деп аталды. McLaren қозғалтқыштың мүмкіндіктерін сынау үшін Porsche 930 Turbo-ны сынақ машинасы ретінде пайдаланды. Автомобиль сыртқы түрінен стандартты 930 Turbo-ға ұқсас болды, бірақ стандартты Fuchs доңғалақтарының орнына RUF доңғалақтары, үлкен интеркулерлерді орналастыру үшін биік «кит құйрығы» артқы спойлері және жаңа алдыңғы бампері болды. Ішкі өзгерістер жарыс орындықтарынан және 10 000 айналымдық қызыл сызығы бар TAG тахометрінен тұрды. 2018 жылдың қыркүйегінде ағылшын Lanzante автокөлік компаниясы RennSport Reunion VI-да осы қағидатқа негізделген жаңа модельді таныстырды. Компания модельді өндіруге McLaren-нан рұқсат алды және осы мақсатта өндірушіден бастапқыда F1 машиналарын құрастырған 11 қозғалтқышты сатып алды. Cosworth қозғалтқыштарды қалпына келтірумен айналысады. Қозғалтқыштармен жабдықталған әрбір 11 машинада қозғалтқыштың жарыс тарихы, қозғалтқыштың нөмірі және машинаның өндіріс нөмірін көрсететін тақташа болады. Lanzante көрмесіндегі автомобильдің қозғалтқышы 1984 жылы Никки Лауданың MP4/2 машинасына орнатылған, ол Британ Гран-присінде жеңіске жеткен.

Жалпы және келтірілген сілтемелер

Бонгерс, Марк (2004). Porsche Serienfahrzeuge und Sportwagen seit 1948 (бірінші басылым). Motorbuch Verlag. Питер Ванн және К. Бекер, М. Юргенс, М. Кокриц, Э. Шимпф (2004). Porsche Turbo: Жарыс және өндірістік автомобильдердің толық тарихы. Motorbooks International, АҚШ.