Кіріспе

GNC Holdings, LLC (қысқаша GNC; немесе General Nutrition Centers) – АҚШ-тағы денсаулық және әл-ауқат өнімдерін сататын компания, Пенсильвания штатының Питтсбург қаласында орналасқан америкалық көпұлтты бөлшек сауда және қоректік тағамдар өндіруші компания. Компанияны сатып алды.

Тарих

1935 жылы армян-американ Дэвид Шакариан Питтсбург қаласының орталығында "Лакзум" атты шағын салауатты тағамдар дүкенін ашты. Ол алғашқы күні 35 АҚШ доллары табыс етіп, алты айдың ішінде екінші дүкенін аша алды. Бір жыл өткен соң Шакариан үшін Огайо өзенінің Сент-Патрик күні қала орталығын су басуы қиын жағдайға түсірді. Оның екі дүкені де қирады. Бірақ ол келесі жылы жаңа дүкен ашты және кейіннен пошта арқылы тағамдар, содан кейін витаминдер мен дәрі-дәрмектерді бүкіл елге жібере бастады. 1960 жылдары кеңейту күш алды. Шакарианның айтуынша, дене шынықтыруға қызығушылықтың артуы, темекі шегуден алаңдау және сауда орталықтарының өсуі оның бизнес жобасына сәттілік әкелді. 1960 жылдары компания дүкендерінің атауын "Жалпы тамақтану орталықтарына" өзгертті. Шакариан 1984 жылдың ақпанында бас атқарушы директор лауазымынан кетіп, сол жылы қайтыс болғанға дейін төрағалық қызметін жалғастырды. GNC жекешелендіріліп, 1980 жылдардың соңында Thomas H. Lee Partners PE инвестициялық/басқару қорына сатылды. Томас Ли GNC-ді басқарды және компанияны Royal Dutch Numico-ға сатудан бұрын ашық компанияға айналдырды. Numico 1999 жылы GNC-ді сатып алды, ал 2003 жылы GNC Apollo Management-ке сатылды. 2007 жылы Ontario Teachers' Pension Plan және Ares Management GNC-ді сатып алды. GNC 2011 жылы IPO-ға шықты. 1990 жылы компания көшуді қарастырды, бірақ мемлекеттік-жеке бастамалар GNC штаб-пәтерін Питтсбург қаласының орталығында қалдырды. 2018 жылы Қытайдың мемлекеттік Харбин фармацевтикалық тобы GNC акцияларының шамамен 40% үлесін сатып алуға келісті. 2020 жылдың қыркүйегінде сенатор Марко Рубио АҚШ-тағы шетелдік инвестициялар жөніндегі комитетінен аталған сатып алуды деректерді қорғау және ұлттық қауіпсіздік тұрғысынан қарауды сұрады. 2018 жылдың қарашасында компания 3 жылдың ішінде 900 дүкенді жабуды жоспарлап отырғанын хабарлады. 2019 жылдың шілдесінде компания 1400-ге жуық бөлшек сауда орындарын, әсіресе сауда орталықтарында орналасқандарын жабуды жоспарлап отырғаны туралы мәлімдеді. 2020 жылдың маусымында GNC 11-тарау бойынша банкроттықтан қорғауға өтініш берді және кем дегенде 800 дүкенді жабу жоспарларын көрсетті. 2020 жылдың 30 маусымынан бастап акциялар Нью-Йорк қор биржасынан алып тасталып, OTC Markets Group-қа көшірілді. 2020 жылдың қыркүйегінде Делавэрдегі банкроттық соты GNC-ді Харбин фармацевтикалық тобына 770 миллион долларға сатуға келісім берді. Компания 2020 жылдың қазан айында Харбин фармацевтикалық тобының жаңа меншігімен 11-тарау процесінен шықты. 2021 жылы GNC Джош Беррис бас директор, ал Кэм Лоуренс бас қаржы директоры болады деп хабарлады. 2021 жылы GNC Walmart компаниясымен GNC-ге тән өнімдерді таңдау үшін серіктестікке келісті.

Бөлшек және интернет-дүкендер

GNC дүкендерінде әдетте салмақ жоғалту, бодибилдинг, тағамдық қоспалар, витаминдер, табиғи емдік заттар, денсаулық және сұлулық өнімдерінің кең ассортименті бар, бұл өнімдер өзінің брендтерімен қатар үшінші тараптың брендтерінен де қолжетімді. Оның өнімдері GNC.com сайтында және 2017 жылғы қаңтардан бастап GNC-нің Amazon Marketplace-інде сатылады. Компания бөлшек сауда орындары, атап айтқанда өз дүкендері, франчайзинг, онлайн, цифрлық коммерция, көтерме сауда және бөлшек сауда серіктестіктері арқылы тұтынушыларға өнімдер мен қызметтер ұсынады. Олардың дүкендерінде 17 500-ден астам қызметкер жұмыс істейді және 325-тен астам брендке қатысты алуан түрлі тауарларды сатады, олардың 7 500-ден астам өнімі дүкендерде және веб-сайтында қолжетімді. GNC4U – жеке витаминдер мен қосымшаларды ай сайын жеткізіп беруге арналған абоненттік бағдарлама. 2018 жылдың 31 желтоқсанында GNC-нің шамамен 8 400 орны болды, оның ішінде шамамен 6 200-і АҚШ-та (оның ішінде шамамен 2 200 Rite Aid лицензиясы бар дүкен ішіндегі дүкендер), сондай-ақ шамамен 50 елде франчайзингтік операциялар бар. 2019 жылы GNC-нің АҚШ-тағы шамамен 4 100 орнының 61%-і сауда орталықтарында, ал 28%-і ірі сауда орталықтарында орналасқан. 2023 жылдың шілдесінде компания таңдалған нарықтарда дрондар арқылы жеткізілімдерді бастайтынын хабарлады.

ЖҚҚ денсаулығы

GNC денсаулық 2023 жылы құрылды және мүшелеріне виртуалды консультациялар мен дәрілер сияқты түрлі денсаулық қызметтерін ұсынады.

Франчайзинг

1988 жылы GNC франчайзинг мүмкіндіктерін ұсына бастады. Олар Glaxon Electro Creatine сияқты үшінші тараптың түрлі брендтерін сатады. GNC сондай-ақ GNC.com сайтында онлайн және бүкіл ел бойынша GNC дүкендерінде сатып алуға болатын эксклюзивті энергетикалық формула ұнтақтары мен G Fuel энергетикалық сусындарын ұсынады. Компания оқыту, маркетингтік қолдау және GNC-нің эксклюзивті өнімдеріне қол жеткізуді қамтитын, дайын бизнес-модельін ұсынады. Дегенмен, франчайзилер бастапқы франчайзинг ақысын, тұрақты роялти төлемдерін жасауға және белгілі бір операциялық стандарттарды сақтауға міндетті. GNC-мен франчайзингке қатысты белгілі бір кемшіліктер де бар. Франчайзилер GNC-нің операциялық стандарттарын ұстануға тиіс, бұл олардың жаңару мүмкіндігін шектейді және басқа GNC орналасқан жерлерінен өзгешеленуін қиындатады. Сонымен қатар, тұрақты роялтилер пайда маржасын азайтуы мүмкін, ал франчайзилер маркетингтік және жарнамалық қолдау үшін қосымша төлемдер жасауға міндетті болуы мүмкін.

Шикіден тыс

GNC – бұл GNC AMP® және Beyond Raw® Chemistry Labs өнімдері арқылы таблетка және ұнтақ түрінде креатин қоспаларын ұсынатын компания. Олардың өнімдері ғылыми тұрғыдан негізделген және клиникалық түрде сынақтан өткен, мысалы, GNC AMP® Creatine HCl 189™. The Hershey Company компаниясымен ынтымақтастықта Beyond Raw® LIT™ JOLLY RANCHER Grape сияқты өнімдер жасалды, олар қарбыз, жасыл алма және көк раушан дәмдерінде ұсынылады. Әрбір жаттығудан бұрын қабылданатын қосымшада L цитруллин, CarnoSyn бетааланин, ұсақталған креатин, кофеин және Nitrosigine сияқты клиникалық дозадағы ингредиенттер бар. Burn MF метаболикалық активаторы ұнтағы, капсулалары, таяқшалары және сусыны Beyond Raw брендіне жатады. Сонымен қатар, мәтінде 2022 жылдың мамыр айында Beyond Raw Concept X атты тағы бір қосымша шығарылғаннан кейін, JOLLY RANCHER Grape жаңа дәмі ұсынылғаны айтылады. Алайда, Әділет министрлігімен жасалған келісім бойынша, елдегі қосымша өнімдерін сатудағы ең ірі саудагер GNC 2,25 миллион доллар төлеуге келісті. Бұл келісім, федералды үкіметтің құрамында жасырын дәрілік заттар, зиянды қоспалар немесе дұрыс емес таңбаланған ингредиенттер бар қосымшаларға қарсы күрес жүргізудің бір бөлігі болып табылады. Келісімнің шарттарына сәйкес, GNC өнімді тексеру процесін жақсартуға және заңсыз немесе қауіпсіз емес ингредиенттер бар қосымшаларды алып тастауға міндеттенді. Сонымен қатар, компания сатуға қауіпсіз деп танылған өнімдердің тізімін ұстап тұрады.

Ішкі ҒЗЖ бөлімі

Соңғы жылдары GNC тұтынушылардың талғамдарының өзгеруіне және денсаулық пен әл-ахуал нарығындағы бәсекелестіктің күшеюіне байланысты қиындықтарға тап болды. Компания бұл жағдайға жаңа брендтік имидж жасау және цифрлық сату мен маркетингке көшу арқылы жауап берді. GNC әлемнің түкпір-түкпірінен денсаулық сақтау мамандарымен, академиялық институттармен және зерттеушілермен бірлесіп, түрлі технологияларды, өсімдіктерден алынған экстракттарды және қоректік заттарды зерттеуде. Олардың құрамында Franchising Science Beyond Raw және ішкі ҒЗЖ бөлімі бар, онда сапаны бақылау және зерттеу ғалымдары әлемнің әртүрлі аймақтарынан әкелінген тағамдық ингредиенттерге сынақтар жүргізеді. Бұған қоса, GNC "Таңбадағы мәліметтердің дұрыстығы туралы саясатты" жүзеге асырады, онда олардың ғалымдары, диетологтары және сапаны қамтамасыз ету мамандары өнімдерінің таңбаларында көрсетілген барлық ақпаратты тәуелсіз түрде тексеріп растайды.

"Жан саулық" қоры филантропиясы

2022 жылы GNC Live Well Foundation Filmrise және режиссер Нейт Бойермен серіктесіп, оның тұңғыш "MVP" фильмін қолдады, сонымен қатар Бойердің коммерциялық емес ұйымы Merging Vets & Players үшін қайырымдылық науқанын өткізді. GNC Live Well Foundation сондай-ақ 2022-23 NFL маусымы бойы фильмнің ұлттық демеушісі болды. Адамдарды салауатты өмір салтына ынталандыру және көмектесу миссиясын ұстанатын компания 2020 жылдың желтоқсанында MVP-ге 1 миллион доллардан астам қаржы бөлді. Бұл коммерциялық емес ұйым 2015 жылы Джей Глейзер мен Нейт Бойер әскери қызметтен қайтқандар мен зейнеткер спортшылардың бейбіт өмірге енуімен байланысты туындайтын қиындықтарды шешу мақсатында құрылды. 2020 жылдың желтоқсанынан бастап компания Merging Vets and Players (MVP) ұйымына 1 миллион доллардан астам қаржы жұмсады. Fox Sports NFL инсайдері Джей Глейзер және бұрынғы "жасыл берет" және "Сиэтл Сихокс" ойыншысы Нейт Бойер 2015 жылы MVP-ді құрды. Бұл коммерциялық емес ұйымның мақсаты – әскери қызметтен қайтқандар мен бұрынғы кәсіби спортшылардың мансабын аяқтағаннан кейін бейбіт өмірге бейімделуіне кедерес келтіретін мәселелерді шешу болып табылады. Қор түрлі бастамалары арқылы халық денсаулығын жақсартуға ұмтылса да, GNC-мен байланысы оның тәуелсіздігі және мақсаттарының адалдығы туралы күмәндау тудырады. Құрылғалы бері бұл қайырымдылық ұйым басқа ұйымдармен және қорлармен ынтымақтастық жасайды және оларға қаржылай көмек көрсетеді, мысалы, АҚШ-тың жеңіл атлетика және кросс федерациясы, Operation Homefront, Ұлттық сүт безі қатерлі ісігі қоры, Американдық Қызыл Крест және Американдық диабет қауымдастығы. Сыншылар бұл қорды GNC өнімдерін және брендін насихаттау үшін пайдаланатын маркетингтік құрал деп санайды. Бұл байланыс әлеуметтік жауапкершілікке мүкіндік беретін компанияларды іздейтін тұтынушыларды тарту стратегиясы ретінде қарастырылуы мүмкін. Сонымен қатар, кейбір сыншылар қордың халық денсаулығына тигізетін нақты әсеріне күмән келтіреді. Қор салауатты өмір салтын қолдайтын зерттеулерге, білім беруге және қоғамдық бағдарламаларға қолдау көрсететінін мәлімдесе де, оның қолдаған нақты жобалары мен олардың нәтижелері туралы ақпарат аз. Бұл ашықтықтың жетіспеуі қордың тиімділігі мен заңдылығына қатысты алаңдаушылық тудырады. GNC өнімдерінің тиімділігі туралы жалған немесе бұрмаланған мәлімдемелерге байланысты бірнеше сот процесіне тартылды. Қордың GNC-мен байланысы оның бастамаларына компанияның пайдакүнілігінің, халық денсаулығына деген шынайы қамқоршылығының емес, ықпалы бар ма деген сұрақтар тудырады.

Сот іс-әрекеттері

1998 жылы GNC франчайзилерді бизнестен шығару арқылы дүкендерді корпоративтік бақылауға қайтаруға тырысқаны үшін айыпталды. 2003 жылдың 30 сәуірінде жарияланған мақалада GNC корпоративтік компаниясы көптеген франчайзи иелерімен сотқа түскені айтылған. Шағым бойынша, бас компания өздеріне қарасты дүкендердегі өнімдерді франчайзи дүкендеріне қарағанда арзан бағамен сатуға рұқсат берген. Сотта сондай-ақ GNC франчайзилерден дүкенде жаңа таңбаларды ауыстыру немесе GNC корпорациясы жүзеге асыруға тиіс имиджтік жаңару кезінде жоғары "қайта орнату төлемақысын” талап еткені де көрсетілді. 2004 жылдың 20 қазанында жазылған мақалада осыған ұқсас талап тағы да қойылды. 2015 жылдың ақпанында Нью-Йорк штатының бас прокуроры Эрик Шнайдерман GNC және басқа да ірі сауда желілеріне, қосымшалардың құрамы туралы мәлімделген ақпараттың дұрыстығына қатысты зертханалық сынақтардың нәтижелеріне байланысты, тоқтату туралы хаттар жіберді. GNC көп ұзамай Бас прокурормен бірлесіп жұмыс істеген кезде, бірқатар тауарларды сатудан алып тастады. 2016 жылдың қыркүйегінде GNC, Нью-Йорк штатының бас прокуроры және басқа да қосымша өнімдер сатушылар келісімге келді. Қазір бұл сауда желілері қосымша өнімдердің дұрыс таңбалануын қамтамасыз ету үшін оларды жан-жақты тексеруден өткізеді. 2015 жылдың қазан айында Орегон штатының бас прокуроры GNC-ге қарсы сотқа шағым түсірді, компанияның FDA-мен тыйым салынған пикамилон және BMPEA ингредиенттерін қамтитын өнімдерді сатқанын мәлімдеді. 2017 жылдың 2 ақпанында GNC, "Fox Broadcasting Company” телеарнасына "маңызды экономикалық және беделдік зиян, жоғалған мүмкіндіктер және осыған байланысты туындаған залалдар” үшін сотқа берумен қорқытты, себебі тікелей эфирде көрсетілуге тиіс жарнама Super Bowl LI кезінде тоқтатылды. Fox компаниясының бірнеше рет мақұлдауына қарамастан, телеарна NFL-нің GNC-ні NFLPA-ның қара тізіміне енгізгенін, себебі компания NFL-де тыйым салынған заттарды қамтитын өнімдерді сатқанын мәлімдеді. Нысаналы хатта Fox компаниясы жарнама уақытын сатып алған кезде оларды мұндай ережелер туралы хабардар етпегені және сатып алу оларды "өндірістік шығындарға және ұлттық, үйлестірілген маркетингтік және брендтік кампанияны әзірлеуге миллиондаған доллар жұмсауға” итермелегені айтылды. NFL денсаулық сақтау дүкендерінің жарнамаларын, егер олар нақты тыйым салынған өнімдерге сілтеме жасамаса, тыйымдамайды; GNC жарнамасында тек мотивациялық тақырыптар болды және оның өнімдеріне сілтеме жасалмады.