Грегори Уинтер: Моноклоналды антиденелерді зерттеуші ғалым

Кіріспе

Ағылшын биохимигі (1951 жылы туған) американдық журналист.

Сер Грегори Пол Винтер (1951 жылдың 14 сәуірінде туған) – Нобель сыйлығын жеңіп алған ағылшын молекулалық биологы, моноклоналды антиденелерді емдік мақсатта қолдану жөніндегі еңбектерімен танымал. Оның ғылыми мансабының көп бөлігі Англияның Кембридж қаласындағы MRC молекулалық биология зертханасында және MRC ақуыздық инженерия орталығында өтті. Ол антиденелерді адамдануға (1986) және кейіннен фагтарды пайдалану арқылы толыққанды адам антиденелеріне айналдыру техникасын ойлап тапқан. Бұрын антиденелер тышқандардан алынғандықтан, оларды адамдарға емдеу үшін қолдану қиын болды, себебі адам иммундық жүйесі оларға қарсы реакция білдіретін. Осы жетістіктері үшін Винтер 2018 жылы Джордж Смит пен Франсис Арнольдпен бірге химия саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. Ол Кембриджтегі Троица колледжінің мүшесі және 2012 жылдың 2 қазанында Кембриджтегі Троица колледжінің магистрі болып тағайындалды, ол 2019 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. 2006 жылдан 2011 жылға дейін Медициналық зерттеулер кеңесінің Молекулалық биология зертханасының директорының орынбасары, 2007 жылдан 2008 жылға дейін директор міндетін атқарушы, ал 1994 жылдан 2006 жылға дейін ақуыз және нуклеин қышқылдары химиясы бөлімінің меңгерушісі болды. Сонымен қатар, ол 1990 жылдан 2010 жылы жабылғанға дейін MRC ақуыздық инженерия орталығының директорының орынбасары болды.

Білім

Уинтер Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы Корольдік грамматикалық мектепте оқыды, оның тәлімгері Брайан С. Хартли болды. Кейін Уинтер Лондондағы Императорлық колледжде докторантурадан кейінгі ғылыми тағылымдамадан өтті, сондай-ақ Кембридж университетінің генетика институтында тағы бір семестр білім алды.

Мансап және зерттеу

Докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін, Уинтер Кембридж молекулалық биология зертханасында постдокторант ретінде зерттеу жұмыстарын аяқтады. Ол ақуыздар мен нуклеин қышқылдарының тізбектелуі саласында маманданған және 1981 жылы МРК молекулалық биология зертханасының жетекші тобын басқарды. Ол барлық антиденелердің негізгі құрылымы бірдей, ал оларды нақты бір нысанаға бағыттайтын өзгерістер өте шағын ғана деген ойға қызығушылық танытты. Жорж Ж.Ф. Кёлер мен Сезар Милштейн 1984 жылы Молекулалық биология зертханасындағы жұмыстары үшін Нобель сыйлығын алды, олар иммундық жүйе шебуылшіл жат денелерді іздеу және жою үшін шығаратын көптеген антиденелердің арасынан жеке, немесе моноклоналды антиденелерді бөліп алу және көбейту әдісін ашты. Алайда, бұл моноклоналды антиденелердің адам медицинасында қолданылуы шектеулі болды, себебі егеуқұйрық моноклоналды антиденелері адамның иммундық жүйесімен тез таралып, ұзақ мерзімді тиімділігін қамтамасыз ете алмайды. Уинтер егеуқұйрық моноклоналды антиденелерін «адамдастыру» әдісін жасады; бұл әдіс Молекулалық биология зертханасы мен Кембридж университетінің ғалымдары Campath 1H-ті әзірлеуде қолданды. Бұл антидене қазір көптеген склерозды емдеуде үміт береді. Бүгінгі таңдағы антиденеге негізделген дәрілердің көп бөлігін гуманизацияланған моноклоналды антиденелер құрайды, олардың ішінде Keytruda сияқты бірнеше жоғары танымал антиденелер бар. 1989 жылы Уинтер Кембридж антидене технологиясын және Bicycle Therapeutics компанияларын құрды. Ол Covagen компаниясының (қазір Cilag құрамында) ғылыми кеңесінде жұмыс істеді және Biosceptre International Limited компаниясының ғылыми кеңесінің төрағасы болып табылады. 1989 жылы Уинтер антиденелер инженериясымен айналысатын алғашқы коммерциялық биотехнологиялық компаниялардың бірі – Кембридж антидене технологиясының негізін қалады. Дамытылған ең сәтті антиденелік препараттардың бірі – HUMIRA (адалимумаб), ол Кембридж антидене технологиясы D2E7 ретінде ашты, ал Abbott Laboratories оны әзірлеп, сатуға шығарды. TNF-альфаға қарсы HUMIRA антиденесі әлемдегі алғашқы толыққанды адам антиденесі болып табылады және 2017 жылы 18 миллиард доллардан астам сатумен әлемдегі ең көп сатылатын фармацевтикалық препаратқа айналды. Кембридж антидене технологиясы 2006 жылы AstraZeneca компаниясымен 702 миллион фунт стерлингке сатып алынды. 2000 жылы Уинтер Domantis компаниясын құрды, ол толыққанды антидененің белсенді бөлігін ғана пайдаланатын домендік антиденелерді қолдануды дамытумен айналысты. Domantis 2006 жылдың желтоқсанында GlaxoSmithKline фармацевтикалық компаниясымен 230 миллион фунт стерлингке сатып алынды. Содан кейін Уинтер тағы бір компанияны құрды – Bicycle Therapeutics Limited, ол ковалентті байланысқан гидрофобтық ядроға негізделген өте кішкентай ақуыз имитацияларын әзірлеп жатыр.

Following his PhD, Winter completed postdoctoral research at the Laboratory of Molecular Biology in Cambridge. He continued to specialise in protein and nucleic acid sequencing and became a Group Leader at the MRC Laboratory of Molecular Biology in 1981. He became interested in the idea that all antibodies have the same basic structure, with only small changes making them specific for one target. Georges J. F. Köhler and César Milstein had won the 1984 Nobel Prize for their work at the Laboratory of Molecular Biology, in discovering a method to isolate and reproduce individual, or monoclonal, antibodies from among the multitude of different antibody proteins that the immune system makes to seek and destroy foreign invaders attacking the body. These monoclonal antibodies had limited application in human medicine, because mouse monoclonal antibodies are rapidly inactivated by the human immune response, which prevents them from providing long term benefits. Winter pioneered a technique to "humanise" mouse monoclonal antibodies; a technique used in the development of Campath 1H by the Laboratory of Molecular Biology and University of Cambridge scientists. This antibody now looks promising for the treatment of multiple sclerosis. Humanized monoclonal antibodies form the majority of antibody based drugs on the market today and include several blockbuster antibodies, such as Keytruda. Winter founded Cambridge Antibody Technology in 1989, and Bicycle Therapeutics. He worked on the Scientific Advisory Board of Covagen, (now part of Cilag) and is also the chairman of the Scientific Advisory Board for Biosceptre International Limited. In 1989, Winter was a founder of Cambridge Antibody Technology, one of the early commercial biotech companies involved in antibody engineering. One of the most successful antibody drugs developed was HUMIRA (adalimumab), which was discovered by Cambridge Antibody Technology as D2E7, and developed and marketed by Abbott Laboratories. HUMIRA, an antibody to TNF alpha, was the world's first fully human antibody, which went on to become the world's top selling pharmaceutical with sales of over $18Bn in 2017 Cambridge Antibody Technology was acquired by AstraZeneca in 2006 for £702m. In 2000, Winter founded Domantis to pioneer the use of domain antibodies, which use only the active portion of a full sized antibody. Domantis was acquired by the pharmaceutical GlaxoSmithKline in December 2006 for £230 million. Winter subsequently founded another company, Bicycle Therapeutics Limited as a start up company which is developing very small protein mimics based on a covalently bonded hydrophobic core.

Марапаттар мен құрметтер

Уинтер 1990 жылы Корольдік қоғамның (FRS) мүшесі болып сайланды және 2011 жылы қоғамның Корольдік медалімен марапатталды, «оның белок инженериясы және терапиялық моноклональды антиденелер саласындағы новаторлық еңбегі, сондай-ақ өнертапқыш және кәсіпкер ретіндегі үлесі үшін». 1994 жылы ол Шеле сыйлығын алды. 1995 жылы Уинтер бірнеше халықаралық сыйлықтарға ие болды, оның ішінде Король Фейсалдың медицина (молекулярлық иммунология) саласындағы халықаралық сыйлығы және 1999 жылы Онкологиялық зерттеулер институтының Уильям Б. Коли сыйлығы. Уинтер бұрын Білок және нуклеин қышқылы химиясы биотехнологиясы бөлімінің бірлескен жетекшісі және Ұлыбританияның Медициналық зерттеулер кеңесі қаржыландыратын Кембридж молекулалық биология зертханасының директорының орынбасары болды. Ол сонымен қатар МКК-нің Ақуыз инженериясы орталығының директорының орынбасары болды, бұл орталық молекулалық биология зертханасына біріктірілгенге дейін. Ол Ғылым және Инженерлік кампаниясының кеңесшілер кеңесінің мүшесі. Уинтер 1997 жылы Британ империясы орденінің командирі (CBE) және 2004 жылы Бакалавр рыцарі дәрежесіне ие болды. 2012 жылдан 2019 жылға дейін Кембридж Тринити колледжінің магистрі қызметін атқарды. 2015 жылы Вильгельм Экнер медалімен марапатталды. Джордж Смитпен бірге 2018 жылдың 3 қазанында антиденелерді фаг дисплейлері арқылы зерттеуі үшін Химия саласындағы Нобель сыйлығының жартысын алды (ал қалған жартысын Франсис Арнольд «ферменттердің бағытталған эволюциясы үшін» алды).