Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дәмді үнділік тағам, бастауын Үндістаннан алған
Ливан қаласы
Savory Indian originated snack
the Lebanese town
Шаат немесе шаат (IAST: cāṭ) – Үндістанда пайда болған дәмді тағамдардың бір тобы, әдетте, аперитив ретінде немесе Оңтүстік Азиядағы көшелердегі дүкендер мен тағам арбаларынан ұсынылатын шағын тағам. Оның бастауы Үндістанның Уттар-Прадеш штатында, бірақ Оңтүстік Азияның қалған бөлігінде кеңінен танымал болды.
Chaat, or chāt (IAST: cāṭ) is a family of savoury snacks that originated in India, typically served as an hors d'oeuvre or at roadside tracks from stalls or food carts across South Asia in India, Pakistan, Nepal and Bangladesh. With its origins in Uttar Pradesh, India, chaat has become immensely popular in the rest of South Asia.
Этимология
Бұл сөз хинди тіліндегі cāṭ चाट (дәм тату, тағам), cāṭnā चाटना (жегенде саусақтарды жалау) және пракрит тіліндегі caṭṭei चट्टेइ (құмармен жеу, шумен жеу) сөздерінен туындаған.
The word derives from Hindi cāṭ चाट (tasting, a delicacy), from cāṭnā चाटना (to lick, as in licking one's fingers while eating), from Prakrit caṭṭei चट्टेइ (to devour with relish, eat noisily).
Шолу
Шааттың барлық түрлері қуырылған қамыр негізінде жасалады, оған әртүрлі ингредиенттер қосылады. Алғашқы шаат – картоп кесектері, қуырылған нан дахи вада немесе дахи бхалла, нут немесе бұршақ, қышқыл-тұзды дәмдеуіштер, ащы үнді балдырмасы және саунт (кептірілген имбирь мен тамаринд соусы), сондай-ақ безендіру үшін жас жасыл кориандр жапырақтары мен йогурттан тұрады. Бірақ, танымал түрлеріне алю тикки немесе самоса (пияз, картоп, кориандр, бұршақ, ыстық дәмдеуіштер және йогурттың бір тамшысымен), бхель пури, дахи пури, панипури, дахи вада, папри шаат және сев пури кіреді. Осы түрлердің ортақ элементтері: дахи (йогурт), ұсақталған пияз және кориандр, сев (жіңішке, кептірілген сары тұзды кеспе), және чаат масаласы, әдетте амчурдан (кептірілген манго ұнтағы), зире, кала намактан (Гималай тау тұзы), кориандр, кептірілген имбирь, тұз, қара бұрыш және қызыл бұрыштан тұрады. Барлық ингредиенттер біріктіріліп, кішкентай металл табаққа немесе кептірілген және ыдыс пішінді жасалған бананың жапырағына салынып беріледі.
The chaat variants are all based on fried dough, with various other ingredients. The original chaat is a mixture of potato pieces, crisp fried bread dahi vada or dahi bhalla, gram or chickpeas and tangy salty spices, with sour Indian chili and saunth (dried ginger and tamarind sauce), fresh green coriander leaves and yogurt for garnish, but other popular variants included alu tikkis or samosa (garnished with onion, potatoes, coriander, peas, hot spices and a dash of yogurt), bhel puri, dahi puri, panipuri, dahi vada, papri chaat, and sev puri. There are common elements among these variants including dahi (yogurt); chopped onions and coriander; sev (thin dried yellow salty noodles); and chaat masala, typically consisting of amchoor (dried mango powder), cumin, kala namak (Himalayan black rock salt), coriander, dried ginger, salt, black pepper, and red pepper. The ingredients are combined and served on a small metal plate or a banana leaf, dried and formed into a bowl.
Тарих
Қазір шаат деп саналатын тағамдардың кейбіреулерін, мысалы, Дахи Ваданы ежелгі заманға дейін табуға болады. Дахи ваданың аналогы – кширавата рецепті 12 ғасырдағы санскрит энциклопедиясы «Манасолласада» келтірілген, оны қазіргі Карнатака аймағынан билік еткен Сомешвара III құрастырған. Тағам тарихшысы К.Т. Ачаяның сөзіне қарағанда, дахи ваданың сипаттамалары б.з.д. 500 жылдан ертерек әдебиеттерде де кездеседі. Тамақ антропологы Куруш Далалдың пікірінше, шаатты ұйымдасқан құбылыс немесе ерекше тағамдар тобы ретінде еске түсіретін тағы бір тағам 17 ғасырдың соңында Моғол императоры Шах-Джахан тұсында Солтүстік Үндістанда (қазіргі Уттар-Прадеш) пайда болған. Патшалық дәрігерлер Дели халқына қаладан өтетін Ямуна өзенінің сілтілі суына қарсы шара ретінде дәмді және қуырылған тағамдар мен дахи жеуді ұсынған. Көптеген шааттар 20 ғасырдың соңында Үндістанның Уттар-Прадеш штатының кейбір аймақтарында пайда болды, бірақ қазір Оңтүстік Азия және көрші елдердің барлық жерінде танымал. Олардың кейбіреуі мәдени синкретизмнің нәтижесі болып табылады.
Some of the dishes now categorized as chaats, such as Dahi Vada, can be traced back to ancient periods. A recipe for a dahi vada analogue called kshiravata is mentioned in Manasollasa, a 12th century Sanskrit encyclopedia compiled by Someshvara III, who ruled from present day Karnataka. According to food historian K. T Achaya, descriptions of dahi vada also appear in literature far earlier from 500 BC. Another dish resembling as chaat as an organized phenomenon or distinct group of dishes, according to culinary anthropologist Kurush Dalal, originated in northern India (now Uttar Pradesh) in the late 17th century during the reign of Mughal Emperor Shah Jahan. The royal doctors had asked the people of Delhi to consume spicy and fried snacks, as well as dahi, as a countermeasure to the alkaline water of the Yamuna river that coursed through the city. Most chaats originated in some parts of Uttar Pradesh in India later in 20th century, but they are now eaten all across South Asia and neighboring countries. Some are results of cultural syncretism.
Өңірлер
Шаат Оңтүстік Азияда, Үндістан, Пәкістан, Непал және Бангладеш елдерінде танымал.
Chaat is famous in South Asia in India, Pakistan, Nepal and Bangladesh.