Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Тіл және мүшелік
Боигу тілі Торрес бұғазының Батыс және Орталық аралдарында қолданылады. Бұл тілдің диалектісі – Калау Кавау Я, ол Дауан және Сайбай аралдарында да сөйленеді. Үш аралдың халқы өзін бір халық деп санайды. Калау Кавау Я (Калау Кавау, KKY) – Торрес бұғазы тілдерінің бірі. Калау Кавау Я Торрес бұғазы аралдық аймағының Солтүстік-Батыс аралдарының дәстүрлі тілі болып табылады.
The language of Boigu is that of the Western and Central Islands of the Torres Strait. The specific dialect is Kalau Kawau Ya, also spoken on the islands of Dauan and Saibai. The people of the three islands consider themselves as one people. Kala Kawaw Ya (also known as Kalaw Kawaw, KKY) is one of the languages of the Torres Strait. Kala Kawaw Ya is the traditional language owned by the Top Western islands of the Torres Strait Island Region.
Тарих
Боигуге Лондон миссионерлік қоғамының Оңтүстік теңіз аралдарының миссионерлері 1871 жылы жақын маңдағы Сайбай аралында миссионерлік қызмет орнатқаннан кейін біраз уақыттан соң келді. 1870 жылдардан 1910 жылға дейін Боигу, Дауан және Сайбай халықтары, сондай-ақ көршілес папуалық халықтар, қазіргі Оңтүстік Папуаның оңтүстік-шығысынан келген Маринд анимнің "жауынгерлері" – қатал бас аулаушылардың шабуылдарына ұшырады. Осы кезеңдегі әдебиеттерде бұл адамдар көбінесе "тугер" немесе "тугери" деп аталады. 1886 жылы Британдық Жаңа Гвинеяның вице-губернаторы сэр Уильям Макгрегор осы шабуылдардың салдарынан халықтың құрылысының жойылуға жақын екенін атап өтті. Ол сол кезде халықтың көп бөлігі Сайбай мен Дауандағы туыстарымен бірге тұрып, өзара қорғанышқа ие болғанын білмеді. Торрес бұғазының өңірлік басқармасының (TSRA) 2004 жылғы мәліметтеріне сәйкес, аралдағы тұрғындардың саны шамамен 340 адамды құрады. Малу Кивай мемлекеттік мектебі 1985 жылдың 29 қаңтарында ашылды. 2007 жылы ол Торрес бұғазы аралдарындағы 17 мектептің бірі болып біріктіріліп, Тагай мемлекеттік колледжінің Малу Кивай кампусына айналды (колледждің бас кампусы Бейсенбі аралында орналасқан). 2010 жылы аралда 271 адам тұрды, олардың 231-і өзін жергілікті австралиялықтар деп санады (107 еркек, 124 әйел). 2005 жылы аралда 199 адам тұрды, олардың 189-ы өзін жергілікті австралиялықтар деп санады (84 еркек, 104 әйел).
Boigu was visited by South Sea Islander missionaries of the London Missionary Society, some time after the establishment of a mission on nearby Saibai Island in 1871. From the 1870s to around 1910, the Boigu, Dauan and Saibai people, along with the neighbouring Papuan peoples, were being harassed by thugeral "warriors" from the Marind anim, fierce headhunters from what is now southeast South Papua. In literature dealing with the period, these people are generally termed 'Tuger' or 'Tugeri'. Sir William MacGregor, the Lieutenant Governor of British New Guinea, noted in 1886 that the population was nearly extinct as a result of these raids. What he did not realise was that at the time the bulk of the population were staying with family on Saibai and Dauan for mutual protection. According to 2004 Torres Strait Regional Authority (TSRA) figures, its resident population was approximately 340. Malu Kiwai State School opened on 29 January 1985. In 2007, it was one of 17 schools in the Torres Strait Islands that amalgamated, becoming the Malu Kiwai Campus of Tagai State College (which has its main campus on Thursday Island). In the , there were 271 people living on the island, of whom 231 identified as Indigenous Australians (107 male, 124 female). In the , there were 199 people living on the island, of whom 189 identified as Indigenous Australians (84 male, 104 female).
Экология
Арал Жаңа Гвинея мангровының экорегионының бір бөлігі саналады, ол Австралиялық аймақтың құрамына кіреді. Аралдың ішкі жағында өсімдіктер сирек, көбінесе батпақты жерлер. Жағалау мангро ағаштарымен қапталған, олар аралдың құм мен лайының теңіз эрозиясынан қорғалуын қамтамасыз етеді. Мангр тоғайларында тұз су крокодилдерінің мол популяциясы болуы мүмкін. Аралды қоршаған сулар дугонгтар үшін маңызды мекендеме болып табылады, бұл теңіз сүтқоректілерінің IUCN-мен осал түр ретінде тізілген түрі.
The island is considered part of the New Guinea mangroves ecoregion, a subset of the Australasian realm. The interior of the island is sparsely vegetated, and mainly swampland. The coast is fringed by mangroves, which act to protect against the island's sand and mud from sea erosion. It is likely the mangrove regions harbour healthy populations of saltwater crocodile. The waters surrounding the island are an important habitat for dugongs, a species of sea mammal listed as vulnerable by the IUCN.
Білім
Малу Кивай кампусы Тагай мемлекеттік колледжінің мектеп жолындағы бастауыш (Тұңғыш балалық шақ 6) кампусы болып табылады. Аралда орта мектеп жоқ. Тагай мемлекеттік колледжінің орта мектеп кампусы Бейсенбі аралында орналасқан.
The Malu Kiwai Campus of the Tagai State College is a primary (Early Childhood 6) campus of Tagai State College at School Road
There is no secondary school on the island. The secondary school campus of Tagai State College is on Thursday Island.
Ыңғайлылықтар
Торрес бұғазы аралдар аймақтық кеңесі 66-шы Чембер-стриттегі Жергілікті Білім орталығын (кітапхана) басқарады. Квинсленд мемлекеттік кітапханасымен жылдар бойы көптеген рет серіктестік құрып, аралдағы бөлім басқарушысы және ақсақалдармен кеңесе отырып әзірленген IKC 2013 жылғы «Соғыс және шіркеу» тақырыбындағы Мәдениетке құрмет бағдарламасын іске асырды. Жоба аясында жергілікті ақсақалдар мен суретшілер мемлекеттік кітапхана қызметкерлерімен бірге жұмыс істеп, балалар мен жастар арасында шығармашылық өнер мен тіл бойынша шеберлік сағаттарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын арттырды. Папуа-Жаңа Гвинеяға жақын орналасқандықтан, ПНГ арал саудагерлері әр апта сайын 45 минут қайықпен Боигу аралына өнімдерін сату үшін келеді. Боигу аралындағы сарқынды суларды тазарту қондырғысы ауылдың батыс жағында, Еспланадада орналасқан.
The Torres Strait Island Regional Council operates an Indigenous Knowledge Centre (library) at 66 Chamber Street Partnering with the State Library of Queensland on many occasions over the years, and developed in consultation with the Divisional Manager and Elders on island, the IKC has seen the 2013 Culture Love Program, designed around the theme 'War and Church'. During the project local Elders/Artists were employed to work alongside State Library staff to build their skills in developing and delivering creative arts and language workshops with children and young people in their communities. With its close proximity to Papua New Guinea, each weekday PNG island traders travel 45 minutes by boat to Boigu Island to sell their products. Boigu Island Sewage Treatment Plant is on the western edge of the village on the Esplanade .