Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ватипу – Жаңа Зеландияның Солтүстік аралындағы Окленд аймағының батыс жағалауында орналасқан шалқар жағажай. 2002 жылдан бері Ватипу аймағы Окленд облыстық кеңесі тарапынан ғылыми қорық ретінде басқарылуда. Оған дейін баратын жол тоңдақталмаған. Ватипудың оңтүстігінде Манукау шығанағы, ал солтүстігінде Карекаре орналасқан. Ватипу – Уайтакер тауларының оңтүстік басында жатыр. 1940 жылдан бері құмның жылжуы жағажайдың түрін күрт өзгертіп, 6 шаршы километрден астам аумақ жағажайға қосылған.
Whatipu is a remote beach on the west coast of the Auckland Region in the North Island of New Zealand. The Whatipu area has been managed as a scientific reserve by the Auckland Regional Council since 2002. The road to it is unsealed. To the south of Whatipu is Manukau Harbour. To the north is Karekare. Whatipu is located at the southern end of the Waitākere Ranges. Shifting sands have substantially changed the beach since the 1940s. Over 6 square kilometres has been added to the beach since then.
География
3-5 миллион жыл бұрын Тынық мұхиты және Австралия тақтасы арасындағы тектоникалық күштер Уайтакер тауларын көтеріп, Манукау шығанағын шөгіндірді. 1930-1960 жылдар аралығында Уатипуде құмды материал жинала бастады, нәтижесінде 1,5 км-лік құм жолағы пайда болды, онда өсімдіктер мен тұщы су батпақтары қалыптасты.
Between 3 and 5 million years ago, tectonic forces between the Pacific Plate and Australian Plate uplifted the Waitākere Ranges and subsided the Manukau Harbour. From the 1930s to the 1960s, sandy material began accumulating at Whatipu, creating a 1.5 km strip of sand, where plants and fresh water swamps developed.
Еуропаға дейінгі тарих
Аотароаны зерттеу кезінде легендарлық саяхатшы Купе Уатипуға келген деген әңгіме бар. Уатипудың оңтүстік жағындағы Те Тока Тапу а Купе / Нинепин Скаласы оның сапарының құрметіне аталған. Еуропалықтар келгенге дейінгі дәуірде маорилер бұл аймақты белсенді пайдаланған, жағалау мен өзен аңғарларында қоныс тепкен. Тұрақтан шамамен 20 минуттық жерде үңгірлер бар, бірақ үңгірлерден тікелей жағажайға өтуге болмайды. Бұл үңгірлер мен жартастардағы паналау орындары 16-18 ғасырлардағы соғыс кезеңдерінде сақтану үшін пайдаланылған.
The legendary voyager Kupe is said to have visited Whatipu when exploring Aotearoa. Te Toka Tapu a Kupe / Ninepin Rock at the southern end of Whatipu are named after his visit. In pre European times the area was actively used by Māori, living along the coastline and river valleys. There are caves about 20 minutes walk from the carpark, but there is no access from the caves to the beach. These caves and rock shelters were used as refuges during times of war between the 16th and 18th centuries.
Еуропа тарихы
HMS Orpheus 1863 жылы 189 адамның өмірін жоғалтып, Уатипудың оңтүстігінде, Манукау гавани кіреберісінің ішінде жағаға отырды. Бұл Жаңа Зеландия тарихындағы ең ірі кеме апаты болды. 1867 жылы Уатипуда каури ағашы саудасын қамтамасыз ету үшін ағаш өңдеу зауыты салынды. Зауыт салынып жатқанда Уатипу өзені бөгеттелді. 1870 жылы солтүстікке қарай үш километр жердегі екінші ағаш өңдеу зауытына трамвай жолы салынды, ол кейін Пиха мен Анаваттаға дейін созылды. Каури ағашының қоры таусылғанда, 1886 жылы зауыттар жабылды. Ағаш өңдеу зауыты жұмыс істеген кезде, зауыт жұмысшылары аймақтағы үлкен үңгірлерді жиналыстар өткізуге танымал орын ретінде пайдаланды. 20-ғасырдың басында ең үлкен үңгір билерге пайдаланылды, бірақ содан бері үңгірге құм жиналды және би алаңы қазір бес метр құммен жабылған. 19-ғасырдың соңында Уатипу қара нарық порты ретінде пайдаланылды, онда Жаңа Зеландияға парфюмерия, алкоголь және темекі заңсыз әкелінді. 1920 жылдары Уатипу мен Оклендті байланыстыратын жол салынды.
HMS Orpheus ran aground just inside the Manukau Harbour entrance south of Whatipu in 1863 with the loss of 189 lives. It was the biggest shipping disaster in New Zealand history. A timber mill was built at Whatipu in 1867 to service the kauri trade. The Whatipu Stream was dammed during the establishment of the mill. A tramline was built to a second timber mill three kilometers north in 1870, and eventually extended up to Piha and Anawhata. The mills closed in 1886 when the kauri ran out. While the timbermill was open, mill workers used the larger caves in the area were as a popular venue for meetings, and in the early 20th century the largest cave was used for dances, but sand has since drifted into the cave and the dance floor is now covered by five metres of sand. In the latter 19th century, Whatipu was used as black market port, where perfume, spirits and tobacco were smuggled into New Zealand. A road connecting Whatipu to Auckland was constructed in the 1920s.
Қазіргі заманғы тарих және БАҚ
2005 жылы полиция төрт жыл бойы із-түссіз жоғалған адамның қаңқасын Уатипудің Жою шатқалынан тапты. Бұл адам Манукау шығанасында балық аулау барысында апатқа ұшыраған болуы мүмкін деген болжам жасалды. 2006 жылы бұл орын Жаңа Зеландияның паранормальдық телешоуы Ghost Hunt-та көрсетілді. 21-ші ғасырда Уатипу Wild Turkey Off Road жартылай марафоны/15 шақырымдық жарысқа пайдаланылды. Уатипу жағалауындағы маяк – аймақтың бағыт беруші жарығы.
In 2005, the remains of a man who had been missing for four years were found by police at Whatipu's Destruction Gully. It was speculated that the man was the victim of an accident during fishing on the Manukau Harbour. In 2006, the location was featured on Ghost Hunt, a New Zealand paranormal television show. In the 21st century, Whatipu has been used for the Wild Turkey Off Road Half Marathon/15 km. The Whatipu Beach Beacon is a lighthouse of the area.
Демалыс
Уатипу жағалауында серфингтік патруль жоқ. Жыртылулардың болуына байланысты жүзу қауіпсіз болмауы мүмкін, бұл Ауклендтің батысындағы барлық жағажайларға тән. Уатипу – Уатипу Гиббонс және Кура Оманавануи жолдарының басталу орны, оралып қайту үшін алты сағатқа жуық уақыт кетеді. Жол автотұрақтан оңға қарай төбеге дейін барады және жақсы белгіленген. Ол жартастардың үстімен Парараха аңғарына дейін созылады, онда Парараха шығыңындағы жағажайға түседі. Содан кейін жағажай арқылы Уатипуға оралады. Порттың кіреберісіндегі Паратутаэ тасынан түсу қиын және ерекше қауіпті. Кура Оманавануи жолдары – Уатипудан тағы бір маңызды жол. Құра жолымен шығысқа қарай, бұталардың арасымен өзен бойымен жүреді, содан кейін тік көтеріліп Пурири қырқасына және Уатипу жолына жетеді. Оманавануи жолы арқылы қайта оралу, ашық бұтадағы серпілмелі жол, Манукау порты мен Уатипу аңғарының батыс жағалауына көрініс ашылады. Уақыт – 4 сағат.
The Whatipu beach does not have a surf patrol. Swimming may not be safe due to rips, in common with all beaches west of Auckland. Whatipu is the starting point for the Whatipu Gibbons Track & Kura Omanawanui Tracks, a six hour return walking track. It leads up the hill to the right of the carpark and is clearly marked. It follows the top of the cliffs to the Pararaha Valley where it descends to the beach at Pararaha point. It then follows the beach back to Whatipu. Paratutae Rock at the harbour entrance is difficult and particularly dangerous to climb down. The Kura Omanawanui Tracks are the other notable walk out of Whatipu. Follows Kura Track eastwards alongside the stream through bush, then climbs steeply to Puriri Ridge and the Whatipu Road. Back via Omanawanui Track, a switchback ridge in open bush with views across the Manukau Harbour and the Whatipu valley to the west coast. Time 4 hours.