Сэмюэль Пепис әйелі Элизабет Пепис

Кіріспе

Самуэль Пеппистің әйелі

Элизабет Пеппис (туған кезде де Сент-Мишель; 23 қазан 1640 – 10 қараша 1669) – Самуэль Пеппистің әйелі, ол 1655 жылы, он бесінші туған күніне дейін аз уақыт қалғанда тұрмысқа шықты. Оның әкесі, Александр Маршан де Сент-Мишель, француз католик болып туған, бірақ кейін Англия шіркеуіне ауысты. Ол Ирландияда сэр Фрэнсис Кингсмиллдің қызы Доротеяға үйленді. Элизавета 23 қазан 1640 жылы Девон графтығындағы Бидефорд қаласының жанында дүниеге келді. Ол 10 қараша 1669 жылы қызбадан қайтыс болды. Элизавета – жазушы Анн Финч, Винчилсия графесінің екінші туысы.

Сэмюэл Пеппистің күнделігі

Элизабет Пепис туралы көптеген мәліметтер оның күйеуінің 1660 жылдың қаңтарынан 1669 жылдың 31 мамырына дейін сақталған күнделігінен алынған. Олардың некесі мен қарым-қатынасы – маңызды тақырып. Олар 1655 жылдың 1 желтоқсанында Вестминстердегі Сент-Маргарет шіркеуінде үйленді, бірақ дін қызметкері емес, Вестминстердің бейбіт судьясы Ричард Шервин осы рәсімді өткізді. Бұл Кромвель үкіметі енгізген азаматтық некелерге қатысты келісім болды. Сэмюэл Пепис кейіннен тойды егжей-тегжейлі еске түсіріп, Элизабеттің алтын тілгімен безендірілген юбка кигенін айтты. 1655 жылдың 1 желтоқсанында азаматтық рәсім болғанымен, олар 10 қазанда некелерінің жылдығын тойлады, сол күні діни рәсім өтті және олар бірге тұруын бастады. Ричард Оллард бұл уақыт аралығын Элизабеттің жастығымен байланыстырады. Сэмюэлдің Элизабетке адал болмағаны, көбінесе үй қызметшілерімен қарым-қатынас құрғаны белгілі. Оның ең жақсы құжатталған махаббаты – жас үй қызметшісі Деб Уиллетпен болған қарым-қатынасы, Пепис оған ерекше қатты байланысты болды және оны күнделігінің соңғы екінші жолында атады. Дегенмен, Пепис неке бойы әйеліне деген сезімін сақтағаны анық. Олар бір-бірінен алыс болғанда, Сэмюэл Элизабетті қатты сағынды. Некеден кейін бірнеше ай бөлек тұрғанына қарамастан, бұл Сэмюэлдің қызғаныш сезімінен туындаған деп есептеледі. Олар күнделік жазуды бастағанға дейін қайта табысып, Акс-Ярдта тұрды. Жұптың 14 жасар қызметшісі Джейн Бирч болды, ол және оның болашақ күйеуі ең ұзақ қызмет еткен қызметкерлері еді. Уақыт өте келе, үй шаруашылығы өркендеп, қызметкерлердің саны көбейді, соның ішінде Элизабетке көмектесетін қызметші де болды. Барлығы бес адамнан тұрды, ең ұзақ жұмыс істегені Мэри Мерсер екі жыл бойы қызмет етті. Джейн Бирч Элизабеттің оған деген құрметсіздігіне шағымданғаннан кейін кетіп қалды, бірақ кейін Элизабет оны пісіруші ретінде қайта жұмысқа алу үшін іздеді. Сэмюэл Пепис Джейн Бирчке жаман қарым-қатынас жасағаннан кейін, Элизабет оның үйлену тойын ұйымдастырды және Сэмюэл үйлену тойына сыйлық ретінде берген 60 фунтқа 20 фунт қосты. Сэмюэл тойға қатыспады. Сэмюэлдің Элизабетке деген сезімінің өзгеруі оның күнделігінде көрінеді. 1663 жылдың 25 сәуірінде жазылған бір сөйлемде оның Элизабет пен оның би оқытушысына деген қызғанышы немесе Элизабеттің өзіне сенімділігі айқын көрінеді: "Әйелім бүгін мырза Пемблтоннан би үйренуді бастады, бірақ мен бұған көп пайда келмейді деп қорқамын, өйткені ол өзінің жақсы орындалатынына сенімді, бірақ мен олай ойламаймын". Сэмюэлдің Элизабетке деген сүйіспеншілігі оның ауыр тифке шалдыққан кездегі және қайтыс болғаннан кейінгі хаттарында жақсы көрінеді, ол қайтыс болғаннан кейін төрт апта бойы кеңес отырыстарына қатыспағаны және ауру кезінде хаттармен жақындаспағаны үшін әріптестері мен теңіз капитанға кешірім сұрайды: "Капитан Эллиот, сізді шын жүректен сенесіз, менің әйелімнің өлімінен туған қайғы мен алаңдаудан басқа ештеңе болмады, ол мені денсаулық пен қуанышқа толы сапардан кейін күтпеген жерден таң қалдырды, мені жеке ісімді ұзақ уақытқа дейін елемеуге мәжбүр етті". Элизабеттің өлімінен кейін Сэмюэлдің оған деген сүйіспеншілігі Мэри Скиннермен қарым-қатынасы және оған үйленбеу шешімі арқылы көрінеді, тіпті Джон Эвелинге жазған хаттарында көрсетілгендей, ол барлық жағдайда оның әйелі рөлін атқарды. Сол сияқты, 1703 жылы қайтыс болғанда, Мэри Скиннермен ұзақ қарым-қатынасына қарамастан, Пепис өзінің тілегі бойынша әйелінің қасына жерленді.

Most of what is known about Elisabeth Pepys comes from her husband's diary, which he kept between January 1660 and 31 May 1669. Their marriage and relationship are a key theme throughout. They were married on 1 December 1655 at St Margaret's, Westminster, not by a clergyman but by Richard Sherwyn, Esq., a Westminster Justice of the Peace, an arrangement for civil marriages put in place by Cromwell’s government. Samuel Pepys later remembered the wedding in great detail, recalling that Elisabeth had worn a petticoat trimmed with gold lace. Although the couple had a civil ceremony on 1 December 1655, they celebrated their wedding anniversary on 10 October, when a religious ceremony was held and they started to live together. Richard Ollard attributes this lapse of time to Elisabeth's youth. It is well known that Samuel was unfaithful to Elisabeth, often with their own maids. His best documented affair is one with the young housemaid Deb Willet, whom Pepys became particularly fond of, referring to her in the second to last line of his diary. However, it is clear that Pepys held strong feelings for his wife throughout their marriage. When they were away from each other, Samuel greatly missed Elisabeth. Although they were separated for several months shortly after marrying, this has been considered to be a result of Samuel's strong feelings of jealousy. They reunited shortly before the diary was begun and lived in Axe Yard. The couple had a 14 year old servant named Jane Birch and she and her eventual husband were their longest serving staff. In time as the household prospered the staff increased including a companion maid for Elisabeth. There were five in total with the longest, Mary Mercer, employed for two years. Jane Birch left after Elisabeth complained about her lack of respect, however it was Elisabeth who later sought her out to re employ her as a cook. After Samuel Pepys had behaved badly towards Jane Birch, it was Elisabeth who arranged her wedding and she added £20 to the £60 that Samuel gave as a wedding gift. Samuel did not attend. Samuel's changeable feelings for Elisabeth can be seen throughout his diary. A resentful sentence from 25 April 1663 suggests jealous feelings surrounding her and her dancing teacher, or perhaps a simple familiarity with Elisabeth and her self confidence: " merrily practising to dance, which my wife hath begun to learn this day of Mr. Pembleton, but I fear will hardly do any great good at it, because she is conceited that she do well already, though I think no such thing." Samuel's affection towards Elisabeth can be seen prominently in letters during her severe typhoid fever and after her death, as he apologises to fellow politicians and naval captains for not attending board meetings for four weeks after the death and not keeping up to date with letters during her illness: "CAPTAIN ELLIOT, I beg you earnestly to believe that nothing but the sorrow and distraction I have been in by the death of my wife, increased by the suddenness with which it pleased God to surprise me therewith, after a voyage so full of health and content, could have forced me to so long a neglect of my private concernments." Following Elisabeth’s death, Samuel’s continuing affection towards her has been suggested through his succeeding relationship with Mary Skinner and his decision to not marry her, even though, as evidenced in his letters to John Evelyn, she acted as his wife in all but name. Similarly, when he died in 1703, regardless of his long term relationship with Mary Skinner, on his own orders Pepys was laid to rest next to his wife.

Танымал мәдениетте

1991 жылы Дейл Спендер «Елизавета Пеппистің күнделігі» (1991 Grafton Books, London) атты ойдан шығарылған әдеби пародиясын жариялады. Елизавета жазғандай көрінетін бұл кітап, Реставрация дәуіріндегі Лондон әйелдерінің өміріне қатысты феминистік сынды ұсынады.