Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік территориядағы уақытша өзен, Австралия. Тодд өзені (Аррренте: Lhere Mparntwe / Lhere Imatukua)
Ephemeral river in the Northern Territory, Australia. The Todd River (Arrernte: Lhere Mparntwe / Lhere Imatukua)
Аррренте халқы бұл өзенді Әлис Спрингс қаласынан өтетін бөлігін Lhere Mparntwe (лер ра м барн тва деп айтылады), ал жалпы өзенді Lhere Imatukua (лер ра имма тука деп айтылады) деп біледі. Тодд Австралияның өте құрғақ аймағында орналасқан және жылдың 95% уақытында ағыны жоқ немесе өте аз. Ағып жатқан кезде, Бонд Спрингс шаруашылығы маңындағы жайылымдардан жиналған көп мөлшердегі шөгінділерді алып жүреді, бұл оның суына сүтті шоколад түсін береді және оны мүлдем көрінуге мүмкін етпейді. Тодд өзенінің және оның саласы Чарльз өзенінің ағылшын тіліндегі атауларын геодезист У. У. Миллс, сол кездегі Оңтүстік Австралия телеграфтар бастығы және Оңтүстік Австралия пошта министрі Чарльз Тоддтың құрметіне берген. Ол Overland Telegraph Line құрылысына үлкен үлес қосты.
The indigenous Arrernte people know this river as Lhere Mparntwe (pronounced ler ra m barn twa) where it runs through Alice Springs and Lhere Imatukua (pronounced ler ra imma tooka) as a whole. The Todd is in a very arid part of Australia and has zero to very low flow during 95% of the year. When it does flow, it carries a heavy sediment load picked up from the grazing land around the Bond Springs homestead which lends its waters a milky chocolate colour and renders them completely opaque. The Todd River's English name, and that of its tributary, the Charles River, were given by surveyor W. W. Mills, after Charles Todd, then South Australian Superintendent of Telegraphs and Postmaster General of South Australia, who was largely responsible for the construction of the Overland Telegraph Line.
Алис-Спрингс үшін маңызы
Тодд өзені Элис-Спрингс қаласының ажырамас бөлігі болып табылады, оның орталық бизнес ауданы өзеннің жағасында орналасқан. Алис-Спрингс муниципалитетінің аумағының үлкен бөлігі Тодд өзенінің тасқын жазығында жатыр, ол Макдоннелл тауларының жергілікті бөлігі – Хевитри жотасының шығыс-батысқа жасаған тоғасының арқасында пайда болған. Тодд өзені осы жота арқылы Хевитри шатқалынан оңтүстікке қарай ағып өтеді, сонымен қатар Элис-Спрингсті Аделаидамен байланыстыратын негізгі автомобиль және теміржол желілері де осы арқылы өтеді. Тодд өзенінің күшті ағыны жол және теміржол байланысын үзуі мүмкін, ал шатқалдың тарлығы қаланың көптеген бөліктерін су басуына себеп болуы мүмкін. Өзенге су келген кезде көптеген адамдар суға батып қайтыс болған, себебі адамдар көбінесе өзен төсегінде кемпінг құрып, жаңбырдың күшті болуынан су тасқыны өте жылдам және күтпеген жерден пайда болады. Алис-Спрингстің солтүстігіндегі су жиналатын аймақта қатты жаңбыр жауғаннан кейін, өзен шамамен 6-8 сағаттан соң қала арқылы аға бастайды. Өзеннің әдеттегі құрғақ арнасы 15 минут ішінде толып, жағалаудан жағалауға ағып кетуі мүмкін, ал қала арқылы ағынның алдыңғы жиегін баяу жылдамдықпен қадам басып жүріп бақылауға болады. Өзен төсегінде жергілікті Арренте халқы үшін қасиетті орындар мен ағаштар бар, оның ішінде Еперенье (Құрт) түсі және өзендегі белгілі бір ескі қызыл эвкалипт ағаштары Квекатжаны бейнелейді; өзеннің солтүстігіне қарай ерте жасөсперімдердің жолы.
The Todd River is integral to the city of Alice Springs, which has its central business district built on the edge of the river. A large portion of the Alice Springs municipal area is situated on a flood plain of the Todd River, created by flooding upstream of the east west barrier created by the Heavitree Range, a local segment of the MacDonnell Ranges. The Todd runs south through this range at Heavitree Gap along with the main road and rail links connecting Alice Springs to Adelaide. Heavy flows of the Todd can cut road and rail access, and the bottle neck effect of the Gap can cause flooding in many parts of the town. There have been numerous cases of people drowning as often people camp in the riverbed and the flooding can occur very rapidly and unexpectedly from heavy rains upstream. Heavy rainfalls in the catchment to the north of Alice Springs cause the river to start flowing through the town around 6 to 8 hours later. The river can change from its normal dry bed to a bank to bank flow within 15 minutes, and it is possible to follow the leading edge of the flow as it snakes through town at a walking pace. The riverbed contains sites and trees sacred to the local Arrente people including strong associations with Yeperenye (Caterpillar) Dreaming and with certain old red river gums in the river representing Kwekatja; pre initiated boys following the river north.
Демалыс және қоғамдық іс-шаралар
"Хенли на Тодд" регатасы 1961 жылдан бері жыл сайын Алис-Спрингсте өткізіліп келеді. Бұл ең қызық регата құрғақ өзен арнасында өтеді және 20 000-ға дейін көрерменді қызықтырады. Каноэлердің түбі жоқ, сондықтан жарысқа қатысушылар оларды өзен арнасымен жүгіріп алып кетеді. Регата өзен арнасында су пайда болу қаупіне қарсы сақтандырылған. "Хенли на Тодд" регатасы 1993 жылы су тасқынының салдарынан бір рет тоқтатылған – өзен жарыс үшін тым көп суға толып кеткен. Құрғақ өзен арнасында басқа да шаралар ұйымдастырылады, оның ішінде 2006 жылғы "Алиса" фестивалінің жабылу салтанаты. Өзен арнасында кемпінг құруға тыйым салынған, бірақ бұл заң көбінесе орындалмайды. Элис-Спрингс тұрғындары үшін өзенде судың ағыны – үлкен жаңалық, сондықтан олар су тасқыны мен Телеграф станциясына сумен ойнауға жиналады. Өзен арнасы кең және қала арқылы көлбеу болғанымен, мөлдір емес су, ағаштар, су астындағы және адам жасаған кедергілер ағып жатқан өзенде ойнауды қауіпті етеді. Алис-Спрингстен жоғары қарай Тодд өзені тез төмендейді, Джункшн-Уотерхолдағы Телеграф станциясына дейін 8 км-ге жуық (түзу сызықпен 5 км) аралықта 100 метрге түседі. Бұл төбелі аймақ, сондықтан өзен төбесі тастармен толы, ол қысқа мерзімді су тасқыны кезінде қарбалас ағыстарды тудырады. Көптеген жергілікті тұрғындар бұл сулардан сақтанады, өйткені 1997 жылы жергілікті тұрғын лиломен өзенде жүзіп бара жатып суға батып қайтыс болған. Жақында жергілікті каноэшілер осы учаскедегі 2-3 деңгейдегі ағыстарды каякпен жүзуге кірісті.
The Henley on Todd Regatta has been held in Alice Springs annually since 1961. The ironic regatta is held on the dry riverbed, and draws up to 20,000 spectators. Bottomless boats are picked up by the competitors standing within them and running down the course. The regatta carries insurance against the risk of water in the riverbed. The Henley on Todd Regatta has been cancelled once, in 1993, due to flooding the river had too much water for the race. Other events are held in the dry riverbed, including the closing ceremony for the 2006 Alice Festival. Camping in the riverbed is illegal, although this law is rarely enforced. A flow of water in the river is quite an event for the people of Alice Springs, who flock to the causeways and the Telegraph Station to play in the fleeting waters. Although the riverbed is wide and of gentle gradient through the town the opaque waters combined with trees, waterborne and man made hazards make playing in the flowing river dangerous. Upstream from Alice Springs the Todd River descends quite rapidly, dropping 100 metres from Junction Waterhole to the Telegraph Station over 8 km of river length (5 km direct). This is a hilly area, and the river bed is strewn with rocks creating some lively rapids during the short lived flood events. Many locals are wary of these waters, remembering the death of a local man in 1997 who drowned whilst riding the river on a lilo. Local paddlers have recently taken to kayaking this section of grade 2 to 3 rapids.