Кіріспе

Италиялық математик (1830–1903)

Антонио Луиджи Гауденцио Джузеппе Кремона (7 желтоқсан 1830 – 10 маусым 1903) – итальяндық математик. Оның өмірі геометрияны зерттеуге және Италиядағы жоғары математикалық оқытуды реформалауға арналды. Ол алгебралық қисықтар мен алгебралық беттерді зерттеді, әсіресе «Жазық қисықтардың геометриялық теориясына кіріспе» («Introduzione ad una teoria geometrica delle curve piane») атты еңбегі арқылы, және алгебралық геометрияның итальян мектебінің негізін қалаушылардың бірі болды.

Өмірбаян

Луиджи Кремона Австрия үстемдігіндегі Ломбардия-Венеция корольдігінің бөлігі болған Павияда (Ломбардия) дүниеге келді. Оның кіші інісі суретші Транкильо Кремона болды. 1848 жылы Милан мен Венеция Австрияға қарсы көтерілгенде, он жеті жастағы Кремона итальяндық еріктілер қатарына қосылды. Ол 1849 жылы Венеция капитуляциясына дейін елінің азаттығы үшін күресіп, олармен бірге болды, бұл жорыққа соңғы нүкте қойды. Содан кейін ол Павияға оралып, Франческо Бриоскидің жетекшілігімен университетте білімін жалғастырды және математиканы оқытушы болып мансап құруға бел буды. 1853 жылы ол «dottore negli studi di ingegnere civile e architetto» дәрежесін алды. Кремона Италиядағы геометриялық прогреске үлкен үлес қосканымен белгілі. XIX ғасырдың басында Италия математика саласында өте шалқақ болса, ғасыр соңында Кремонаның еңбегінің нәтижесінде геометриялық бағытта Италия көш бастады. Ол Италияның орта мектептерінде реформалар жасауға зор ықпал етті және математикалық педагогика, сондай-ақ білімді дамыту мәселелерінде жетекші болды. Италияның XIX ғасырдың ортасынан бергі математикалық жетістіктері негізінен Кремона, Бриоски және Белтрамидің басшылығымен жүзеге асты. Оның алғашқы қызметі Кремона гимназиясы мен лицейіндегі бастауыш математика оқытушысы болды, кейін Миланда да осындай лауазым алды. 1860 жылы ол Болонья университетінің жоғары геометрия профессоры, ал 1866 жылы Миланның жоғары техникалық колледжінің жоғары геометрия және графикалық статика профессоры болып тағайындалды. Сол жылы ол Берлин академиясының Штайнер сыйлығына «Memoria sulle superfici del terzo ordine» атты еңбегімен қатысып, Дж. К. Ф. Штурмпен бірге сыйлықты бөлісті. Екі жылдан кейін оған бұл жүлде конкурстың нәтижесіз берілді. Кремона 1856 жылдан бастап «Annali di scienze matematiche e fisiche» және «Annali di matematica» журналдарына мақалалар жариялай бастады, кейіннен ол олардың бірлескен редакторы болды. Оның еңбектері Италия, Франция, Германия және Англияның математикалық журналдарында жарық көрді, сондай-ақ ол бірнеше маңызды еңбектер жариялады, олардың көптегені басқа тілдерге аударылды. Оның «Графикалық статика» және «Проективті геометрия элементтері» (Томас Хадсон Беар және К. Леудсдорф аударған) оқулықтары ағылшын тілінде Clarendon Press баспасында жарық көрді. 1873 жылы ол Римге Корольдік инженерлік колледжін ұйымдастыру үшін шақырылды және университетте жоғары математика профессоры болып тағайындалды. Кремонаның беделі Еуропаға таралды, ал 1879 жылы ол Корольдік қоғамның корреспондент мүшесі болып сайланды. Сол жылы ол Италия Корольдігінің сенатының мүшесі болды. 1898 жылы ол қысқа мерзімге білім министрі болды. 1901 жылы Швед Корольдік Ғылым академиясы Кремонаны мүшелікке қабылдады. Келесі жылы ол ғылым және өнер үшін неміс «Pour le Mérite» орденімен марапатталды. 1903 жылы Римде қайтыс болды.