Кіріспе

Қытайдағы Хох Силь немесе Кекексили ("Көк қырқа" деген монғол тілінде, сондай-ақ "Он мың таудың иесі" деген мағына беретін Акенгангьяй) – Қытай-Тибет таулы аймағының солтүстік-шығыс бөлігіндегі шалқақ дала. 2017 жылдың 7 шілдесінде Қытайдағы Хох Силь ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне "әлемдегі ең үлкен және ең биік плато" деп енгізілді.

География

Аймақ 83 000 шаршы шақырым жерді алып жатыр, орташа биіктігі 4800 метрден астам. Ол Таңгула және Куньлун тау тізбектері арасында, Қытайдың оңтүстік-батысындағы Тибет автономиялық аймағы, солтүстік-батысындағы Цинхай провинциясы және Синьцзян-Уйгур автономиялық аймағының шекаралық аймақтарында шығыстан батысқа қарай созылып жатыр. Хох Сильдің оңтүстік-шығыс бөлігі, Чумар өзенімен суға толы, Яңцзы өзенінің маңызды бастау көздерінің бірі болып табылады. Аймақтың қалған бөлігі ішкі ағысты, көптеген оқшауланған көлдерге құйылады; гидрологтар бұл аймақты кейде "Хох Силь көлдері аймағы" деп атайды. 1995 жылы Хох Силь аймағының 45 000 шаршы шақырымы, орташа биіктігі 4600 метр, ұлттық табиғат қорығы деп жарияланды. ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы Цинхай провинциясындағы Жидой ауданының батыс жартысын және Кумарлеб ауданының батыс бөлігін қамтиды. Букадабань Фенг Хох Сильдің құрамына кіреді.

Геология

Хох Силь – жанартау. Солтүстік Тибеттің айналасындағы жанартаулық өңірде кейінгі кайнозой дәуіріне жататын бірнеше жанартаулар бар. Бұл аймақта Гавайи стиліндегі бірнеше жанартаулар кездеседі. Бамаокионцзонг 300 км² аумақты алып жатыр, оның солтүстік-шығысында толығымен сақталған құрылыс және төртіншілік кезеңнің көл шөгінділерін жабатын лава ағыны бар. Бамаокионцзонг аймағында пергалькалық фонолит және фоидит тау жыныстары таралған. Yongbohu бес дацит, трахиандезит және андезит тесігін қамтиды. Қианбакян Куньлун тауларының оңтүстік жиегі бойында кең аумақты жабады. Кекексили кальдерасындағы конус, 1973 жылы спутниктік суретте атқылау кезінде байқалған деп есептелген, қазір тарихи тұрғыдан белсенді емес деп саналады. Синонимдер және қосалқы нысандар.

Жабайы табиғат

Қатты климатқа қарамастан, Хох Сильде 230-дан астам жабайы жануарлар түрі мекендейді, оның 20-сы Қытай мемлекетінің қорғауында, соның ішінде жабайы як, жабайы есек, ақ ерін бұғысы, қоңыр аю және сирек кездесетін тибет антилопасы немесе чиру. Аймақтағы қоңыр аюлардың негізгі тағамы – көптеп кездесетін дала пикасы, кішкентай жер қазғыш кеміргіш. 2004 жылы «Кекексили: Тау күзетшілері» фильмі шыққаннан кейін бұл аймақ, сондай-ақ тибет антилопасы (чиру) Қытайда кеңінен танылды. Хох Сильдегі Жуонай көлі (卓乃湖) тибет антилопаларының жиналатын орны ретінде мәшһүр.

Көлік

Қорықтың шығыс шекарасымен Цинцзан темір жолы және 109-шы Қытай ұлттық тас жолы бойымен өтеді. Аймақта, қазіргі уақытта әлемдегі ең биік теміржол туннелі – Фэнхуошан туннелі (ұзындығы 1338 метр, кіреберістері теңіз деңгейінен 4905 метр биіктікте орналасқан) салынды.