Кіріспе
Көне Египет евнухі және регенті, Лион епископы Потинус немесе Потейнос (; б.з.д. I ғасырдың басы – б.з.д. 48 немесе 47 ж.), евнух, Птолемейлік Корольдігінің фараоны Птолемей XIII Теос Филопатордың регенті болған. Ол Птолемейді оның қарындасы және бірге билеушісі Клеопатраға қарсы бұрып, азаматтық соғыс бастағаны және кейбір деректер бойынша Помпейді басынан айырып, басын Юлий Цезарьге ұсынғаны үшін есімдері сақталған. Птолемей XII б.з.д. 51 жылы қайтыс болғанда, оның өсиеті бойынша Птолемей XIII және Клеопатра VII Египеттің бірлескен билеушілері болуға тиіс еді, ал Рим Республикасы олардың қамқоршысы ретінде тағайындалды. Птолемей XIII кәмелетке толмағандықтан, Потинус оның регенті болып тағайындалды. Әскери қолбасшы Ахиллас және ритор Феодот Хиостық та египеттік патшаның қамқорлары болды. Птолемей мен Клеопатра билікке көтерілгеннен кейін, Потинус бұрынғысының регенті қызметінде қалды. Көптеген египтологтар Потинус өзінің ықпалын Птолемейді Клеопатраға қарсы қою үшін пайдаланғанына сенеді. Б.з.д. 48 жылдың көктемінде Птолемей, Потинийдің жетекшілігімен, Клеопатраны жалғыз билеуші болу үшін биліктен қуғысы келді, ал Потиний тақтың артындағы күш ретінде әрекет етуді жоспарлады. Олар Египеттің сол кездегі астанасы Александрияны басып алып, Клеопатраны қаладан қуғынға салды. Ол көп ұзамай өз әскерін ұйымдастырды және Египетте азаматтық соғыс басталды, ал Арсиноэ IV да өзі үшін таққа талап етуді бастады. Римде де азаматтық соғыс болды, ал Фарсалдағы шайқаста жеңілгеннен кейін Помпей Египетке пана іздеді. Бастапқыда Потинус оның өтінішін қабылдағандай болды, бірақ б.з.д. 29 қыркүйекте Потинус генералдың өлімін бұйырды, бұл Помпейді жеңген Юлий Цезарьдың құрметіне ие болуға үміттенеді. Цезарь келгеннен кейін, оған Помпейдің басы ұсынылды, бірақ ол қайғырып, ашуланып, Помпейдің денесін тауып, римдіктерге лайықты жерлеуді бұйырды. Потинус Цезарь өзінің жауларына, соның ішінде Кассий, Цицерон және Брутқа мейірімділік көрсеткенін ескермеді. Клеопатра Потинийдің қатесін пайдаланып, Цезарьдің құрметіне ие болды және ақырында оның сүйіктісі болды. Содан кейін Цезарь Потинийдің өлімін және Клеопатраның Птолемейге үйленуін ұйымдастырды. Алайда, "Азаматтық соғыс туралы ескертпелер" кітабының соңғы тарауында Потинус Ахилласқа Александрияға шабуыл жасауды ұйымдастырғаны және екі ойсыз, бірақ жоспарды орындауға қатысты хабар жіберген кезде хабаршылар ашылып, Цезарь Потинийді тұтқындап, өлтірді деп сипатталады. Ол Александрияның он айлық қоршауы кезінде қайтыс болды.
Pothinus or Potheinos (; early 1st century BC – 48 or 47 BC), a eunuch, was regent for Pharaoh Ptolemy XIII Theos Philopator of the Ptolemaic Kingdom. He is most remembered for turning Ptolemy against his sister and co ruler Cleopatra, thus starting a civil war, and for having Pompey decapitated and presenting the severed head to Julius Caesar according to some sources. When Ptolemy XII died in 51 BC, his will stated that Ptolemy XIII and Cleopatra VII were to become co rulers of Egypt, with the Roman Republic as their guardians. Ptolemy XIII was underage and Pothinus was appointed as his regent. The general Achillas and the rhetorician Theodotus of Chios were also guardians of the Egyptian king. When Ptolemy and Cleopatra were elevated to the status of senior rulers, Pothinus was maintained as the former's regent. Most Egyptologists believed that Pothinus used his influence to turn Ptolemy against Cleopatra. In the spring of 48 BC, Ptolemy, under Pothinus' guidance, attempted to depose Cleopatra in order to become sole ruler while Pothinus planned to act as the power behind the throne. They gained control of Alexandria, then the capital of Egypt, and forced Cleopatra out of the city. She soon organized her own army and a civil war began in Egypt, while Arsinoe IV also began to claim the throne for herself. Rome was also enveloped in civil war, and after his defeat in the Battle of Pharsalus, Pompey sought asylum in Egypt. Initially, Pothinus pretended to have accepted his request, but on 29 September 48 BC, Pothinus had the general murdered, hoping to win favor with Julius Caesar, who had defeated Pompey. When Caesar arrived, he was presented with the head of Pompey, but he responded with grief and disgust and ordered that Pompey's body be located and given a proper Roman funeral. Pothinus had neglected to note that Caesar had been granting clemency to his enemies, including Cassius, Cicero, and Brutus. Cleopatra used Pothinus's mistake to gain favor with Caesar and eventually became his lover. Caesar then arranged for the execution of Pothinus and the marriage of Cleopatra to Ptolemy. In the last chapter of Commentaries on the Civil War, however, it is described that Pothinus arranged for Achillas to attack Alexandria and upon sending a message not to hesitate but to fulfill the plan, the messengers were exposed, whereupon Caesar had Pothinus imprisoned and killed, probably with a knife. His death occurred during the ten month Siege of Alexandria.
Суреттер
Тек римдік және грек деректерінде ғана Потинус туралы айтылған. Осылайша, ол Помпейді өлтіргені және Цезарьға қатысты алдағысынан әрекет еткені үшін сынға ұшырайды, ал екі шара да Мысырды Цезарьдің азамат соғысынан аулақ ұстауға қызмет етті деп есептеледі. Бірақ, Помпей қайтыс болып, Мысырға римдік протекторат орнағаннан кейін, Цезарь билікке таласушы жалғыз адам ретінде танылды. Потинус рөлінің қысқа мерзімділігі мен өлімі драмалық әдебиетте қиялмен суреттелген. Джордж Бернард Шоудың «Цезарь мен Клеопатра» пьесасында Клеопатра оны өзінің қызметшісі Фтататета арқылы жасырын өлтіруді ұйымдастырады, ол оны (Клеопатраны) Цезарь алдында Мысырдан кетуін тілейтінін айтып, ұялтады. Ол сахнадан тыс жерде өлтіріледі. Осы пьесаға негізделген 1945 жылғы «Цезарь және Клеопатра» фильмінде оны Фрэнсис Л. Салливан, ал 1976 жылғы пьесаның теледидар нұсқасында Ноэль Уиллман сомдады. Сесил Б. Демилдің 1934 жылғы «Клеопатра» фильмінде Леонард Муди рөлін ойнаған Клеопатра оны перде артында жасырынғанын және Цезарьды өлтіруге дайын екенін түскеннен кейін өлтіреді. 1963 жылғы Элизабет Тейлор қатысқан «Клеопатра» фильмінде оның рөлін Грегуар Аслан ойнады. Потинус Клеопатраны улануға тырысады, бірақ жоспар уақтылы ашылады, содан кейін ол сотқа тартылады (көрсетуші куәгерлер болмайды), кінәлі деп танылады және Цезарь өлім жазасына кеседі. Клеопатраның адал қызметшісі Аполлодор Потинос пен күзетшілердің кішкентай процессиясымен бөлмеден шығып бара жатқанда, бірнеше секундтан кейін экраннан өлім айғайы естіледі. Қайтып келген күзетшілердің бірі Цезарьға жақындап, оған қылыш береді. Содан кейін Цезарь өзінің қызметшісі Флавиусты шақырып, оған қылышты береді және: «Оны Аполлодорға қайтарып беріңіз. Бірінші тазалап алсаңыз жақсы, ол Потинусқа толы». 2002 жылғы «Жулиус Цезарь» телесериалында Дэвид Фокске сомдаған Потинус Помпейді қарсы алып, бірақ үнсіз түрде оны өз күзетшілерімен өлтіруге бұйырады, кейін Цезарьді қарсы алады, сол атақты сыйлық сахнасында. Кейінірек Клеопатра Цезарьге азамат соғысын түсіндіргенде оның есімі айтылады. «Цезарь» телесериалының бір бөлімінде Потинус рөлін актер Тони Гилфойл ойнады. Оны римдіктер басын кесіп, оның басын сарайдың сыртқы қабырғасындағы тікенекке тігеді. «The Judgment of Caesar» (Стивен Сайлордың «Roma Sub Rosa» сериясының бөлігі) романында ол Цезарьдің уланған шарабын ішуге мәжбүр болады. Потинус – «Assassin's Creed Origins» ойынындағы антагонист, ол «Скорпион» лақап атымен белгілі Ежелгілер орденінің мүшесі ретінде бейнеленген. Ойын барысында ол Нил шайқасында Баекпен өлтіріледі.