Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қоршаған ортаны қорғау құқығындағы принцип
Principle in environmental law
Қоршаған ортаны қорғау құқығында "ластаушы төлейді" қағидасы ластану тудырған тарапты табиғи ортаға келтірілген зиянды өтеуге міндеттеу үшін қолданылады. Бұл қағида ластанудың алдын алуға байланысты шығындарды да ластаушыға жүктеу үшін пайдаланылады. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) мен Еуропалық Одақтың көптеген елдерінде кең қолдауға ие болғандықтан, ол аймақтық әдет-ғұрып ретінде қарастырылады. Ол былай деп жазды: "Қазіргі кезде жаңа шешім ретінде ұсынылып жатқан бұл қағида, шындығында, индустрияландыру процесімен бірге дамыды және оны өндірушілердің өздері қадағалады".
In environmental law, the polluter pays principle is enacted to make the party responsible for producing pollution responsible for paying for the damage done to the natural environment. This principle has also been used to put the costs of pollution prevention on the polluter. It is regarded as a regional custom because of the strong support it has received in most Organisation for Economic Co operation and Development (OECD) and European Union countries, He wrote that: "This principle, which is now offered as a new solution, actually accompanied the process of industrialisation, and was intended by the manufacturers themselves."
Қоршаған ортаны қорғау саласындағы қолдану
Ластаушы төлейді қағидаты қоршаған ортаны қорғау саясатының негізі болып табылады, мысалы, экологиялық салық. Егер үкімет мұндай салықты бекітсе, ол парниктік газдар шығарындыларын төмендетіп, олардың көлемін азайтады. Бұл қағидаттың мәні – ластануды толығымен болдырмау мүмкін болмаса да, ластануға кінәлі тұлға немесе кәсіпорын ластанған ортаны қалпына келтіру үшін белгілі бір сома төлеуге міндетті.
The polluter pays principle underpins environmental policy such as an ecotax, which, if enacted by government, deters and essentially reduces greenhouse gas emissions. This principle is based on the fact that as much as pollution is unavoidable, the person or industry that is responsible for the pollution must pay some money for the rehabilitation of the polluted environment.
Канада
Канаданың Энергетикалық реттеуші органы мұнай компанияларының мұнай төгілген жағдайда туындаған қоршаған ортаға келтірілген зиянды өтеуін міндеттейді. Бұл талап мұнай компанияларының кінәсі бар-жоқ екеніне қарамастан, келтірілген залал үшін төлеуін қамтамасыз етеді.
The Canadian Energy Regulator mandates that oil companies must pay for any environmental impacts from a spill. This mandate requires oil companies to pay for damages, regardless of whether or not the spill is their fault.
Еуропалық Одақ
Ластаушы төлейді қағидасы Еуропалық Одақтың жұмыс істеуі туралы шартта және 2004 жылғы 21 сәуірдегі 2004/35/ЕО Еуропалық Парламент пен Кеңестің қоршаған ортаға келтірілген зиянды болдырмау және жою бойынша экологиялық жауапкершілік туралы Директивасында көзделген, бұл қағидаға негізделген. Директива 2004 жылдың 30 сәуірінде күшіне енді; мүше мемлекеттерге оны ұлттық заңнамасына енгізуге үш жыл берілді және 2010 жылдың шілдесіне дейін барлық мүше мемлекеттер бұл процесті аяқтады.
The polluter pays principle is set out in the Treaty on the Functioning of the European Union and Directive 2004/35/EC of the European Parliament and of the Council of 21 April 2004 on environmental liability with regard to the prevention and remedying of environmental damage is based on this principle. The directive entered into force on 30 April 2004; member states were allowed three years to transpose the directive into their domestic law and by July 2010 all member states had completed this.
Гана
Ганада 2011 жылы "Ластаған төлейді" принципі қабылданды.
In Ghana, the polluter pays principle was adopted in 2011.
Швеция
"Ластаушы төлейді" қағидаты сондай-ақ өндірушінің кеңейтілген жауапкершілігі (ЕӨЖ) деп аталады. Бұл тұжырымдама алғаш рет 1990 жылы Томас Линдквист швед үкіметі үшін сипаттаған. ЕӨЖ қалдықтарды басқару жауапкершілігін үкіметтерден (демек, салық төлеушілер мен қоғамның барлық бөлігінен) оларды өндіретін ұйымдарға ауыстыруға бағытталған. Іс жүзінде, ол қалдықтарды жою шығындарын өнім құнына енгізеді, бұл теориялық тұрғыдан алғанда өндірушілер өнімдерінің қалдықтар бойынша сипаттамасын жақсартады, соның салдарынан қалдықтар азаяды және қайта пайдалану мен қайта өңдеу мүмкіндіктері артады. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы кеңейтілген өндіруші жауапкершілігін былай анықтайды: өнімдерді өндірушілер мен импорттаушылар өнімнің өмірлік циклы бойында олардың өнімдерінің қоршаған ортаға тигізетін әсері үшін маңызды деңгейде жауапкершілікке ие болуы керек, соның ішінде өнім үшін материалдарды таңдаумен байланысты бастапқы әсерлер, өндірушілердің өндіріс процесінен туындайтын әсерлер және өнімдерді пайдалану мен жоюдан туындайтын келесі әсерлер. Өндірушілер өнімдерін жобалау кезінде өмірлік циклдің қоршаған ортаға тигізетін әсерін барынша азайтуға және жобалау арқылы жоюға болмайтын қоршаған ортаға тигізетін әсер үшін заңдық, физикалық немесе әлеуметтік-экономикалық жауапкершілікті қабылдағанда өз жауапкершіліктерін мойындайды.
The polluter pays principle is also known as extended producer responsibility (EPR). This is a concept that was probably first described by Thomas Lindhqvist for the Swedish government in 1990. EPR seeks to shift the responsibility of dealing with waste from governments (and thus, taxpayers and society at large) to the entities producing it. In effect, it internalised the cost of waste disposal into the cost of the product, theoretically meaning that the producers will improve the waste profile of their products, thus decreasing waste and increasing possibilities for reuse and recycling. The Organisation for Economic Co operation and Development defines extended producer responsibility as: a concept where manufacturers and importers of products should bear a significant degree of responsibility for the environmental impacts of their products throughout the product life cycle, including upstream impacts inherent in the selection of materials for the products, impacts from manufacturers’ production process itself, and downstream impacts from the use and disposal of the products. Producers accept their responsibility when designing their products to minimise life cycle environmental impacts, and when accepting legal, physical or socio economic responsibility for environmental impacts that cannot be eliminated by design.
Ұлыбритания
1990 жылғы Қоршаған ортаны қорғау туралы заңның ІІА бөлімі ластаушы төлейді принципін енгізді. Бұл принцип 2009 жылғы Англияға арналған "Қоршаған ортаға келтірілген зиянды (алдын алу және жою) туралы" ережелермен және 2009 жылғы Уэльске арналған "Қоршаған ортаға келтірілген зиянды (алдын алу және жою)" ережелерімен одан әрі дамытылды.
Part IIA of the Environmental Protection Act 1990 established the operation of the polluter pays principle. This was further built upon by The Environmental Damage (Prevention and Remediation) Regulations 2009 (for England) and the Environmental Damage (Prevention and Remediation) (Wales) Regulations 2009 (for Wales).
Америка Құрама Штаттары
Бұл принцип АҚШ-тың негізгі ластануды бақылау заңдарының барлығында қолданылады: Таза ауа заңы, Таза су заңы, Ресурстарды сақтау және қайта қалпына келтіру заңы (қатты және қауіпті қалдықтарды басқару), және Суперфонд (тастап кетілген қалдықтарды тазалау).
The principle is employed in all of the major US pollution control laws: Clean Air Act, Clean Water Act, Resource Conservation and Recovery Act (solid waste and hazardous waste management), and Superfund (cleanup of abandoned waste sites).
Ластаушы төлейді қағидатының шектеулері
АҚШ-тың Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) "Ластаған төлейді" принципі АҚШ заңдары мен бағдарламаларында көбінесе толыққанды іске асырылмағанын атап өтті. Мысалы, ішуге арналған су және кәрізді тазарту қызметтері субсидияланады, ал ластаушылардан тазарту шығындарын толық өндіріп алуға мүмкіндік беретін механизмдер шектеулі.
The US Environmental Protection Agency (EPA) has observed that the polluter pays principle has typically not been fully implemented in US laws and programs. For example, drinking water and sewage treatment services are subsidized and there are limited mechanisms in place to fully assess polluters for treatment costs.
Қазақстан
2002 жылғы Зимбабве қоршаған ортаны басқару туралы заңы қоршаған ортаға зиянды заттарды төгуге тыйым салады. "Ластаған төлейді" принципіне сәйкес, заң ластаушыны ластанған ортаны залалсыздандыру шығындарын өтеуге міндеттейді.
The Zimbabwe Environmental Management Act of 2002 prohibits the discharge of pollutants into the environment. In line with the "Polluter Pays" principle, the Act requires a polluter to meet the cost of decontaminating the polluted environment.
Айыпты түрде абайсызда жасалатын іс-әрекет
Ластаушы төлейді (ППП) қағидаты, ластану басталғаннан кейін ғана оның бір түрінің қауіпті екені анықталған жағдайларда күмәнда болуы мүмкін. Мұның мысалы – климаттық өзгерістер ғылымының тарихында кездеседі. Өнеркәсіптік дамыған елдер атмосфераға көп мөлшерде көмірқышқыл газын оның қауіпті болуы мүмкін екендігі туралы ғылыми консенсусқа қол жеткізілгенге дейін шығарып отырды.
The polluter pays principle (PPP) has been doubted in cases where no one recognized that a type of pollution posed any danger until after the pollution began. An example occurs in the history of climate change science which shows that considerable carbon dioxide was emitted into the atmosphere by industrialized countries before there was scientific awareness or consensus that it could be dangerous.