Кіріспе

Вильгельм Дёрпфельд (26 желтоқсан 1853 – 25 сәуір 1940) – неміс сәулетшісі және археологы, стратиграфиялық қазбалардың және археологиялық жобалардың дәл графикалық құжаттамасын жасаушының алғашқысы. Ол Жерорта теңізі маңындағы қола дәуіріне жататын Тиринт және Хисарлик (әңгімелі Троя қаласының орны) сияқты ескерткіштердегі жұмыстарымен әйгілі болды, онда ол Генрих Шлиман бастаған қазбаларды жалғастырды. Шлиман сияқты, Дёрпфельд Гомердің шығармаларында айтылған жерлердің тарихи шындыққа жататындығын жақтады. Кейінгі археологтар оның Гомердің жазбаларындағы жерлерге қатысты пікірлерін толыққанды дұрыс деп санамаса да, олардың нақты жерлерге сәйкес келетіндігі туралы негізгі ойын қабылдады. Осылайша, оның еңбегі ғылыми тәсілдерді дамытуға және осы тарихи маңызды орындары зерттеуге, сондай-ақ ежелгі Грекия мәдениеті мен мифологиясына деген жаңа қоғамдық қызығушылықты оятуға үлкен үлес қосты.

Ерте өмір және білім

Ол Рейн Пруссиясының Бармен қаласында Кристин мен Фридрих Вильгельм Дёрпфельдтің ұлы ретінде дүниеге келді. Әкесі, шын жүректен евангелист-христиан және белгілі педагог болғандықтан, отбасына терең діни сезімдерді сіңіруге тырысты, сол себепті Дёрпфельд діни білім беретін мектептерде оқыды, онда латын және грек тілдерінің негіздерін үйренді. Ол анасы қайтыс болған жылы, 1872 жылы Бармер гимназиясын бітірді.

Мансап

1873 жылы Дёрпфельд Берлиндегі атақты сәулет академиясына (Bauakademie) сәулетті зерттеуге түсті. Сонымен қатар ол Bergisch Maerki өндірістік компаниясында жұмыс істей бастады. Оның әкесі оның оқуын қаржылай қамтамасыз ете алмады, сондықтан оның қарындасы Анна оған ақша қарыз берді. Демалыс күндері Дёрпфельд Рейн теміржол компаниясында жұмыс істеді, ғимараттар мен түрлі сәулеттік нысандардың эскиздерін жасады. Дёрпфельд 1876 жылы үздік дипломмен бітірді. 1877 жылы Дёрпфельд Рихард Бон, Фридрих Адлер және Эрнст Курций басшылығымен жүргізілген Грекияның ежелгі Олимпиядағы қазба жұмыстарына көмекші болып жұмысқа орналасты. Кейіннен ол жобаның техникалық жетекшісі болды. Топ басқа да артефакттардың арасында Праксителдің Гермес мүсінін тапты. Қазба жұмыстары ежелгі Олимпиада ойындарының естелігін қайта жаңғыртты және 1896 жылы қазіргі Олимпиада ойындарының құрылуына үлкен үлес қосты. Олимпиядан оралғаннан кейін Дёрпфельд сәулетшілік емтиханын тапсырып, Берлинде қоныстанбақ болды. Ол отбасын күтіп-бағуға дайындалып жатқандықтан, тұрақты табыс көзіне мұқтаж болды. 1883 жылдың ақпанында ол өзінің университет профессоры Фридрих Адлердің қызы Анне Адлерге үйленді. Олардың үш баласы болды. Сонымен бірге ол Генрих Шлиманмен танысты, ол оны археологиялық экспедициясына қатысуға көндірді. 1882 жылы Дёрпфельд археологтар тобымен бірге Шлиманға қосылды, ол сол кезде Трояны қазып жатқан еді. Олар жақын дос болып, басқа да жобаларда бірлесіп жұмыс істеді. Олар 1884-1885 жылдары Тиринтте және 1888-1890 жылдары Трояда қазба жұмыстарын жүргізді. Дёрпфельд 1885 жылдан 1890 жылға дейін Афина Акрополісінде қазба жұмыстарын жүргізді, онда ол Гекатомпедон ғибадатханасын (классикалық Парфенонның алдындағы) тапты. Ол Пергамонда (1900-1913 жж., Александр Конземен бірге) және 1931 жылы Афина Агорасында қазба жұмыстарын жалғастырды. 1886 жылы Дёрпфельд Афинадағы неміс мектебін құрды, кейін ол Дёрпфельд гимназиясы деп аталды. 1887-1912 жылдары Афинадағы неміс археологиялық институтының директоры болды. 1896 жылы ол грек театрының құрылысын зерттеген алғашқы еңбек – «Грекия театры» атты кітабын жариялады. 1912 жылы зейнетке шыққаннан кейін Дёрпфельд түрлі археологиялық тақырыптар бойынша көптеген ғылыми пікірталастарға қатысты. Мысалы, 1930 жылдардың ортасында ол американдық археолог Уильям Белл Динсмурмен Парфенонның үш кезеңінің құрылысы туралы талқылауға қатысты. 1920 жылдардың басында ол Йена университетінде дәріс оқуды бастады, бірақ оқытушылық мамандығы оған ұнаған жоқ, сондықтан Грекияға оралды. 1913 жылы Дёрпфельд «Тоқсан үштің манифестіне» қол қойды, онда Германияның 93 көрнекті ғалымы Бірінші дүниежүзілік соғыстың бастапқы неміс әскери қимылдарын қолдады. Көптеген қол қойғандар кейіннен осы құжатқа қол қойғанына өкініш білдіргенін атап өткен жөн. Дёрпфельд 1940 жылы Грекияның Лефкада аралында қайтыс болды, онда оның үйі болды. Ол Лефкаданың шығыс жағалауындағы Нидри шығанағы Гомердің «Одиссеясындағы» Одиссейдің туған жері – тарихи Итака екеніне сенді.