Кіріспе

Филиппиннің тәуелсіз конституциялық комиссиясы

Сайлау комиссиясы, қысқартылған түрі – , Филиппиннің үш конституциялық комиссиясының бірі болып табылады. Оның басты міндеті – Филиппинде сайлаулардың өткізілуіне қатысты барлық заңдар мен ережелерді күшіне енгізу. Қалған екі Конституциялық комиссия – Аудит комиссиясы және Мемлекеттік қызмет комиссиясы.

Атқарушы бюро

Бұл мекеме 1940 жылы Филиппин Конституциясына енгізілген түзету арқылы құрылды. Бұл мекеме құрылғанға дейін сайлауды өткізуді қадағалау заң бойынша Ішкі істер министрлігіне қарасты Атқару бюросына, кейін тікелей осы министрлікке жүктелген. Ішкі істер министрі жергілікті билік органдарына Сайлау кодексі бойынша берілген міндеттерді орындауын қадағалады. Ол сайлауға қатысты әкімшілік мәселелерді шешті. Алайда, соттар сайлау құқығына қатысты мәселелерді, сондай-ақ жергілікті сайланатын лауазымдарға қатысты даулы сайлауларды қарау бойынша айрықша және соңғы сот билігін жүзеге асырды. Ұлттық Ассамблея мүшелеріне қатысты сайлау дауларын тек Жоғарғы Соттың үш судьясы мен Ұлттық Ассамблеяның алты мүшесінен құралған сайлау комиссиясы ғана қарады.

Заң бойынша құрылған комиссия

Дегенмен, президент пен ішкі істер министрі арасындағы тығыз ресми байланыстарды ескере отырып, ішкі істер министрінің өз партиясының сайлауда жеңіске жетуі үшін өкілеттіктерін және ықпалын пайдалану қаупі әрдайым болды. Осының салдарынан, 1940 жылы конституцияға түзетулер енгізілді, сайлауға қатысты ішкі істер министрінің функцияларын жүзеге асыру үшін төраға және тағы екі мүшеден тұратын тәуелсіз Сайлау комиссиясы құрылды. Бірақ түзетулер 1940 жылғы сайлауға дейін күшіне енбегендіктен, Ұлттық Ассамблея №607 Заңымен Сайлау комиссиясы құрылды, оған түзетілген конституция бойынша Сайлау комиссиясының ие болатын өкілеттіктер берілді. Аталған заңдық комиссия 1940 жылғы 10 желтоқсанда өткен Филиппиннің жергілікті сайлауын қадағалады.

Комиссияны құру

Сайлау комиссиясын құру туралы конституциялық түзету 1940 жылғы 2 желтоқсанда мақұлданды. 1941 жылғы 21 маусымда №657 Заңы қабылданып, Сайлау комиссиясы конституциялық орган ретінде қайта ұйымдастырылды. Статуттық комиссия мүшелері конституциялық комиссия мүшелері ретінде қызметін жалғастырды. Комиссия төрағасы мен мүшелерінің әрқайсысының қызмет мерзімі 9 жылды құрады – мүшелер үш жыл сайын ауыстырылды, бірінші комиссиядан басқа. Оларды тек импичмент арқылы ғана қызметтен алуға болады. Оларға белгіленген жалақы тағайындалды, ол қызмет мерзімі ішінде арттырылмай немесе кемітілмейді. Бұл комиссияның тәуелсіздігін қамтамасыз ету шаралары болды. Сайлауды әкімшілікпен басқару құқығы Ішкі істер министрінен Сайлау комиссиясына берілді. Комиссияға сайлауға қатысты барлық заңдарды күшіне енгізу және басқару, сондай-ақ сайлауға қатысты барлық мәселелерді шешу жөніндегі толық құқық берілді, бірақ дауыс беру құқығына қатысты мәселелер соңғы сот шешімімен шешілуге қалдырылды. Соттар мен сайлау трибуналдары сайлау даулары бойынша бастапқы өкілеттіктерді сақтап қалды.

Қатысушылардың санының ұлғаюы

1973 жылғы Конституция комиссия мүшелерінің санын үштен тоғызға дейін ұлғайтты, бірақ олардың өкілеттік мерзімін тоғыз жылдан жеті жылға дейін қысқартты. 1935 жылғы Конституциядағыдай, төраға мен комиссарлардың өкілеттік мерзімі кезең-кезеңмен алмастырылды және олар тек импичмент арқылы ғана қызметтен алынуы мүмкін. 1973 жылғы Конституция бойынша Сайлау комиссиясында алғашқы болып төрағалыққа бұрынғы сенатор Леонардо Б. Перес, ал комиссарлар ретінде Венесио С. Дуке, Флорес А. Байот, Хосе М. Мендоса, Фернандо Р. Велосо, Лининдинг Пангандаман, Венесио Л. Янеза және Казимиро Р. Мадаранг-младший тағайындалды. Комиссияның алғашқы мұсылман комиссары болған Пангандаман президент Фердинанд Маркос тарапынан өкілеттік мерзімі аяқталғанға дейін елшілік қызметке тағайындалды. Оның мерзімі біткен соң комиссар Хашим Р. Абубакар оның міндеттерін жалғастырды. 1980 жылдың 17 мамырында төраға Перес (кейіннен президент Маркос тарапынан саяси істер министрі етіп тағайындалды) және комиссарлар Дуке мен Байот жеті жылдық өкілеттік мерзімін аяқтағаннан кейін зейнеткерлікке шықты. Комиссар Сантьяго Перестің орнын басып, келесілер комиссарлар болып тағайындалды: Доминго С. Пабалет; Викторино А. Савельяно; Хайме С. Опинион; Ноли Сагадрака; Ромео Фирме; Луис Лардизабал және Иде С. Тилла. Комиссар Лардизабалмен бірге комиссия мүшелерінің саны сегізге жетті, толық құрамы – тоғыз мүшеден біреуі кем. 1983 жылдың 17 мамырында Фирме, Тилла және Лардизабал комиссарлары зейнеткерлікке шыққаннан кейін Сайлау комиссиясы тек бес мүшеден тұрды. 1983 жылдың 21 наурызында президент Маркос екі жаңа мүшені тағайындады, атап айтқанда: Фролан Бакунган және Рамон Х. Фелипе-младший. 1984 жылдың 17 мамырында төраға Сантьяго мен комиссарлар Пабалетте және Сагадрака зейнеткерлікке шыққаннан кейін Савельяно төраға болып тағайындалды. 1985 жылдың 27 шілдесінде үш жаңа мүше тағайындалды: комиссарлар Квирино А. Маркинес, Манготтавар Гуро және Марио Д. Ортис. 1986 жылдың 31 қаңтарында комиссарлар Рубен К. Агпало мен Хайме Лайоса тағайындалып, қажетті тоғыз мүшелік құрамы толықтырылды.

1986 жылғы EDSA Халық билігі төңкерісінен кейін

1986 жылғы 7 ақпандағы қызықтырып тұрған кезектен тыс сайлаудан және Халық билігі революциясынан кейін Савельяно төрағасы және барлық комиссарлар өзінің әдепкі бас тартуларын ұсынды, олардың барлығы президент Корасон С. Акино тарапынан қабылданды, бірақ комиссарлар Бакунган мен Фелипе ерекше жағдайға ие болды. 1986 жылғы 11 сәуірде комиссар Фелипе міндетін атқарушы төраға болып тағайындалды. 1986 жылғы 23 шілдеде ол Леопольдо Африка, Хайди Йорак, Андрес Флорес, Анаклето Бадой және Дарио Рама комиссарларымен бірге «жаңа» Сайлау комиссиясының тұрақты төрағасы болып ант берді. 1988 жылғы 15 ақпанда Иларио Г. Давиде Жр. төраға болып тағайындалды, ал Альфредо Э. Абуэг Жр., Хайди Б. Йорак, Леопольдо Л. Африка, Андрес Р. Флорес, Дарио С. Рама және Магдара Б. Димаампао комиссарлар болып тағайындалды. 1989 жылғы желтоқсанда Иларио Г. Давиде Жр. Президенттік фактілерді анықтау комиссиясының төрағасы болып тағайындалған кезде комиссар Хайди Б. Йорак міндетін атқарушы төраға болып тағайындалды, бұл Әкімшілік бұйрық № 146-ға сәйкес болды. 1991 жылғы 6 маусымда Кристиан Монсод президент Акино тарапынан Давиде мерзімінің қалған бөлігін толықтыру үшін комиссия төрағасы болып тағайындалды. Монсод 1995 жылғы 15 ақпанда зейнеткерлікке шыққаннан кейін президент Фидель В. Рамос апелляциялық сот судьясы Бернардо Пардоны комиссия төрағасы болып тағайындады. Пардоның өкілеттігі 1998 жылғы қазан айында президент Жозеф Эстрада оны Жоғарғы сот судьясы етіп тағайындаған кезде қысқартылды. Комиссар Лузвиминда Танкангко комиссия төрағасы міндетін атқарушы болып тағайындалды. 1999 жылғы 11 қаңтарда президент Эстрада Сандиганбаян судьясы Харриет Деметриуді комиссия төрағасы болып тағайындады. 2001 жылғы 17-20 қаңтарда президент Эстраданың биліктен алынуына және отставкаға кетуіне әкелген оқиғалардан кейін Деметриу өзінің әдепкі бас тартуын ұсынды, ол президент Глория Макапагал Арройо тарапынан қабылданды. 2001 жылғы 19 ақпанда президент Арройо судья Альфредо Бенипайоны комиссия төрағасы болып тағайындады. Алайда, Тағайындау комиссиясы Лузвиминда Танкангко бастаған кейбір комиссарлардың қарсылығына байланысты оның тағайындалуын растамады. 2002 жылғы 5 маусымда президент Арройо Бенипайоның орнына Метрополитен Манила даму органының төрағасы және бұрынғы Мандалуёнг қаласының мэрі Бенджамин С. Абалос ағаны тағайындады. 2008 жылғы 26 қаңтарда Глория Макапагал Арройо 77 жастағы бұрынғы Жоғарғы сот судьясы Хосе Мелоны төраға Абалостың орнына тағайындады. Біріккен оппозиция (Koalisyon ng Nagkakaisang Pilipino) Мелоның тағайындалуына қарсы болды. Алайда, Мелоның тағайындалуын Тағайындау комиссиясы (CA) растауы керек болды, сондықтан комиссар Ромео А. Брауннер 2008 жылғы 2 ақпанда уақытша төраға болып тағайындалды және Мело CA растағанға дейін төраға болып қалды. 2008 жылғы 25 наурызда Жоғарғы соттың бұрынғы судьясы Хосе Мело миндетін атқарушы төраға Ромео А. Брауннердің қатысуымен комиссияның жаңа төрағасы болып ант берді. Мелоның уақытша тағайындалуы (конгресс отырыста болмаған кезде) Малакананг Тағайындау комиссиясына жіберілді. 2008 жылғы 29 мамырда Ромео А. Брауннер қатты жүрек соғысынан қайтыс болды. Браунер, даулы Виргилио Гарсильяноны алмастыру үшін комиссияға тағайындалған, оның өкілеттігі 2011 жылғы 2 ақпанда аяқталуға тиіс болды. 2008 жылғы 2 шілдеде Глория Макапагал Арройо бұрынғы судья (Бр. 74, RTC, Malabon) Леонардо Леониданы және Апелляциялық соттың зейнеткер судьясы Луценито Тагледі Сайлау комиссиясының комиссарлары болып тағайындады. 2008 жылғы 7 қарашада президент Глория Макапагал Арройо Армандо Веласконы жаңа сайлау комиссары етіп тағайындады және айналып өткен комиссарлар Леонардо Л. Леонида мен Луценито Н. Тагледі қайта тағайындады. Эдуардо Эрмита «Веласко Тағайындау комиссиясы (CA) бірнеше рет айналып өткен комиссар және бұрынғы Илиган қаласының судьясы Мослен Макарамбон-Жр. орнына тағайындалды» деді.

2007 жылғы импичмент бойынша шағым

2007 жылдың 27 қыркүйегінде Илоило вице-губернаторы Ролекс Суплико Филиппин өкілдер палатасына COMELEC төрағасы Бенджамин Абалос ағаға қарсы 69 беттік импичмент арызын (сағат 15:00) ұсынды. Бұл арызды Букиднон округінен сайланған Теофисто Гингона III, «Баян Муна» (Халық бірінші) партиясынан Теодоро Касиньо және Замбоанга қаласының өкілі Ма. Изабел Климако қолдады. Ромуло Нери мен Жозе де Венеция III-нің жазбаша куәліктері арызды нығайтты. 2007 жылдың 1 қазанында төраға Бенджамин Абалос ағаға импичмент процесі қаупі туғаннан кейін, ол баспасөз конференциясында отставкаға кетті. COMELEC Ресуррексион З. Борраны міндетін атқарушы төраға етіп тағайындады. Абалос: «Мен осы сәттен бастап қызметтен кетемін» деді. «Бірақ», - деп қосты ол баспасөз конференциясында, - «Менің қарсыластарым осы мәлімдемеге қуанбасын. Мен ешқандай бұзушылыққа кінәлі емеспін». Ұлттық экономикалық даму басқармасының (НЭДА) бұрынғы басшысы Нери Абалостың өзіне пара беруге тырысқанын айыптағаннан кейін, Абалосқа қарсы импичмент арызы ресми түрде өкілдер палатасына жіберілді.

Ұйым

Комиссияның өзі – саясатты қалыптастырушы орган болып табылады, оған төраға және алты комиссар кіреді, олардың барлығы Филиппиннің туған азаматтары болуы керек; тағайындалған кезде кем дегенде отыз бес жасқа толуы керек; жоғары білімі болуы керек, олардың көпшілігі, төрағаны қоса алғанда, кем дегенде он жыл заңгерлік тәжірибесі бар Филиппин адвокаттарының қатарында болуы керек; сондай-ақ, тікелей алдыңғы сайлауларда кез келген сайлауға үміткер болмауы керек. Төраға мен комиссарларды Президент Комиссияның келісімімен тағайындайды және олар қайта тағайындалмай, жеті жылға қызмет етеді. 1987 жылдан бері қызмет мерзімі 2 ақпанда басталып, аяқталады. 1987 жылы тағайындалғандардың арасында үш мүше жеті жыл қызмет етті (1994 жылы аяқталды), екеуі бес жыл (1992 жылы аяқталды), ал екеуі үш жыл (1989 жылы аяқталды). Төраға комиссияның төрағасы және бас атқарушы директор болып табылады. Комиссияға атқарушы директор мен оның орынбасарлары, 17 аймақтық сайлау директорлары, облыстық сайлау қадағалаушылары және қалалар мен муниципалитеттердегі сайлау қызметкерлері көмектеседі. Комиссияда 15 000-нан астам қызметкер жұмыс істейді. Комиссарлар заң шығару және сот функцияларын толық құрамда немесе бөлімшелерде жүзеге асырады. Олар сондай-ақ комиссия немесе төраға жүктеген басқа да функцияларды орындайды.

Қазіргі құрамы

+Қазіргі құрамыПозицияLinePictureNameҚызметке кірген күніҚызметтен босатылуы жоспарланған күніТағайындаған тұлға 1st Джордж Гарсия 22 шілде 2022 2 ақпан 2029 Бонгбонг Маркос Комиссар 1st Нельсон Дж. Селис 11 тамыз 2022 2 ақпан 2029 Бонгбонг Маркос Комиссар 1st Эрнесто Фердинанд П. Мацеда Jr. 6 қазан 2022 2 ақпан 2029 Бонгбонг Маркос Комиссар 2nd Сокорро Б. Интинг 17 сәуір 2018 2 ақпан 2025 Родриго Дутерте Комиссар 2nd Марлон С. Каскехо 19 маусым 2018 2 ақпан 2025 Родриго Дутерте Комиссар 3rd Аим Фер Амполокио 24 қараша 2020 2 ақпан 2027 Родриго Дутерте Комиссар 3rd Рей Э. Блай 11 қараша 2021 2 ақпан 2027 Родриго Дутерте