Кіріспе

Теңіз тасбақаларын кездейсоқ ұстаудан босату құрылғысы

Теңіз тасбақасын шығару құрылғысы (ТТҚ) – балықшының торына түскен теңіз тасбақасының қашып кетуіне мүмкіндік беретін арнайы құрылғы. Атап айтқанда, теңіз тасбақалары коммерциялық шамбаржа аулау саласында, су түбінен тралмен аулау кезінде ұсталуы мүмкін. Шамбаржа аулау үшін ұсақ торлы трал қажет болады. Бұл нәтижесінде көптеген басқа да теңіз жануарлары қосалқы ау ретінде ұсталады. Тасбақа тралға ілініп қалғанда, ол тұтқындалып, су бетіне қайта алмайды. Теңіз тасбақалары өкпелі, ауамен тыныс алатын жануарлар болғандықтан, су бетіне шықпай ұзақ уақыт су астында тіршілік ете алмайды және әрі қарай суға батып кетеді.

Тарих

Алғашқы TED "желле шар атушы" деп аталатын құрылғыға негіделген, ол креветка аулау торларынан "желле шар" медузаларын шығару үшін қолданылады. Кейіннен TED-тер 1970 жылдары NOAA қызметкері Уил Сейдель жасаған. TED-терді қолдануға қарсылықтың себебі, осы құрылғыларды пайдалану балықшылардың креветка мен басқа да кезделген түрлерін жоғалтуына себеп болады деген сенім. 1987 жылы АҚШ барлық креветка аулау кемелерінің торларын тасбақаларды шығаратын құрылғылармен жабдықтауын міндеттеді. Екі жыл өткен соң "Креветка заңы" қабылданды. Бұл заң АҚШ-қа креветка экспорттайтын барлық елдердің, олардың креветкасын TED-мен жабдықталған кемелермен жинағанын растауын талап етті. Тасбақаларды құтқару құрылғыларын пайдалануға кепілдік бере алмайтын елдерге АҚШ-қа креветка экспорттауға тыйым салынды. 1996 жылы Үндістан үкіметі жергілікті балықшылар пайдаланатын өзгертілген "жергілікті" TED-терді (ТТД) (тасбақаларды сақтау құрылғылары) деп атаған заң жобасын ұсынды. Бұл Одиша сияқты жағажайларда көбейетін зәйтүн басты тасбақалардың санының азаюына жауап болды. Өзгертілген TSD-лер стандартты TED-терге ұқсас болды, бірақ оларда таяқшалардың саны аз болды. Бұл әрбір таяқша арасындағы қашықтықты ұлғайтып, ірі креветка мен балықтың TSD арқылы торға өтуіне мүмкіндік берді.

Механизм

Бұл құрылғыларды қолдану 10 сантиметрден (10 см) үлкен барлық қосалқы уловтың тордан зардапсыз шығуына мүмкіндік береді. Бұл таңдаулылық трал торының құрылымына енгізілген металл торлар арқылы қамтамасыз етіледі. Торлар кедергі ретінде әрекет етеді, мысалы, тасбақа сияқты ірі жануарлардың тордың артқы бөлігіне өтуіне жол бермейді. Содан кейін тордың жоғары немесе төмен жағында кішкентай тесік пайда болады, бұл TED-тер тоқтатқан жануарлардың тордан салыстырмалы түрде аз зиян келтіріп қашуына мүмкіндік береді. Дегенмен, шәрбақтар сияқты балық аулауға арналған түрлер тордың артқы жағына жиналады. TED-тің жоспарланған тиімділігі 97%-ды құрайды, бірақ нақты жағдайда тиімділігі көбінесе одан әлдеқайда төмен болады. Теңіз шөптері және басқа да қоқыстар TED-тің балық аулау тиімділігін төмендетеді және кейбір жағдайларда теңіз тасбақаларының тордан шығуына кедергі келтіруі мүмкін. Сонымен қатар, TED-тің жұмыс істеуін өзгерту оңай, яғни тордың тиімділігін арттыру үшін, TED-тің тасбақаларды қорғау қасиеттерін жоюға болады.

Кемшіліктері мен кемшіліктері

Құсбақаларды аулауды болдырмау құрылғылары теңіз құсбақаларының кездейсоқ тұтқынға түсу арқылы қырылуын азайтуда белгілі бір жетістікке жеткенімен, олардың әлі де бірнеше кемшіліктері мен мәселелері бар. Ірі теңіз құсбақалары, әсіресе үлкен бастинайлар мен былғары құсбақалар, көптеген TED-терге орнатылған қашқыш тесіктерден өту үшін тым үлкен. Бұл құсбақалар тордың ішінде қалып, өледі. 2003 жылы АҚШ заңнамасы осы мәселені шешуге тырысып, құрылғылардағы қашқыш шұңқырларының мөлшерін ұлғайтты. Бұл траулерлерді алдауға итермелейді. Тұтқынның жоғалуын құтқару тесігін байлап тастау арқылы болдырмауға болады. Кеме портына келгенде байлам шешіледі, бұл құқық қорғау органдарының анықтауынан қашуға мүмкіндік береді, бірақ трал кезінде құсбақалардың өміріне қауіп тудырады. 2010 жылдың маусым және шілде айларында Мексика шығанағында өлген құсбақалардың санының өсуіне, Мексика шығанағындағы мұнай төгілуі салдарынан теңіздік қадағалаудың әлсіздігін пайдаланған шабақ аулау кемелері себеп болды деген болжам бар. Кейде судағы қоқыстардың кедергісінен TED-ті пайдалану қиынға соғады. TED қоқыспен бітелгенде, ол балық аулауға немесе құсбақаларды шығарып жіберуге қабілетсіз болады. Мысалы, 2008 жылдың қыркүйек айында «Густав» және «Айк» дауылдарынан кейін Ұлттық теңіз балық шаруашылығы қызметі (NMFS) TED орнына уақытша «Тралдау уақыты»н пайдалануға рұқсат берді. Кемелердің тралдау уақытын трал есіктері суға енгеннен бастап судан шығарылғанға дейін 55 минутқа дейін шектеуге міндетті болды. 2010 жылдың маусым айында бұл шектеу 30 минутқа дейін қысқартылды. Алайда, кемелерде тралдау уақытын тіркеуге арналған құрылғылар болған жоқ, сондықтан осы уақыт шектерін орындаудың практикалық жолы болмады.

ТТЭД

TTED (қоқыс және қайықтарды алып тастау құрылғысы) TED-тің жетілдірілген түрі болып табылады, ол қайықтардан басқа да басқа қосалқы улов түрлерін босата алады; "қоқыс" осы басқа түрлерді білдіреді. TTED акулалар мен шағалаларды ұстау кезінде сұрыптау уақытын және жарақаттану қаупін азайтады, тралдың түбінде ұшырау ықтималдығы төмен креветкалардың сапасын жақсартады, сондай-ақ кемелердің отын тұтынуын азайтуға мүмкіндік береді. TTED – жылдар бойы жүргізілген зерттеулердің нәтижесі. Еуропалық Одақ және DIREN (Аймақтық қоршаған орта органдары) қаржылық қолдауымен WWF, Франция Гвианасындағы балық аулау жағдайларына ең бейімделген селективті жабдықты анықтау үшін IFREMER (Францияның теңізді пайдалану жөніндегі ғылыми-зерттеу институты) -на зерттеу тапсырды. Бұл алғашқы сынақтар эксперименттік жағдайларда креветка траулерінде жүргізілді. Осы жұмыстың нәтижесінде креветка өнеркәсібінің өкілдері тәжірибелерді жалғастыру және жобаға көбірек қатысу қажеттігін білдірді. Осыған жауап ретінде WWF және CRPMEMG (Француз Гвианасының аймақтық балық шаруашылығы және теңіз шаруашылығы комитеті) Франция Гвианасы флоты үшін ең жақсы жабдықты сынау және әзірлеу үшін тығыз ынтымақтастыққа кірісті. NOAA және IFREMER-дің техникалық қолдауымен CRPMEMG француз Гвианасы флотымен тығыз ынтымақтастықта көптеген теңіздегі сынақтарды жүргізді. Селективті тордың жолақтарының пішіні және арақашықтығы сияқты нақты параметрлер сыналып көрді. Бұл сынақтар флоттар мен креветка траулерлеріндегі экипаждарға селективті балық аулау жабдықтарының артықшылықтарын және оларды француз Гвианасында пайдаланудың пайдасын түсінуге мүмкіндік берді. Нәтижелер мен капитан ұсыныстары негізінде CRPMEMG 2010 жылдың қаңтарында, жылдық балық аулау лицензиялары берілген кезде, осы TTED жүйесін міндетті етуге шешім қабылдады. Көптеген капитан 2010 жылдың қаңтарынан бұрын-ақ өздерінің креветка траулерлерінде TTED құрылғысын пайдаланып жүрді. TTED CRPMEMG және балықшылар тарапынан NOAA, IFREMER, Францияның Ауыл шаруашылығы және Балық шаруашылығы министрлігі, Француз Гвианасы, Еуропалық Балық шаруашылығы қоры (FEP) және WWF-тың көмегімен әзірленді.