Кіріспе

АҚШ Жоғарғы Сотының «Федералды сайлау комиссиясы против Акинс», 524 U. S. 11 (1998) ісі, АҚШ Конгресі қабылдаған және белгілі бір ақпаратқа қол жеткізуге жалпы құқық құрған заңға сәйкес, жеке тұлғаның федералды заңның бұзылуы үшін сотқа шағымдануға болатындығын анықтады.

Фактілер

Шағымданушылар тіркелген сайлаушылар болып табылды және Федералды сайлау комиссиясынан ("FEC") Америка-Израиль қоғамдық істер комитеті ("AIPAC") деп аталатын ұйымның "саяси комитет" екенін анықтауды сұрады. FEC, AIPAC белгілі бір шығыс шегінен өткенін анықтады, бірақ ұйым мәселелерге бағытталған, сайлау науқанына қатысты емес екендігіне байланысты талап етілетін есептерді ұсынуды талап етпеді. Шағымданушылар аудандық соттан шешімді қайта қарауды сұрады, сот FEC пайдасына қысқаша шешім шығарды; бұл шешім апелляциялық соттың алқасымен бекітілді, бірақ апелляциялық сот толық құрамымен бұл шешімді жойды. Үкімет certiorari сұрады және шағымданушылардың "нақты зиян" шекпегенін, егер шағымданушылар зиян шеккен болса, онда ол FEC шешімімен тікелей байланысты емес екенін, ал шағымданушылардың пайдасына шығарылған шешім олардың зиянын жоймайтынын негізге ала отырып, шағымданушылардың құқығына қарсылық білдірді.

Соттың пікірі

Сот, судья Брейердің пікірінде, Конгресс заң бойынша "Комиссияның бұйрығынан зардап шеккен кез келген тарапқа" сотқа шағымдануға рұқсат бергенін, бұл өте кең өкілеттік екенін мәлімдеді; сұралған ақпаратты алмау, үкіметтің азаматтарға заң бойынша ұсынуға міндетті кез келген басқа ақпаратты бермеуі сияқты, "нақты зиян" болып табылады. Шағым "жалпыланған наразылық" болып табылады, бірақ бұл зиян оны жеңу үшін жеткілікті нақты және зиян FEC-ке тікелей байланысты – тіпті FEC AIPAC-тің ақпаратты ұсынуын тоқтатуға басқа себептер таба алса да. Сот бұл істі жеке тұлғаның тек салық төлеуші ретіндегі құқығына негізделген шағымдарынан ажыратты, мұндай негіз сотқа шағымдану үшін жеткіліксіз. Оның орнына, "мүдделер аймағын тексеру" тәсілін қолданып, талап етілген зиян заңмен қорғалатын мүдделер аймағына кіре ме деп сұрады. Іс "мүшелер" анықтамасын қайта қарау үшін FEC-ке қайтарылды. Сот FEC осы мәселе бойынша жаңа нұсқаулар әзірлеп жатқанын атап өтті, олар оны қарастырып, жаңа заңдық прецедентті қажет етпейді. Арыз берушілер араласудан бас тарту туралы шешімге қатты наразы болды, себебі AIPAC-ті саяси әрекеттер комитеті деп заң жүзінде жариялауға жасалған күш-жігер, осы сотқа шағымдану құқығын дәлелдеуден (сәтті аяқталған) гөрі басымдыққа ие болды. Олар істі қайта қарау туралы бірнеше рет өтініш білдіргенімен, барлығы қабылданбады, ал 2010 жылы Вашингтондағы Федералды сот бұл шағым сайлау заңнамасы бойынша негізсіз деп шешті және ол ресми түрде және түпкілікті түрде тоқтатылды.

Келіспеушіліктер

Соттанушы Скалия қарсы пікір жазды, онда заңның "кәнсіз адам" (бұзушылық туралы ФЕС-ке шағымдануға құқығы бар адамдар тобын анықтауда) және "зардап шеккен кез келген тарап" (шағым бойынша ФЕС-тің шешіміне қатысты федералды сотқа шағымдануға құқығы бар адамдар тобын анықтауда) арасындағы ерекшелік, соңғы ереженің шектеулі күшін көрсетеді деп мәлімдеді. Кез келген адам бұзушылық болды деп сенсе, ФЕС-ке шағымдануға болады, бірақ ФЕС-тің шешімі салдарынан нақты зардап шеккен (жеке зардап көруші) тараптар ғана сотқа шағымдануға құқылы.