Кіріспе

Американдық теориялық физик

Рональд Лоуренс Маллетт (30 наурыз 1945 жылы туған) – американдық теориялық физик, академик және жазушы. 1975 жылдан бері Коннектикут университетінде оқытушы болып жұмыс істейді және уақыт саяхатының мүмкіндігі туралы пікірімен белгілі.

Ерте өмір және білім

Малетт 1945 жылдың 30 наурызында Пенсильвания штатының Роаринг-Спринг қаласында дүниеге келді және Нью-Йорктегі Бронкста өсті. Ол 10 жасында әкесі 33 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды, бұл оны үлкен қайғыға ұшыратып, күйзеліске түсірді. Шамамен бір жылдан кейін, 11 жасында Маллетт H. G. Уэллстің "Уақыт машинасы" комиксінің нұсқасын тапты. Осы әдебиеттен шабыттанған ол, әкесін құтқару үшін уақытқа кері саяхаттауға бел буды. Бұл идея өмір бойына оның мазасын білдірмейтін құштарлыққа айналып, уақыт саяхаты туралы зерттеулерінің негізі болды. Маллетт Вьетнам соғысы кезінде АҚШ Әуе күштері қатарында төрт жыл қызмет етті. 1966 жылы бейбіт өмірге оралды. Осы жылы ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолы" басталды, ол оған "тез қызығушылық тудырды". Бірінші маусымда Маллетт "уақыт саяхаты және өткен махаббат тақырыбын қамтитын" "Мәңгілік шегіндегі қала" атты эпизодын көрді, және бұл оның бүкіл сериалдың сүйікті эпизодына айналды. 1973 жылы, 28 жасында Маллетт Пенсильвания мемлекеттік университетінде физика ғылымдарының докторы дәрежесін алды. Сол жылы ол оқытудағы үздіклігі үшін аспирант ассистентінің сыйлығын алды. Маллетт Америка физика қоғамының және Ұлттық қара терілі физиктер қоғамының мүшесі.

Мансап

1975 жылы Маллетт Коннектикут университетінде қатар профессор болып тағайындалды. 1987 жылы толық профессор атағына көтерілді және көптеген академиялық құрметтер мен наградаларға ие болды. Оның ғылыми қызығушылықтары қара тесіктер, жалпы салыстырмалылық, кванттық космология, релятивистік астрофизика және уақыт саяхаты салаларын қамтиды. 2024 жылға қарай ол Коннектикут университетінің физика бойынша зейнеткер профессор болып табылады. 2007 жылы Маллетттің уақыт машинасы іздеу тарихы This American Life бағдарламасының #324 эпизоды, 2-бөлімінде айтылды.

Уақыт саяхат зерттеулері

Малетттің уақыт машинасы туралы жоспары Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясы аясында сақиналы лазердің қасиеттеріне негізделген. Малетт алдымен сақиналы лазердің эксперименттік түрде өлшенетін шектелген мөлшерде кадр сүйреуін тудыратынын айтты: «Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясында, материя да, энергия да гравитациялық өріс құруы мүмкін. Бұл жарық сәулесінің энергиясы гравитациялық өріс тудыруы мүмкін дегенді білдіреді. Менің қазіргі зерттеуімде бір ғана үздіксіз айналып тұратын, бір бағытты жарық сәулесінің тудыратын әлсіз және күшті гравитациялық өрістер қарастырылады. Бір бағытты сақиналы лазердің әлсіз гравитациялық өрісінде, сақинаға орналастырылғанда, айналатын бейтарап бөлшектің гравитациялық өріспен сүйрелінетіні болжамдалады». Кейінгі мақаласында Малетт жеткілікті энергия болғанда, айналып тұратын лазер кадр сүйреуін ғана емес, сонымен қатар жабық уақыт тәрізді қисықтарды (CTC) тудыруы мүмкін екенін, бұл уақытқа сапар жасауға мүмкіндік беретінін айтты.

Малетттің «Уақыт саяхатшысы: ғалымның уақыт саяхатын шындыққа айналдыруға бағытталған жеке миссиясы» кітабы 2006 жылы Брюс Хендерсонмен бірлесіп жазылды. 2008 жылдың маусым айында кинорежиссер Спайк Лидің өндіріс компаниясы Малетттің кітабына кино құқығын сатып алғанын жариялады. Ли фильм сценарийін бірлесіп жазуды және оны түсіруді жоспарлаған. Лидің жобасы аяқталған жоқ. 2006 жылы Малетт айналмалы жарық сәулесіне негізделген уақыт саяхатының мүмкіндігі келесі он жылдың ішінде расталатынын мәлімдеді. Малетт өзінің талаптарын негіздеу үшін жалпы салыстырмалылық теориясын пайдаланды. Ол лазерлерді кеңістік пен уақытты бұратын айналмалы жарық сәулесін қалай жасауға болатынын көрсететін прототип жасады және оның теориясын қолдайтын теңдеуі бар.

Уақыт саяхат зерттеуін сынға алу

Кен Олум мен Аллен Эверетттің мақаласында авторлар Малетттің талдауында кемшіліктер бар екенін мәлімдеді. Олардың бірі – Малетт талдауында қолданған кеңістікте лазер қуаты өшірілген кезде де сингулярлық болатыны, ал егер айналмалы лазер бұрынғыда бос кеңістікте іске қосылса, онда бұл табиғи түрде туындамайды. Маллетт Олум мен Эвереттке жарияланбаған жауап берген жоқ, бірақ "Уақыт саяхатшысы" кітабында жарық жолын бүгіп, тура сызықта емес, айналып өтетін оптикалық талшық немесе фотондық кристалды тікелей модельдей алмағанын айтты; сондықтан ол "сызықтық көзді" (бір өлшемді сингулярлықтың бір түрі) таңдап, оны "геометриялық шектеу" ретінде пайдаланды, ол кеңістік-уақытты жарықты вакуумда спираль тәрізді жолмен айналып өтуге мүмкіндік беретіндей етіп бұрады (бұрынғы шешімде шексіз цилиндр СТҚ-ны құрады, бірақ бұл жағдайда цилиндрдің өзінің айналуынан, емес, жарықтың айналуынан туындаған, Типлер цилиндрін қараңыз). Ол уақытқа ұқсас тұйық қисықтар сызықтық көз бен айналмалы жарық бар кеңістікте ғана болатынын, сызықтық көз ғана бар кеңістікте болмайтынын атап өтті, сондықтан "уақыттағы жабық циклдер айналмалы жарық ағынынан, емес, қозғалмайтын сызықтық көзден пайда болды". Дегенмен, ол бізді басқа кеңістікте уақытқа ұқсас қисықтарды көруге болатынына сендіру үшін қосымша аргумент келтірмейді, онда сызықтық көз жоқ, ал жарық сызықтық көздің айналасындағы қисық кеңістіктегі уақытқа байланысты вакуумда айналудың орнына фотондық кристал сияқты физикалық зат арқылы өту арқылы айналады. Олум мен Эверетттің тағы бір қарсылығы – Малетттің кеңістік таңдауы дұрыс болса да, кеңістікті жеткілікті түрде бұру үшін қажетті энергия өте зор, ал бүгінгі лазерлермен сақинаның шеңбері байқалатын ғаламнан әлдеқайда үлкен болуы керек. Маллетт бір кезде вакуумда энергия талаптарының орындалмасы мүмкін екенін мойындады, бірақ қажетті энергия жарық жылдамдығы төмендеген сайын азаяды. Ол жарықты ортадан өткізу арқылы едәуір баяулатса (Лене Хаудың экспериментіндегідей, жарық суперсұйықтық арқылы өткізіліп, секундтына 17 метрге дейін баяулатылды), қажетті энергияға қол жеткізуге болады деп мәлімдеді. Алайда, физик Дж. Ричард Готт жарықты ортадан өткізу арқылы баяулатуды жалпы салыстырмалылық теңдеулеріндегі c тұрақтысының (вакуумдағы жарық жылдамдығы) төмендетуімен тең деп қарастыруға болмайды дейді: "Бос кеңістіктегі жарық жылдамдығы тұрақты, ал кез келген басқа орта арқылы өте өзгермелі болуы мүмкін. Мысалы, жарық су арқылы бос кеңістікке қарағанда баяу жүреді, бірақ бұл сіз су астында суға секіргенде баяу қартайтыныңызды немесе су астында кеңістік-уақытты бұрмалау оңайырақ екенін білдірмейді. Осыған дейін жасалған тәжірибелер бос кеңістіктегі жарық жылдамдығын төмендеткен жоқ, тек ортадағы жарық жылдамдығын төмендетті және кеңістік-уақытты бұрмалауды жеңілдетпеуі керек. Сондықтан, мұндай ортада белгілі бір мөлшердегі қара тесік немесе уақыт машинасы құру үшін бұдан кем массалық энергия қажет болмайды". Кейін Маллетт энергияны азайту үшін баяу жарықты пайдалану идеясынан бас тартып, былай деп жазды: "Бір кезде мен жарықты баяулату сақиналы лазердің гравитациялық кадр сүйреу әсерін арттыруы мүмкін деп ойладым. Алайда, ақырын жарық менің зерттеулеріме көмектесті". Соңында Олум мен Эверетт 1992 жылы Стивен Хокингтің уақыттық хронологияны қорғау жөніндегі болжамы туралы мақаласында дәлелдеген теореманы атап өтті, ол жалпы салыстырмалылық теориясына сәйкес, әлсіз энергия шартын қанағаттандыратын кез келген шекті аймақта жабық уақытқа ұқсас қисықтарды жасау мүмкін емес екенін көрсетті, яғни аймақта теріс энергиясы бар экзотикалық материя жоқ. Малетттің бастапқы шешімі шексіз ұзындықтағы сызықтық көзді қамтитын кеңістікті қамтыды, сондықтан ол экзотикалық материяның болмауына қарамастан, бұл теореманы бұзған жоқ, бірақ Олум мен Эверетт теорема "бұл кеңістіктің кез келген шекті өлшемді шамамен CTC құруына жол бермейді" деп атап өтті.

Жеке өмір

Оның інісі - суретші Кит Маллетт.