Кіріспе

Томаси Кулимоэтокэ II (26 шілде 1918 – 7 мамыр 2007) – 1959 жылдан бастап, 2007 жылы қайтыс болғанға дейін Увеаның 50-ші Лавелуасы (патшасы) болды. Томаси Кулимоэтоке Валис аралындағы Хаафуасия, Хааке ауданында дүниеге келген. Ол министрлер кеңесінің 6 айлық билігінен кейін 1959 жылдың 12 наурызында патша болып сайланды. Алғашқы жылдары ол Франциямен жақынырақ байланыстарды қолдады, Валис экономикалық тұрғыдан субсидияларға тәуелді екенін мойындады. Ұлттық референдумнан кейін ол 1961 жылы Валис аймағын Францияның теңіз арты аумағы (Territoire d'Outre Mer) ету туралы шартқа қол қойды. 2002 жылы король көптеген отандастарын және Францияны наразылыққа ұшыратты, өйткені ол аралдағы жалғыз газетті жапты, себебі ол бас редакциясында мемлекеттік қаражатты жымқырудан айыпталған отбасылық досына пана бергені үшін оны сынаған мақала жариялаған еді. Реформаторлар патшаның валлизиандықтар оның сарайынан өтетін кезде велосипедтерінен түсуін талап еткеніне де қынжырлы болды. 2005 жылы оның немересі Томаси Туугахала Жаңа жыл қарсаңында мас күйде көлік жүргізіп, жаяу өтушіні қағып өлтіргені үшін 18 айға бас бостандығынан айырылды. Патша немересін патшалық сарайға жасыруға шақырды, ол француз жандармдарына тапсырылғанша төрт ай бойы жасырынды. "Калае Кивалу" атағын иеленген корольдің премьер-министрі француз үкіметінің жоғары өкілі Ксавье де Фюрстке "аумақты тастап кетуді" талап етті. Сондай-ақ король бұл оқиға әдет-ғұрыптық тайпалық заңмен қарастырылғанын және Увеада француз қылмыстық заңы жойылуы керек деп мәлімдеді. Реформаторлар патшаны тақтан түсіріп, солтүстік "Хихифо" округінде оның орнына марқұм Халагахудың ұлы Сосефо Маутамакия Ахау Халагахуды орнатуды жоспарлады. Жергілікті тәртіпсіздіктер орын алып, таққа отыру рәсімі өткізілмеді. Патша тағын сақтап қалды және Франция оны осылай ресми түрде мойындады. Дағдарыс кезінде корольдің жүздеген жақтастары шеруге шығып, аралда жол тосқауылдарын қойды. Кейінірек, денсаулығы нашарлаған кезде оның қызы Этуа оның рәсімдік міндеттерін өзіне алды. Ол Мата-Утуда қайтыс болды. Алты айлық аза тұру сақталды, оның ішінде болашақ мұрагерді атауға тыйым салынды. Оның алты баласы болды.