Кіріспе

Британдық консервативті саясаткер

Сэр Чарльз Джеффри Кокс (30 сәуір 1960 жылы туған) – британдық консервативтік партия саясаткері және адвокат, 2005 жылғы жалпы сайлаудан бері Торридж және Батыс Девон округінен Парламент депутаты. Кокс 1982 жылдан бастап адвокат ретінде жұмыс істеді және 2003 жылы, Парламентке сайланудан екі жыл бұрын Король кеңесінің адвокаты (Queen's Counsel) атанды. Ол 2018 жылдан 2020 жылға дейін Тереза Мэй мен Борис Джонсон басқару кезеңінде Англия мен Уэльстің бас прокуроры және Солтүстік Ирландияның бас адвокаты қызметін атқарды.

Ерте өмір

Чарльз Джеффри Кокс 1960 жылдың 30 сәуірінде Уилтширдегі Врогтон қаласында Майкл, Корольдік артиллерия офицері, және Диана отбасында дүниеге келді. Ол Сомерсеттегі жеке мектеп, Таунтон қаласындағы Король колледжінде білім алды. Кокс Кембридж университетінің Даунинг колледжінде заң және классика пәндерін оқыды.

Заң мансабы

Кокс 1982 жылы Мидл Темплдің адвокатурасына қабылданды және адвокаттық тәжірибесін бастады. 1992 жылы ол «Томас Мор Чемберс» кеңсесінің негізін қалады және кеңсе басшысы болды. 2003 жылы Корольдік кеңесшісі (Queen’s Counsel) атағымен марапатталды. Адвокаттық мансабының бір бөлігінде Кокс Маврикий үкіметінің тұрақты кеңесшісі қызметін атқарды. Оның іс-тәжірибесіне «азаматтық алдау және активтерді қайтару, коммерциялық даулар, адам құқықтары, ар-намысқа тиетін жала және сотқа шағымдану істері» кіреді. Ол Жоғарғы Сотта немесе Тайлық Кеңесінде жетекші адвокат ретінде өнер көрсетті, сондай-ақ шетелдегі коммерциялық даулар мен төрелік істерде басшылық етіп, DIFC, Маврикий және Кайман аралдарында жұмыс істеді. 2014 жылы Кокс Кайман аралдарының бұрынғы премьер-министрі (және қазіргі Заң шығару жиналысының спикері) Маккива Буштың сыбайлас жемқорлық және қызметтік өкілеттігін теріс пайдалану айыптарынан сәтті қорғады. 2015 жылдың наурыз айында Кокс «The Sun» газетінің редактор орынбасары Джефф Вебстерді «Эльведен» операциясының нәтижесінде төрт журналистке қатысты сот процесінде сәтті қорғады. Қазылар алқасы сотталушылардың қылмыстық әрекеттері мен қатаң тәртіптік жазаға тартылуға тиіс әрекеттердің арасындағы шекараны анықтау керек еді, тіпті адвокаттардың өзі бұл мәселені анықтауда қиындықтарға тап болды. Кейін Кокс заңның бұлыңғырлығын және оның пропорционалсыз қолданылуын сынға алды, бұл айыптауға әкеп соқтырды. 2001 жылғы сайлаудан кейін Кокс қайта сайланды. Бернетт 2003 жылы ол енді сайлауға қатыспайтынын мәлімдеді, ал 2005 жылғы жалпы сайлауда Кокс жаңа Либерал-демократтық партиядан келген үміткер Дэвид Уолтерді жеңіп, 3,236 дауыспен көпшілік дауысқа ие болды. Кокс 2005 жылдың 28 маусымында Парламентте алғашқы сөзін сөйледі. Кокс 2010 жылғы жалпы сайлауда Торридж және Батыс Девон округінен депутат болып қайта сайланды, бірақ бұл жолы алдыңғы сайлауға қарағанда 2,957 дауысқа (5,4%) азайды. 2015 жылғы жалпы сайлауда Кокс 18,403 дауыспен (32,5%) көпшілік дауысқа ие болып қайта сайланды. 2016 жылдың қаңтарында ол кеңсе шығындарына қатысты бірнеше талаптары, мысалы, 49 пенс тұратын бір стақан сүтке қатысты талаптары Парламенттік органдар тарапынан қабылданбағаны туралы хабарланды. Жауап ретінде Кокс өзінің қызметкерлері кеңсе шығындары ережелерінің жақында өзгергенін білмейтінін, енді кеңседе шай, кофе немесе сүт сияқты қонақтарға арналған заттарға шығын шығаруға рұқсат етілмейтінін айтты. 2016 жылдың ақпан айында Кокс Парламентке жарияланған қайта келіссөздердің ұсыныстарын қарағаннан кейін, Еуропалық Одақтан шығу қажеттігіне толық сенімді екенін және алдағы референдумда осылай дауыс беретінін мәлімдеді. Кокс 2017 жылғы мерзімінен бұрын өткізілген сайлауда қайта сайланды, оның көпшілігі 20,686 дауысқа (34,7%) жетті. Парламентте ол Қоршаған орта, тағам және ауыл шаруашылығы мәселелері жөніндегі комитет, Стандарттар жөніндегі комитет және Артықшылықтар жөніндегі комитеттерде жұмыс істеді. Кокс 2016 жылы белгілі бір мерзім ішінде 400,000 фунт стерлингтен астам сыртқы табысын тіркегеннен кейін соңғы қызметінен кетті. 2018 жылдың 9 шілдесінде Кокс Англия мен Уэльс бойынша Ұлыбританияның Бас прокуроры және Солтүстік Ирландия бойынша Бас адвокаты болып тағайындалды. 2019 жылғы жалпы сайлауда Кокс 60,1% дауыспен және 24,992 дауыспен (41,8%) көпшілік дауысқа ие болып қайта сайланды.

Бас прокурор

2018 жылдың 9 шілдесінде Тереза Мэй Коксты Дэвид Дэвис пен Борис Джонсонның отставкаларынан кейінгі кабинеттік қайта құру нәтижесінде, Джереми Райттің орнына Бас прокурор етіп тағайындады. 2018 жылдың 1 желтоқсанында The Sunday Times газеті Кокстың кабинет министрлеріне жазған хатының мазмұнын, Тереза Мэйдің Brexit келісімі бойынша берген заң кеңесін жариялады. Газетте оның заң кеңесінде, Шығу келісімінің резервтік протоколы болашақ келіссөздер сәтсіз аяқталған жағдайда Ұлыбританияның ЕО-мен кедендік одақта бекініп қалуы мүмкін екені, ал Ұлыбританияның резервтік протоколдан шығудың жалғыз жолы болашақ сауда келісімін жасасу болып табылады, оның аяқталуына көп жылдар қажет болуы мүмкін екені айтылды. Бұрынғы Brexit министрі Доминик Рааб және үш қазіргі кабинет мүшесі хаттың мазмұнын The Sunday Times газетіне растады. 2019 жылдың ақпан айында Тереза Мэй Коксқа ЕО-дан шығу келісімінде Солтүстік Ирландия протоколына өзгерістер енгізу бойынша келіссөздер жүргізуді тапсырды. 2019 жылдың 24 қыркүйегінде Ұлыбританияның Жоғарғы соты премьер-министр Борис Джонсонның парламентті тарату шешімі заңсыз екенін бірауыздан шешті, бұл Лорд-бас судьяның үкімет пайдасына берген Жоғарғы сот шешімін күштен шығарды. Сол күні Sky News телеарнасына кабинет министрлерінің (Кокс та бар) арасындағы телефон арқылы өткен әңгіменің стенограммасы тарады. Корольдік келісімнен кейін өткен телефон арқылы сөйлесудің стенограммасында Кокс сол кездегі кабинетке таратудың заңды және конституциялық екенін, ал заңсыздыққа қатысты айыптаулардың «саяси себептермен туындағанын» қысқаша баяндады. Кокстың Үкіметке берген толық кеңесі жарияланбады, себебі үкіметтік заң кеңесін сыртқы ықпалдан қорғау үшін бұл прецеденттік құқық болып табылады. Келесі күні Кокс Үкіметтің заң кеңесі және Жоғарғы сот шешімінің салдарына қатысты шұғыл сұраққа жауап беру үшін Парламентке келді. Кокс өзінің отставкаға кетуіне қатысты талаптарды және Үкімет позициясына қатысты сынды жоққа шығарды, сонымен қатар жоғары беделді судьялардың мәселені сотқа беруге болмайтындығы туралы Үкіметтің пікірін қолдағанын және депутаттарды Ұлыбританияның ЕО-дан кету жолын келісуден бас тартқаны үшін, сондай-ақ сайлау үшін Парламентті таратуға бірнеше рет бөгет қойғаны үшін сынады. 2020 жылдың ақпан айында Кокс жұртшылықтың «саясатты соттандыру» туралы алаңдаушылығын білдірді және сайланбаған шенеуніктердің Парламент қабылдауы тиіс шешімдерді қабылдап жатқанына адамдардың алаңдаушылығы дұрыс екенін айтты. Ол радикалды реформалар болмайтынын уәделеді. Ол АҚШ-тың Жоғарғы сотты сайлау процесінің жоғары саясилануын сынға алып, канадтық жүйені артық көретінін айтты. Кокс «Жоғарғы сот судьяларын қалай тағайындау мәселесін қарастыруға болады. Канадтық парламент комитеті үміткерлермен сұхбаттасу жүргізеді» деді. 2020 жылдың 13 ақпанында кабинеттік қайта құру кезінде Кокс Премьер-министр Борис Джонсонның өтініші бойынша Бас прокурор лауазымынан босатылды және оның орнына Суэлла Брейверман тағайындалды. Ол 2021 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде парламенттік және саяси қызметтері үшін рыцарь атағына ие болды.

ЖК-де сырттай жұмыс

Кокс парламенттік депутаттық қызметін атқары면서 Король кеңесшісі (КК) ретіндегі қызметін жалғастырды. Кокс бұған дейін сыртқы жұмысын қорғап, барлық партиялардың депутаттары жылдар бойы КК ретінде тәжірибе жинағанын, ал Бас прокурор мен Бас солиситор әдетте олардың қатарынан таңдалатынын атап өтті. 2016 жылы ол мүшесі болған, Парламенттің Стандарттар комитеті, рұқсат етілген 28 күндік мерзімде заңдық қызметі үшін 400 мың фунт стерлинг (11 төлем) сыртқы табысын тіркемегені үшін, Парламент депутатының қаржылық мүдделерін ашық көрсетуге бағытталған Парламент ережесін бұзғанын анықтады. Кокс төлемдерді кешіктіріп тіркеді, мерзімнен кейін екі айдан жеті айға дейін; ол тығыз саяси және кәсіби кестесінде осы ережеге басымдық беруді ұмытып кеткенін айтты. 2015 жылдың қыркүйегінде төлемдерді алғаш тіркегенде Кокс өзінің қателігі үшін тіркеушіден кешірім сұрап, Парламент комиссарына өзін жіберді және комитеттен кетті. Комиссар мен Комитет төлемдердің мүдделер қақтығысына әкеп соқпағанын және төлемдерді 28 күн ішінде тіркемеудің ешқандай нақты салдары болмағанын мойындады. Қоғамдық өмірдегі стандарттар жөніндегі комитеттің бұрынғы төрағасы Алистер Грэм жазаның болмауына сын көтерді және толық реформа талап етті, ал Мартин Белл Стандарттар комитетінің ұзақ жылдар бойы жеңіл жаза қолданғанын, бұл Парламенттің өзін-өзі реттеуге қабілетсіз екенін көрсетті деді. 2018 жылдың 9 шілдесінде Кокс Бас прокурор болып тағайындалғаннан кейін жеке тәжірибесінен бас тартты, бірақ 2020 жылдың ақпан айында қызметтен босатылғаннан кейін қайтадан Withers LLP халықаралық заң фирмасында «консультант жаһандық кеңесші» ретінде жұмыс істеді. Ол «айына 48 сағат жұмыс істегені үшін жылына 468 000 фунт стерлинг» табыс тапты. 2021 жылдың 26 сәуірінен бастап Кокс Кариб теңізінде бір ай өткізді және бас ұйымдастырушының рұқсатымен коронавирус шектеулеріне байланысты Парламентте прокси арқылы дауыс беруді жалғастырды.

Салықтық алаяқтық ісіне қатысы бар күдіктінің адвокаты

2019 жылдың 10 желтоқсанында Даниялық БАҚ Кокс 380 000 фунт стерлинг (3,4 миллион Дания кронасы) табыс тапқандығын хабарлады. Шах және оның заңгерлер тобы, ол Дания жаппай алмаған заңдық олқылықтарды ғана пайдаланды деді. Дания Парламентінің заң мәселелері комитетінің төрағасы Пребен Банг Хенриксен, Кокстың Шах ісіне қатысуы мүдделер қақтығысына немесе қатысудан шеттетуге себеп болуы мүмкін екенін мәлімдеді, себебі Данияның тергеуі британдық көмекке тәуелді. Хенриксен, Шах пен Кокс арасындағы байланыс "британдық билік органдарының істі қажеттілікке сай мұқият тергеуден бас тартуына әкелуі мүмкін" деп алаңдады. Кокстың өкілі Кокстың Ұлыбритания мен Даниядағы тергеуге әсер еткенін жоққа шығарды, себебі Бас прокурор кеңсесіндегі жүйе мүдделер қақтығысын болдырмайды, Кокс бұрын адвокат ретінде қатысқан істер бойынша қабылданатын шешімдерге қатыспайды.

Жеке өмір

Кокс Тависток пен Лондонға жақын Батыс Девонның ауылдық аймағында тұрады. Парламентке жақын округті өкілдік етпейтін көптеген депутаттар сияқты, ол Лондонда жұмыс істегенде шығындар есебінен тұрғын үй жалдап алады. Ол 1985 жылы Джинни Макдональдқа үйленді және олардың бір қызы мен екі ұлы бар.

Салық төлеуден жалтару туралы айыптар

2014 жылдың қыркүйегінде Кокстың Ingenious PLC басқаратын Phoenix Film Partners LLC схемасына инвестиция салған бірнеше адамның арасында екені хабарланды, ал HM Revenue and Customs (HMRC) бұл схеманы салықтан қашудың жолы деп айыптады. Ingenious бұл айыптамаға қарсы шығып, схема HMRC-ге алдын ала мақұлдауға жіберілгенін және HMRC ешқандай наразылық білдірмегенін мәлімдеді. Кокс, егер бұл схема салықтан қашу схемасы болса, ол өзінің қаржылық кеңесшілеріне берген нұсқауларына қайшы келетінін, ол агрессивті салықтан қашуға қатысуды қаламағанын айтты. Осы схемаларға қарсы сотта бірнеше рет жеңіске жеткеннен кейін, HMRC салықтан қашуға қатысқандармен келісімге келіп, белгілі бір төлемдер жасауға ұсыныс жасады. 2016 жылдың қаңтар айында Ingenious PLC компаниясы әлі де бұл талаптармен келіспейтіні хабарланды.