Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Чилидің 4-ші президенті (1841-1851)
4th President of Chile (1841 51)
Мануэль Бульнес Прието (; 25 желтоқсан 1799 – 18 қазан 1866) – чилилік әскери және саяси қайраткер. Ол Чилидің екі рет президенті болды: 1841 жылдан 1846 жылға дейін және 1846 жылдан 1851 жылға дейін. Консепсьон қаласында туған ол 1841 және 1851 жылдар аралығында Чили президенті қызметін атқарды. 16 жасында испан билігі оны революционер деп тұтқындады, бірақ көп ұзамай босатылып, 1818 жылы Сан-Мартин армиясына қосылды. Ол Чили Тәуелсіздік соғысы кезінде Сан-Мартиннің полковнигі болып қызмет етті. Үш жылдық үздіксіз соғыстан (1820–1823) кейін ол арауканиялық үндістерді уақытша бағындырды. 1831 жылы бригадир-генерал болып тағайындалды. 1832 жылы Кордильера тауларын кесіп өтіп, Эпулафкен шайқасында Пинчера бауырларын жеңіске ұшыратты. Содан кейін Бульнес 1838 жылы Перуде генерал Санта-Крусқа қарсы чилилік армияға қолбасшылық етті; Лиманы басып алып, Уараc және Пуэнте-дель-Буин шайқастарында жеңіске жеткеннен кейін Гамарраның әскерімен бірігіп, Юнгай шайқасында (1839 жылғы 19 қаңтарда) Санта-Крусты жеңіп, Перу мен Боливия арасындағы конфедерацияны тоқтатты.
Manuel Bulnes Prieto (; December 25, 1799 – October 18, 1866) was a Chilean military and political figure. He was twice President of Chile, from 1841 to 1846 and from 1846 to 1851. Born in Concepción, he served as the president of Chile between 1841 and 1851. At the age of 16 he was imprisoned as a revolutionary by the Spanish authorities, but was soon released, and in 1818 joined the army of San Martin under whom he served as colonel throughout the Chilean War of Independence. After three years of continuous warfare (1820–23), he accomplished the temporary conquest of the Araucanian Indians. He was appointed brigadier general in 1831. In 1832 he crossed the Cordillera and defeated decisively the Pincheira brothers in the battle of Epulafquén. Then Bulnes commanded the Chilean army in 1838 against Gen. Santa Cruz in Peru; and, after taking Lima and winning the battles of Huaraz and Puente del Buin, combined his forces with those of Gamarra and defeated Santa Cruz at the Battle of Yungay (January 19, 1839), thus putting an end to the confederation between Peru and Bolivia.
Президенттік (18411851)
Оның президенттік кезеңдері білім беру және мәдениеттің кеңеюімен сипатталды, бұл шетелдік зиялыларды Чилиге шақыру арқылы қолдауға ие болды. Ұлттық институт реформаланды және бірнеше бастауыш мектептер, сондай-ақ Жозе Абелардо Нунес атындағы жоғары мектеп құрылды. Сантьягода Чили университеті 1842 жылы оның басшылығымен, ал Сантьяго университетінің негізін қалаған техникалық оқу мектебі құрылды. Бұлнес 1829 жылғы Азамат соғысында бір-біріне қарсы шыққан топтарды келісуге жеткізу үшін жалпы кешірім жариялады. Ұлттың стратегиялық мақсаттарына қатысты, Бұлнес 1843 жылы Магеллан бұғазының үстемдігін орнату және бекіту үшін Фуэрте Булнеске негіз салды. Алты жылдан кейін бұл елді мекен Пунта-Аренасқа көшірілді, өйткені бастапқы орналасқан жері тұрақты қоғамның дамуы үшін жеткіліксіз болды: ол әлемдегі ең оңтүстік муниципалитет болып табылады және қазірге дейін солай болып келеді, сонымен қатар елдің оңтүстігінде экономикалық дамудың маңызды орталығы болып табылады. 1848 жылғы төңкерістерден кейін Еуропалықтар үшін эмиграцияға түрткіс болғандықтан, Чилидің бұрын тым сирек қоныстанған оңтүстік бөлігін отарлау үшін немістер таңдалды. Бұлнес президенттігі кезінде бұрынғы отаршылдық держава Испания Чилидің тәуелсіздігін мойындады және Чилидегі алғашқы теміржол құрылысына қатысты. Мануэль Булнес Прието Сантьягода қайтыс болды.
His presidencies were characterised by educational and cultural expansion, supported by the encouragement of foreign intellectuals to come to Chile. The National Institute was reformed and several junior schools were established along with the José Abelardo Núñez Upper School. In Santiago the University of Chile was founded during his watch, in 1842, as well as a technical training school from which the University of Santiago is descended. Bulnes also presided over a general amnesty in order to reconcile the groups who had opposed one another in the Civil War of 1829. Regarding the nation's strategic goals, Bulnes founded Fuerte Bulnes in 1843 in order to establish and enforce sovereignty over the Magellan Straits. The settlement was relocated to Punta Arenas six years later because the original site offered insufficient space for the development of a settled community: it was and remains the most southerly municipality in the world, and has been a focus for economic development in the south of the country. Germans were targeted to colonise the hitherto very sparsely inhabited southern part of Chile in the wake of the 1848 revolutions which provided an impetus for emigration from the European perspective. It was also during the presidency of Bulnes that the former colonial power, Spain, acknowledged the independence of Chile and became involved in the construction of Chile's first railway. Manuel Bulnes Prieto died in Santiago.